Бизнесни рўйхатга олиш – 2026: кимлар ва қандай рўйхатга олинади

Ўзбекистонда 2026 йил 15 октябрдан 30 ноябргача тадбиркорлик субъектларини тўлиқ қамраб олиш ва статистика маълумотлари базаларини янгилашга қаратилган бизнесни рўйхатдан ўтказиш бўйича кенг кўламли тадбир ўтказилади. Вазирлар Маҳкамаси ташкилий, услубий ва рақамли чора-тадбирлар комплексини, шу жумладан ҳоким ёрдамчиларини планшетлар орқали маълумотларни тўплашга ва ихтисослаштирилган ахборот тизимлари орқали онлайн рўйхатдан ўтказишга жалб қилишни тасдиқлади (09.10.2026 й. 557-сон ВМҚ).

Ўзбекистонда бизнесни рўйхатдан ўтказиш қачон ва қандай амалга оширилади – бу бизнинг шарҳимиздаги Вазирлар Маҳкамаси қарорининг асосий қисми.

Бизнесни рўйхатдан ўтказишнинг асосий вазифалари ва муддатлари

Статистика тизимини такомиллаштириш ва бизнес муҳитининг ҳақиқий ҳолати тўғрисида аниқ маълумотлар олиш самарали иқтисодий режалаштиришнинг асосий шартидир.

Ҳужжатга кўра, бизнесни рўйхатга олиш 2026 йил 15 октябрдан 30 ноябргача 2026 йил 1 октябрь ҳолатига маълумотларни қайд этган ҳолда ўтказилиши белгиланган. Барча фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларини хатловдан ўтказиш уларнинг ҳақиқий ҳолатини аниқлаштириш, корхона ва ташкилотларнинг статистик регистрларини янгилаш ҳамда рақамли технологияларни жорий этишга қаратилган.

Республика ва унинг ҳудудлари бўйича якуний маълумотлар 2027 йил 1 сентябрга қадар Статистика агентлигининг расмий веб-сайтида эълон қилинади.

Иштирокчилар қамрови ва рўйхатдан ўтиш дастури

Қарор билан аҳолини рўйхатга олиш доирасида рўйхатга олиниши лозим бўлган иқтисодий бирликлар тоифалари, шунингдек уларни рўйхатга олиш усуллари белгиланди (09.10.2026 й. 557-сон ВМҚга 7-илова).

Иқтисодий бирлик – Ўзбекистон Республикаси ҳудудида товарлар ишлаб чиқариш, ишлар бажариш ёки хизматлар кўрсатиш билан боғлиқ иқтисодий фаолиятни амалга оширувчи, давлат рўйхатидан ўтказилганлиги, ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шакли, шунингдек, резидентлик мақомидан қатъи назар, статистик кузатувга олиниши лозим бўлган субъект.

Иқтисодий бирликлар қуйидагиларни қамраб олади:

• юридик шахслар, шу жумладан йирик, ўрта ва кичик корхоналар, микрофирмалар, фермер ва деҳқон хўжаликлари, ННТ;
• юридик шахсларнинг алоҳида бўлинмалари, филиаллари ва ваколатхоналари;
• хорижий юридик шахсларнинг ваколатхоналари, доимий ваколатхоналар, халқаро, ҳукуматлараро ва ҳукумат ташкилотларининг ваколатхоналари;
• ўзини ўзи банд қилган жисмоний шахслар;
• рўйхатдан ўтмасдан фаолият юритаётган субъектлар;
• юридик шахс ташкил этмасдан тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланувчи тадбиркорлик субъектлари, шу жумладан якка тартибдаги тадбиркорлар, деҳқон хўжаликлари, ҳунармандлар, оилавий тадбиркорлар, товарлар импорти ва чакана савдоси билан шуғулланувчи шахслар;
• деҳқон (озиқ-овқат), ихтисослаштирилган ва буюм бозорлари (савдо комплекслари), шунингдек уларнинг ҳудудида тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган юридик шахслар, жисмоний шахслар ва ўзини ўзи банд қилганлар (юқорида кўрсатилган мустақил рўйхатдан ўтган ўзини ўзи банд қилган жисмоний шахслар бундан мустасно).

Ҳужжат билан Ўзбекистон Республикасида бизнесни рўйхатдан ўтказиш дастури тасдиқланди (09.10.2026 й. 557-сон ВМҚга 3-илова). Рўйхатга олиш жараёнида респондентлар ҳақидаги маълумотларни тўплашда фойдаланиладиган саволлар рўйхати дастур ҳисобланади. Рўйхатга олиш доирасида сўровномалар иқтисодий субъектларнинг фаолият кўрсатиш жойида соат 9.00 дан 18.00 гача ўтказилади.

Жараённи ташкил этиш ва маълумотларни йиғиш тартиби

Бизнесни рўйхатдан ўтказиш тадбирларига тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказиш тартиби Низомда кўрсатилган (09.10.2026 й. 557-сон ВМҚга 2-илова).

Президент ҳузуридаги Статистика агентлиги Рўйхатга олишни ташкил этиш ва ўтказиш бўйича Республика комиссиясининг бош ишчи органи этиб белгиланди.

Жойларда маълумотларни бевосита йиғиш ҳоким ёрдамчиларига (планшет қурилмаларидан фойдаланган ҳолда) юклатилди. Бу лавозим мавжуд бўлмаган маҳаллаларга «маҳалла еттилиги» ходимлари жалб қилинади.

Иқтисодий бирликлар фаолияти тўғрисидаги маълумотларни йиғиш жараёнида рўйхатга олиш санасидан кейин юз берган ўзгаришлар ҳисобга олинмайди. Хусусан, рўйхатдан ўтказилгандан кейин ташкил этилган иқтисодий бирликларга нисбатан рўйхатдан ўтказиш сўровномалари тўлдирилмайди, бироқ рўйхатдан ўтказиш санасидан кейин фаолияти тўхтатилган, тугатилган ёки тугатилиш жараёнида бўлган иқтисодий бирликларга нисбатан тўлдирилади.

Рўйхатга олиш сўровномасини респондентлар рўйхатга олиш ахборот тизимлари (hisobot.stat.uz – юридик шахслар, census.stat.uz – жисмоний шахслар) орқали махсус дастурий таъминот ёрдамида мустақил равишда тўлдиришлари мумкин.

Жисмоний ёки юридик шахсларни бевосита ёки билвосита идентификация қилиш имконини берувчи индивидуал маълумотлар махфий ҳисобланади ҳамда ошкор этилиши ва тарқатилиши мумкин эмас.

Саволлар юзага келганда, тушунтириш олиш учун 1851 қисқа рақамли колл-марказга мурожаат қилишингиз мумкин.

Давлат ва идоравий тузилмаларнинг мажбуриятлари

Давлат органлари, давлат улуши (50% ва ундан юқори) бўлган ташкилотлар ва корхоналар ўз тизимидаги барча субъектларнинг тўлиқ рўйхатдан ўтказилишини таъминлаши шарт.

Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигига Солиқ қўмитаси билан биргаликда хорижий юридик шахсларнинг доимий муассасаларини онлайн рўйхатдан ўтказиш вазифаси юклатилди.

Ташқи ишлар вазирлиги аккредитациядан ўтган дипломатик ваколатхоналар ва халқаро ташкилотлар ҳузуридаги корхоналарни онлайн рўйхатдан ўтказиш учун масъулдир.

Кадрлар малакасини ошириш ва статистик тадқиқотлар институтига Савдо-саноат палатаси билан биргаликда 2026 йил октябрь ойида тадбиркорлар учун масофавий ўқув семинарларини ўтказиш топширилди.