Йиллик инвентаризация – 2026: тартиб ва ҳужжатлар
Статистика ҳисоботи шаклларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги Миллий статистика қўмитаси қарори лойиҳаси муҳокамага қўйилди.
Ҳозирда 1-корхона йиллик шаклини топширишдан озод қилинган кичик корхона ва микрофирмалар ушбу имтиёздан маҳрум бўлишлари мумкин. Ўрта корхоналар учун 12-корхона шаклини ойлик эмас, чораклик қилиш таклиф қилинмоқда. Статистика ҳисоботларини топшириш муддатлари, ҳисобот берувчи ташкилотлар доираси ва кўрсаткичлар таркиби ҳам ўзгаради.
Умуман олганда, Миллий статистика қўмитаси лойиҳасида 3 та шаклни бекор қилиш ва яна 16 тасини қайта кўриб чиқиш кўзда тутилган.
Лойиҳани муҳокама қилиш учун атиги 10 кун вақт ажратилган. У билан танишиш ва таклифларни НҲҲ лойиҳалари муҳокамаси порталида қолдириш мумкин (лойиҳа ID рақами – 11905).
Айнан нимани ўзгартиришни таклиф қилишаётганини таҳлил қиламиз.
Эътибор беринг
Муҳим янгиликларни ўтказиб юбормаслик учун Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.
Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.
Статистика ҳисоботининг қайси шакллари бекор қилинади
Лойиҳада учта шаклни бекор қилиш тўғридан-тўғри кўзда тутилган:
- 4-sanoat (metall) (8-илова), чораклик – ресурс базасини шакллантириш, қора ва рангли металлардан маҳсулотлар ишлаб чиқариш ва сотиш тўғрисидаги ҳисобот;
- 1-akt (30-илова), йиллик – ахборотлаштириш воситалари ва ахборот-коммуникация технологияларидан (АКТ) фойдаланиш тўғрисидаги ҳисобот;
- 1-tib (aholi) (41-илова), йиллик – аҳолига тиббий ёрдам кўрсатувчи муассасалар фаолияти тўғрисидаги ҳисобот.
Бунда 1-akt шакли бўйича ҳисобот тўлиқ йўқолмайди: унинг мазмуни 1-korxona шаклига 46/4-сонли янги иловага кўчирилади.
Бундан ташқари, 12-korxona шаклининг янги таҳририда ҳудудий жиҳатдан алоҳида бўлинмаларга эга бўлган юридик шахслар томонидан саноат маҳсулоти ишлаб чиқариш тўғрисидаги ҳисобот иловаси мавжуд эмас: яъни 12-korxona (sanoat) шакли.
Эслатиб ўтамиз, амалдаги статистика ҳисоботи шакллари Миллий статистика қўмитасининг қарори билан (11.12.2025 й. АВ рўйхат рақами 3723-сон) тасдиқланган. 2026 йилда иловаларни ҳисобга олган ҳолда 54 та шаклдан иборат рўйхат амал қилади.
1-korxona: ҳисобот берувчилар доираси кенгайтирилади
Лойиҳа бўйича 1-korxona йиллик шакли бўйича ҳисобот берувчилар доираси (46-илова) кенгаяди. Унга кичик, ўрта ва йирик тадбиркорлик субъектлари киритилган. Микрофирмалар учун ҳисобот тақдим этиш мажбурияти фақат шартлардан камида биттаси мавжуд бўлгандагина назарда тутилган: уларда давлат улуши 50% ва ундан ортиқ бўлса, улар тегишли дастурларга киритилган бўлса ёки акциз солиғи тўловчиси бўлса.
Ҳозирда ходимлари сони 5 кишидан кам бўлган ёки йиллик тушуми БҲМнинг 2000 бараваригача бўлган микрофирмалар ва кичик корхоналар шаклни топширишдан озод этилган. Истисно давлат улуши 50% ва ундан ортиқ бўлган, дастурларга киритилган ва акциз солиғини тўлайдиган корхоналарга татбиқ этилмайди. Лойиҳада кичик корхоналар учун сон ва тушум бўйича озод қилиш энди назарда тутилмаган.
Ҳисобот берувчиларга чет эл корхоналарининг ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган доимий муассасалари ва ваколатхоналари ҳам қўшилади.
Фермер хўжаликлари, банклар ва суғурта ташкилотлари ҳисобот берувчилар рўйхатидан ҳамон чиқариб ташланган.
1-korxona шаклига тўртта илова мавжуд
Лойиҳада мавжуд учта иловага 46/4 рақамли янги илова қўшилди. Барча иловалар йиллик. Топшириш муддати – БҲМС бўйича ҳисоб юритувчи ташкилотлар учун 1 апрелдан, МҲХСни қўлловчи ташкилотлар учун эса 5 майдан кечиктирмай.
