Biznesni roʻyxatga olish – 2026: kimlar va qanday roʻyxatga olinadi

Oʻzbekistonda 2026 yil 15 oktyabrdan 30 noyabrgacha tadbirkorlik sub’yektlarini toʻliq qamrab olish va statistika ma’lumotlari bazalarini yangilashga qaratilgan biznesni roʻyxatdan oʻtkazish boʻyicha keng koʻlamli tadbir oʻtkaziladi. Vazirlar Mahkamasi tashkiliy, uslubiy va raqamli chora-tadbirlar kompleksini, shu jumladan hokim yordamchilarini planshetlar orqali ma’lumotlarni toʻplashga va ixtisoslashtirilgan axborot tizimlari orqali onlayn roʻyxatdan oʻtkazishga jalb qilishni tasdiqladi (09.10.2026 y. 557-son VMQ).

Oʻzbekistonda biznesni roʻyxatdan oʻtkazish qachon va qanday amalga oshiriladi – bu bizning sharhimizdagi Vazirlar Mahkamasi qarorining asosiy qismi.

Biznesni roʻyxatdan oʻtkazishning asosiy vazifalari va muddatlari

Statistika tizimini takomillashtirish va biznes muhitining haqiqiy holati toʻgʻrisida aniq ma’lumotlar olish samarali iqtisodiy rejalashtirishning asosiy shartidir.

Hujjatga koʻra, biznesni roʻyxatga olish 2026 yil 15 oktyabrdan 30 noyabrgacha 2026 yil 1 oktyabr holatiga ma’lumotlarni qayd etgan holda oʻtkazilishi belgilangan. Barcha faoliyat yuritayotgan tadbirkorlik sub’yektlarini xatlovdan oʻtkazish ularning haqiqiy holatini aniqlashtirish, korxona va tashkilotlarning statistik registrlarini yangilash hamda raqamli texnologiyalarni joriy etishga qaratilgan.

Respublika va uning hududlari boʻyicha yakuniy ma’lumotlar 2027 yil 1 sentyabrga qadar Statistika agentligining rasmiy veb-saytida e’lon qilinadi.

Ishtirokchilar qamrovi va roʻyxatdan oʻtish dasturi

Qaror bilan aholini roʻyxatga olish doirasida roʻyxatga olinishi lozim boʻlgan iqtisodiy birliklar toifalari, shuningdek ularni roʻyxatga olish usullari belgilandi (09.10.2026 y. 557-son VMQga 7-ilova).

Iqtisodiy birlik – Oʻzbekiston Respublikasi hududida tovarlar ishlab chiqarish, ishlar bajarish yoki xizmatlar koʻrsatish bilan bogʻliq iqtisodiy faoliyatni amalga oshiruvchi, davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi, tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shakli, shuningdek, rezidentlik maqomidan qat’i nazar, statistik kuzatuvga olinishi lozim boʻlgan sub’yekt.

Iqtisodiy birliklar quyidagilarni qamrab oladi:

• yuridik shaxslar, shu jumladan yirik, oʻrta va kichik korxonalar, mikrofirmalar, fermer va dehqon xoʻjaliklari, NNT;
• yuridik shaxslarning alohida boʻlinmalari, filiallari va vakolatxonalari;
• xorijiy yuridik shaxslarning vakolatxonalari, doimiy vakolatxonalar, xalqaro, hukumatlararo va hukumat tashkilotlarining vakolatxonalari;
• oʻzini oʻzi band qilgan jismoniy shaxslar;
• roʻyxatdan oʻtmasdan faoliyat yuritayotgan sub’yektlar;
• yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi tadbirkorlik sub’yektlari, shu jumladan yakka tartibdagi tadbirkorlar, dehqon xoʻjaliklari, hunarmandlar, oilaviy tadbirkorlar, tovarlar importi va chakana savdosi bilan shugʻullanuvchi shaxslar;
• dehqon (oziq-ovqat), ixtisoslashtirilgan va buyum bozorlari (savdo komplekslari), shuningdek ularning hududida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik shaxslar, jismoniy shaxslar va oʻzini oʻzi band qilganlar (yuqorida koʻrsatilgan mustaqil roʻyxatdan oʻtgan oʻzini oʻzi band qilgan jismoniy shaxslar bundan mustasno).

