Фармацевтика маҳсулотлари бозорида юридик шахслар учун қоидалар қандай ўзгаради

Дори воситалари ва тиббий буюмлар муомаласини тартибга солувчи норматив ҳужжатларга тузатишлар пакети қабул қилиш учун тайёрланмоқда. Вазирлар Маҳкамасининг қарори лойиҳаси (лойиҳа ID рақами: 10806) мажбурий маркировкалашни ҳисобга олган ҳолда уларни улгуржи ва чакана реализация қилиш қоидаларини батафсил белгилайди, электрон тижоратга қўйиладиган талабларни кучайтиради. Шунингдек, мувофиқ бўлмаган маҳсулотларни чақириб олиш ва йўқ қилиш тартиб-таомилларини ўзгартиради. Ушбу янгиликлар фармацевтика компаниялари, дистрибьюторлар ва дорихона тармоқларининг операцион фаолиятига таъсир кўрсатиб, дорихона ходимлари ва раҳбарлари, электрон савдо платформалари операторлари ва буюртмалар агрегаторлари, шунингдек, етказиб бериш хизматларини кўрсатиш фаолияти билан шуғулланувчи тадбиркорлик субъектларининг жавобгарлик ҳудудларига таъсир қилади.

Муҳокамада 2026 йил 20 ноябргача regulation.adliya.uz порталида ҳавола орқали иштирок этиш мумкин.

Батафсил – шарҳимизда.

Улгуржи сотувчилар ва ишлаб чиқарувчиларга қўйиладиган лицензия ва инфратузилма талаблари

Лойиҳага кўра, дори воситалари ва тиббий буюмларни ишлаб чиқарувчилар ҳамда улгуржи реализация қилувчи ташкилотлар миллий стандартлар ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талабларига тўлиқ жавоб берадиган бинолар, асбоблар ва ускуналарга эга бўлишлари шарт.

Тиббиёт препаратлари ва буюмларини улгуржи реализация қилишда нафақат миллий стандартлар, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талаблари, ёнғин хавфсизлиги, меҳнатни муҳофаза қилиш, техника хавфсизлиги қоидалари ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги бошқа норматив ҳужжатларга, балки мажбурий рақамли маркировкалаш талабларига ҳам риоя этилишини таъминлаш зарур бўлади.

Шунингдек, резина, полимер, электр ва электрон компонентларга эга тиббий буюмларни омборда сақлаш ва ташишга қўйиладиган талабларни кучайтириш режалаштирилган: улар тўғридан-тўғри қуёш нурлари, иссиқлик манбалари, юқори намлик ва уларнинг сифати, хавфсизлиги ва бутунлигига салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган бошқа ташқи омиллардан ҳимояланган бўлиши керак.

Ноқонуний ва маркировкаланмаган фармацевтика маҳсулотлари айланмасини тақиқлаш  

Юридик шахсларга сифатсиз, қалбакилаштирилган товарларни, шу жумладан мажбурий рақамли маркировкасиз маҳсулотларни, рўйхатдан ўтказилган референт нархлари бўлмаган товарларни, шунингдек, Ўзбекистонда рўйхатдан ўтказилган дори воситаларининг ноқонуний нусхаларини сотиб олиш, сақлаш, ташиш ва сотиш тақиқланади.

Электрон тижорат ва маркетплейсларни тартибга солиш

Рецептсиз дори воситалари ва рухсат этилган тиббий буюмларнинг онлайн савдосини фақат лицензияланган дорихоналар (ва уларнинг филиаллари) амалга ошириши мумкин.

Шахсий веб-сайт мавжуд бўлганида /илова ёки платформа оператори/ буюртмалар агрегатори билан шартнома тузиш мажбурий бўлади.

Электрон савдо платформаси ёки буюртмалар агрегатори операторлари билан тузиладиган шартномаларга қонунчиликда белгиланган мажбуриятлардан ташқари, уларнинг ресурсларида тақиқланган товарлар жойлаштирилганда, ваколатли орган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги «Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази» ДМ) сўровига кўра, Рақамли технологиялар вазирлиги ушбу веб-сайт ва/ёки саҳифалар, мобил иловалардан фойдаланишни чеклаши мумкинлиги тўғрисидаги бандни киритиш таклиф этилмоқда. Ушбу қоидабузарликлар бўйича маълумотлар эса тегишли чоралар кўриш учун ИЛМАга юборилиши мумкин.

Дори воситалари ва тиббий буюмларни қайтариб олиш ва олиб қўйишнинг янги қоидалари

Низомни ваколатли орган томонидан дорилар ва тиббий буюмларни муомаладан чиқариш ҳамда савдодан қайтариб олиш тўғрисида кўрсатма бериш учун асосли ҳолатларни ўз ичига олган боб билан тўлдириш таклиф этилмоқда.

Қўллаш учун яроқсиз фармацевтика маҳсулотлари тўғрисидаги маълумотларни бевосита ваколатли органга ёки рўйхатдан ўтказиш гувоҳномаси эгасига, ишлаб чиқарувчига, тиббий препаратлар ва буюмларни улгуржи ёки чакана сотувчи юридик шахсларга – масъул шахсга тақдим этиш зарур бўлади.

Таклиф этилаётган бобда фойдаланиш учун яроқсиз маҳсулотни қайтариб олиш, уни 24, 48 ва 72 соат ичида (учта қайтариб олиш даражаси бўйича – инсон ҳаёти ва соғлиғи учун хавфлилигига кўра) фойдаланишга яроқли маҳсулотдан ажратиш тартиби, шунингдек, импорт/ишлаб чиқаришни тўхтатиш ва ихтисослаштирилган комиссиялар орқали йўқ қилишни ташкил этиш мажбурияти батафсил баён этилган.

Ходимларнинг шахсий жавобгарлиги 

Чакана сотишда берилган дори воситасининг тўғрилиги, электрон рецепт талабларига мувофиқлиги ва харидорга тақдим этилган маълумотларнинг ишончлилиги учун дорихона ходимининг шахсий жавобгарлиги тўғрисидаги нормаларни жорий этиш таклиф этилмоқда. Дорихона раҳбари «Электрон соғлиқни сақлаш» тизимининг «Электрон рецепт» модулига маълумотларнинг тўғри киритилиши учун жавоб беради.

Реимбурсациянинг молиявий оқибатлари

Лойиҳада реимбурсация дастури билан ишлаш қоидалари (тиббий суғурта жамғармаси томонидан электрон рецептлар орқали дори воситалари қийматини қоплаш) аниқлаштирилмоқда. Лимитлар ёки реимбурсация қоидалари бузилган ҳолда берилган дори-дармонлар бўйича харажатлар қопланмайди, дорихона зарар кўради.

Яроқлилиги чекланган ва муомаладан чиқарилган тиббиёт препаратлари ва буюмларини ҳисобга олиш

Ҳужжатда, шунингдек, вақтинча сақлашдаги қўллаш учун яроқсиз дори воситалари ва тиббий буюмлар сифатли маҳсулотлардан алоҳида (ҳам қоғозда, ҳам электрон шаклда) ҳисобга олиниши лозимлиги назарда тутилмоқда.