- 46/1 «1-korxona (tif)» – давлат чегарасини кесиб ўтмасдан хизматлар экспорти ва импортини, шунингдек товарлар экспорти ва импортини амалга оширувчи корхоналар учун ҳисобот. Ҳисобот берувчилар доираси ўзгармайди, аммо кўрсаткичлар мазмуни ўзгартирилади.
- 46/2 «1-korxona (kommunal)» – сув таъминоти, иссиқлик таъминоти, сув чиқариш ва ободонлаштириш хизматларини кўрсатувчи корхоналар, уларнинг алоҳида бўлинмалари, ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган хорижий корхоналар ва ваколатхоналарнинг доимий муассасалари учун ҳисобот. Ҳисобот берувчилар доираси кенгайтирилди: лойиҳа бўйича шаклни давлат улуши 50% ва ундан ортиқ бўлган, дастурларга киритилган ёки акциз солиғи тўловчилари бўлган кичик корхоналар ва микрофирмалар ҳам топширади.
- 46/3 «1-korxona (eko)» – ҳавони ифлослантирувчи стационар манбаларга, сув ҳавзалари ва ҳудуд рельефини ифлослантирувчи, шунингдек заҳарли ва заҳарсиз чиқиндилар ҳосил қилувчи оқова сувларни оқизиш манбаларига эга бўлган корхоналар учун ҳисобот. Фермер ва деҳқон хўжаликлари бундан мустасно. Шакл мазмуни ўзгармайди.
- 46/4 «1-korxona (akt)» – бекор қилинаётган 1-akt шакли ўрнига янги илова. Унда ахборотлаштириш воситалари ва АКТдан фойдаланиш акс эттирилади. Ҳозирда 1-akt шаклини кичик корхоналар, микрофирмалар ва нотижорат ташкилотларидан ташқари юридик шахслар 3 мартдан кечиктирмай тақдим этадилар. Лойиҳада муддатлар кўрсатилган: БҲМСни қўлловчилар учун 1 апрелдан кечиктирмай ва МҲХСни қўлловчилар учун 5 майдан кечиктирмай. Ҳисобот берувчилар доираси эса, матнга қараганда, 46/2 коммунал шаклидан кўчирилган. Эҳтимол, бу техник хатодир.
12-korxona: йирик корхоналар ҳар ойда, ўрта корхоналар ҳар чоракда ҳисобот беради
Ҳозир 12-korxona шакли (47-илова) ҳар ойда тақдим этилади. Лойиҳа бўйича даврийлик корхона ҳажмига боғлиқ:
- йирик корхоналар – ҳар ойда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 15-санасидан кечиктирмай;
- ўрта корхоналар – ҳар чоракда, ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 10-кунидан кечиктирмай.
Микрофирмалар ва кичик корхоналар, шунингдек қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари, ҳозиргидек, ушбу шаклни топширувчиларда кўрсатилмаган. Улар учун 1-korxona йиллик шакли кўзда тутилган.
Ҳисобот берувчиларга чет эл корхоналарининг ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган доимий муассасалари ва ваколатхоналари ҳам қўшилди.
12-korxona шаклига иловалар таркиби ўзгартирилди
Шаклга иловалар таркиби қайта кўриб чиқилди: 12-korxona (sanoat) шакли янги таҳрирда йўқ, унга 47/4- янги илова қўшилди.
- 47/1 «12-korxona (savdo)» – ҳудудий жиҳатдан алоҳида бўлинмаларга эга бўлган юридик шахсларнинг улгуржи ва чакана товар айланмаси тўғрисидаги ҳисобот. Ҳозир ҳар ойда тақдим этилади. Лойиҳага кўра, йирик корхоналар уни ҳар ойда, ўрта корхоналар ҳар чоракда, муддат эса ҳисобот давридан кейинги ойнинг 15-санасидан кечиктирмай топширади (бунда ўрта бизнес учун 12-korxona шаклида 15-сана кўрсатилган).
- 47/2 «12-korxona (xizmat)»– ҳудудий жиҳатдан алоҳида бўлинмаларга эга бўлган юридик шахслар томонидан кўрсатилган хизматлар тўғрисидаги ҳисобот. Ҳозир бу 47/3-илова. Даврийлик ва муддатлар 47/1-иловадаги каби ўзгаради.
- 47/3 «4-MIZ» – МИЗ, илмий-технологик, туристик-рекреацион, эркин савдо, махсус ва кичик саноат, ёшлар саноат ва тадбиркорлик зоналари, технопарклар, шунингдек, кластерлар ва уларнинг алоҳида бўлинмалари иштирокчи-юридик шахслар учун ҳисобот. Ҳозир бу илова 47/4-илова. Мазмуни ва топшириш муддатлари ўзгармайди: ҳисобот ҳар чоракда, ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 20-санасидан кечиктирмай тақдим этилади.