Hujjat bilan Oʻzbekiston Respublikasida biznesni roʻyxatdan oʻtkazish dasturi tasdiqlandi (09.10.2026 y. 557-son VMQga 3-ilova). Roʻyxatga olish jarayonida respondentlar haqidagi ma’lumotlarni toʻplashda foydalaniladigan savollar roʻyxati dastur hisoblanadi. Roʻyxatga olish doirasida soʻrovnomalar iqtisodiy sub’yektlarning faoliyat koʻrsatish joyida soat 9.00 dan 18.00 gacha oʻtkaziladi.

Jarayonni tashkil etish va ma’lumotlarni yigʻish tartibi

Biznesni roʻyxatdan oʻtkazish tadbirlariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish tartibi Nizomda koʻrsatilgan (09.10.2026 y. 557-son VMQga 2-ilova).

Prezident huzuridagi Statistika agentligi Roʻyxatga olishni tashkil etish va oʻtkazish boʻyicha Respublika komissiyasining bosh ishchi organi etib belgilandi.

Joylarda ma’lumotlarni bevosita yigʻish hokim yordamchilariga (planshet qurilmalaridan foydalangan holda) yuklatildi. Bu lavozim mavjud boʻlmagan mahallalarga «mahalla yettiligi» xodimlari jalb qilinadi.

Iqtisodiy birliklar faoliyati toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni yigʻish jarayonida roʻyxatga olish sanasidan keyin yuz bergan oʻzgarishlar hisobga olinmaydi. Xususan, roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin tashkil etilgan iqtisodiy birliklarga nisbatan roʻyxatdan oʻtkazish soʻrovnomalari toʻldirilmaydi, biroq roʻyxatdan oʻtkazish sanasidan keyin faoliyati toʻxtatilgan, tugatilgan yoki tugatilish jarayonida boʻlgan iqtisodiy birliklarga nisbatan toʻldiriladi.

Roʻyxatga olish soʻrovnomasini respondentlar roʻyxatga olish axborot tizimlari (hisobot.stat.uz – yuridik shaxslar, census.stat.uz – jismoniy shaxslar) orqali maxsus dasturiy ta’minot yordamida mustaqil ravishda toʻldirishlari mumkin.

Jismoniy yoki yuridik shaxslarni bevosita yoki bilvosita identifikatsiya qilish imkonini beruvchi individual ma’lumotlar maxfiy hisoblanadi hamda oshkor etilishi va tarqatilishi mumkin emas.

Savollar yuzaga kelganda, tushuntirish olish uchun 1851 qisqa raqamli koll-markazga murojaat qilishingiz mumkin.

Davlat va idoraviy tuzilmalarning majburiyatlari

Davlat organlari, davlat ulushi (50% va undan yuqori) boʻlgan tashkilotlar va korxonalar oʻz tizimidagi barcha sub’yektlarning toʻliq roʻyxatdan oʻtkazilishini ta’minlashi shart.

Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligiga Soliq qoʻmitasi bilan birgalikda xorijiy yuridik shaxslarning doimiy muassasalarini onlayn roʻyxatdan oʻtkazish vazifasi yuklatildi.

Tashqi ishlar vazirligi akkreditatsiyadan oʻtgan diplomatik vakolatxonalar va xalqaro tashkilotlar huzuridagi korxonalarni onlayn roʻyxatdan oʻtkazish uchun mas’uldir.

Kadrlar malakasini oshirish va statistik tadqiqotlar institutiga Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda 2026 yil oktyabr oyida tadbirkorlar uchun masofaviy oʻquv seminarlarini oʻtkazish topshirildi.