- 47/4 «12-korxona (tif)» – юк ва йўловчиларни ташиш бўйича транспорт хизматларини кўрсатувчи юридик шахслар, шунингдек, ҳудудий жиҳатдан алоҳида бўлинмаларга эга бўлган тижорат ташкилотлари учун мўлжалланган янги илова. Топшириш муддати – ҳар ойда, кейинги ойнинг 5-санасидан кечиктирмай.
12-korxona шаклида ишчанлик фаоллиги индексини ҳисоблаш блоки пайдо бўлади
Лойиҳага кўра, 12-korxona шаклида ишлаб чиқариш соҳасидаги ишбилармонлик фаоллиги кўрсаткичи – харидлар бўйича менежерлар индексини ҳисоблаш учун маълумотнома блоки қўшилди.
Ишлаб чиқариш корхоналари ўтган ойга нисбатан қандай ўзгарганини қайд этиши кутилмоқда:
- ишлаб чиқариш ҳажми;
- янги буюртмалар сони;
- банд бўлганлар сони;
- хомашё ва бутловчи қисмларни етказиб беришнинг ўртача муддати;
- хомашё захиралари.
Лойиҳада яна қандай шакллар ўзгартирилди
Лойиҳа статистика ҳисоботининг бошқа шаклларига ҳам тааллуқлидир. Баъзи жойларда топшириш муддатлари қайта кўриб чиқилади, бошқа жойларда эса ҳисобот топширишга мажбур бўлган ташкилотлар доираси қайта кўриб чиқилади.
|
Шакл |
Қарор лойиҳасида |
|
4-mehnat (23-илова), меҳнат бўйича чораклик ҳисобот |
Топшириш муддати ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 15-кунидан 10-кунигача кўчирилди. Ҳисобот берувчиларга хорижий корхоналарнинг доимий муассасалари, ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган ваколатхоналар ва нотижорат ташкилотлар қўшилди |
|
1-moliya (45-илова), асосий воситалар ва бошқа номолиявий активлар тўғрисидаги йиллик ҳисобот |
Ҳисобот берувчилар доираси тор. Ҳисоботни йирик тадбиркорлик субъектлари ва уларнинг алоҳида бўлинмалари, хорижий корхоналарнинг ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган доимий муассасалари ва ваколатхоналари тақдим этади. Микрофирмалар, кичик ва ўрта корхоналар, фермер хўжаликлари, банклар ва суғурта ташкилотлари бундан мустасно |
|
1-qx (14-илова), қишлоқ хўжалиги ташкилотларининг йиллик ҳисоботи |
Муддатлар ва ҳисобот берувчилар доираси ўзгаради. Лойиҳа бўйича ҳисоботни қуйидагилар топширади:
|
|
1 fx (15-илова), фермер хўжаликларининг йиллик ҳисоботи |
Топшириш муддати 10 мартдан 1 апрелга кўчирилди |
|
1 turizm (37-илова), туризм соҳасидаги йиллик ҳисобот |
Кичик корхоналар ва микрофирмалар ҳисобот топширишдан озод этилмаган. Уни туроператорлар, турагентлар ва жойлаштириш воситалари хизматларини кўрсатувчи юридик шахслар, зарур ҳолларда эса уларнинг алоҳида бўлинмалари ифодалайди. БҲМС бўйича ҳисоб юритувчи ташкилотлар учун топшириш муддати 1 апрелдан 5 апрелга ўзгартирилди. МҲХСни қўлловчилар учун 5 май муддати сақлаб қолинди |
|
4 sanoat (7-илова), чораклик ҳисобот (маҳаллийлаштириш) |
Топшириш муддати ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 5-санасидан 15-санасига кўчирилди |
Айрим шаклларда кўрсаткичлар таркиби ўзгартирилди
Масалан, 1-invest шаклида янги 2-боб «Асосий капиталга инвестициялардан ташқари»: унда АВни капитал таъмирлаш, шу жумладан ўз кучи билан бажарилган таъмирлаш харажатлари пайдо бўлди (201–202-бетлар), асосий фондлар қийматини оширмайдиган харажатлар ва асосий фондларни тугатишдан кўрилган зарарлар кўрсаткичлари эса 1-бобдан бу ерга кўчирилди (203–204-бетлар). 1 moliya шаклида – «Бошқа номолиявий активлар» номли янги боб: ўрнатиладиган ускуналар, тугалланмаган қурилиш, ихтиролар ва бошқа интеллектуал мулкка бўлган ҳуқуқлар, табиий ресурслардан фойдаланиш ҳуқуқлари белгиланди.
Порталга кириб, 26 ноябргача ўз шаклларингизни батафсил кўриб чиқишга ва лойиҳа бўйича ўз мулоҳазаларингизни билдиришга шошилинг!
Гиляра Темирьянова тайёрлади
Тавсия
Қайси статистика ҳисобот шаклларини айнан сизга тақдим этиш кераклигини билиш ва статистика бўйича муваффақиятли ҳисобот бериш ҳақида тавсияларда ўқинг > > >
Buxgalter.uz тавсия этади