Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
Statistika hisoboti shakllariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi Milliy statistika qoʻmitasi qarori loyihasi muhokamaga qoʻyildi.
Hozirda 1-korxona yillik shaklini topshirishdan ozod qilingan kichik korxona va mikrofirmalar ushbu imtiyozdan mahrum boʻlishlari mumkin. Oʻrta korxonalar uchun 12-korxona shaklini oylik emas, choraklik qilish taklif qilinmoqda. Statistika hisobotlarini topshirish muddatlari, hisobot beruvchi tashkilotlar doirasi va koʻrsatkichlar tarkibi ham oʻzgaradi.
Umuman olganda, Milliy statistika qoʻmitasi loyihasida 3 ta shaklni bekor qilish va yana 16 tasini qayta koʻrib chiqish koʻzda tutilgan.
Loyihani muhokama qilish uchun atigi 10 kun vaqt ajratilgan. U bilan tanishish va takliflarni NHH loyihalari muhokamasi portalida qoldirish mumkin (loyiha ID raqami – 11905).
Aynan nimani oʻzgartirishni taklif qilishayotganini tahlil qilamiz.
E’tibor bering
Muhim yangiliklarni oʻtkazib yubormaslik uchun Telegram-kanalimizga obuna boʻling.
Materiallardan nusxa koʻchirish va ulardan foydalanishga faqat manbaga faol havola yoki tahririyatning yozma ruxsati mavjud boʻlgandagina yoʻl qoʻyiladi.
Statistika hisobotining qaysi shakllari bekor qilinadi
Loyihada uchta shaklni bekor qilish toʻgʻridan-toʻgʻri koʻzda tutilgan:
- 4-sanoat (metall) (8-ilova), choraklik – resurs bazasini shakllantirish, qora va rangli metallardan mahsulotlar ishlab chiqarish va sotish toʻgʻrisidagi hisobot;
- 1-akt (30-ilova), yillik – axborotlashtirish vositalari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan (AKT) foydalanish toʻgʻrisidagi hisobot;
- 1-tib (aholi) (41-ilova), yillik – aholiga tibbiy yordam koʻrsatuvchi muassasalar faoliyati toʻgʻrisidagi hisobot.
Bunda 1-akt shakli boʻyicha hisobot toʻliq yoʻqolmaydi: uning mazmuni 1-korxona shakliga 46/4-sonli yangi ilovaga koʻchiriladi.
Bundan tashqari, 12-korxona shaklining yangi tahririda hududiy jihatdan alohida boʻlinmalarga ega boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan sanoat mahsuloti ishlab chiqarish toʻgʻrisidagi hisobot ilovasi mavjud emas: ya’ni 12-korxona (sanoat) shakli.
Eslatib oʻtamiz, amaldagi statistika hisoboti shakllari Milliy statistika qoʻmitasining qarori bilan (11.12.2025 y. AV roʻyxat raqami 3723-son) tasdiqlangan. 2026 yilda ilovalarni hisobga olgan holda 54 ta shakldan iborat roʻyxat amal qiladi.
1-korxona: hisobot beruvchilar doirasi kengaytiriladi
Loyiha boʻyicha 1-korxona yillik shakli boʻyicha hisobot beruvchilar doirasi (46-ilova) kengayadi. Unga kichik, oʻrta va yirik tadbirkorlik sub’yektlari kiritilgan. Mikrofirmalar uchun hisobot taqdim etish majburiyati faqat shartlardan kamida bittasi mavjud boʻlgandagina nazarda tutilgan: ularda davlat ulushi 50% va undan ortiq boʻlsa, ular tegishli dasturlarga kiritilgan boʻlsa yoki aksiz soligʻi toʻlovchisi boʻlsa.
Hozirda xodimlari soni 5 kishidan kam boʻlgan yoki yillik tushumi BHMning 2000 baravarigacha boʻlgan mikrofirmalar va kichik korxonalar shaklni topshirishdan ozod etilgan. Istisno davlat ulushi 50% va undan ortiq boʻlgan, dasturlarga kiritilgan va aksiz soligʻini toʻlaydigan korxonalarga tatbiq etilmaydi. Loyihada kichik korxonalar uchun son va tushum boʻyicha ozod qilish endi nazarda tutilmagan.
Hisobot beruvchilarga chet el korxonalarining ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan doimiy muassasalari va vakolatxonalari ham qoʻshiladi.
Fermer xoʻjaliklari, banklar va sugʻurta tashkilotlari hisobot beruvchilar roʻyxatidan hamon chiqarib tashlangan.
1-korxona shakliga toʻrtta ilova mavjud
Loyihada mavjud uchta ilovaga 46/4 raqamli yangi ilova qoʻshildi. Barcha ilovalar yillik. Topshirish muddati – BHMS boʻyicha hisob yurituvchi tashkilotlar uchun 1 apreldan, MHXSni qoʻllovchi tashkilotlar uchun esa 5 maydan kechiktirmay.
- 46/1 «1-korxona (tif)» – davlat chegarasini kesib oʻtmasdan xizmatlar eksporti va importini, shuningdek tovarlar eksporti va importini amalga oshiruvchi korxonalar uchun hisobot. Hisobot beruvchilar doirasi oʻzgarmaydi, ammo koʻrsatkichlar mazmuni oʻzgartiriladi.
- 46/2 «1-korxona (kommunal)» – suv ta’minoti, issiqlik ta’minoti, suv chiqarish va obodonlashtirish xizmatlarini koʻrsatuvchi korxonalar, ularning alohida boʻlinmalari, ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan xorijiy korxonalar va vakolatxonalarning doimiy muassasalari uchun hisobot. Hisobot beruvchilar doirasi kengaytirildi: loyiha boʻyicha shaklni davlat ulushi 50% va undan ortiq boʻlgan, dasturlarga kiritilgan yoki aksiz soligʻi toʻlovchilari boʻlgan kichik korxonalar va mikrofirmalar ham topshiradi.
- 46/3 «1-korxona (eko)» – havoni ifloslantiruvchi statsionar manbalarga, suv havzalari va hudud relyefini ifloslantiruvchi, shuningdek zaharli va zaharsiz chiqindilar hosil qiluvchi oqova suvlarni oqizish manbalariga ega boʻlgan korxonalar uchun hisobot. Fermer va dehqon xoʻjaliklari bundan mustasno. Shakl mazmuni oʻzgarmaydi.
- 46/4 «1-korxona (akt)» – bekor qilinayotgan 1-akt shakli oʻrniga yangi ilova. Unda axborotlashtirish vositalari va AKTdan foydalanish aks ettiriladi. Hozirda 1-akt shaklini kichik korxonalar, mikrofirmalar va notijorat tashkilotlaridan tashqari yuridik shaxslar 3 martdan kechiktirmay taqdim etadilar. Loyihada muddatlar koʻrsatilgan: BHMSni qoʻllovchilar uchun 1 apreldan kechiktirmay va MHXSni qoʻllovchilar uchun 5 maydan kechiktirmay. Hisobot beruvchilar doirasi esa, matnga qaraganda, 46/2 kommunal shaklidan koʻchirilgan. Ehtimol, bu texnik xatodir.
12-korxona: yirik korxonalar har oyda, oʻrta korxonalar har chorakda hisobot beradi
Hozir 12-korxona shakli (47-ilova) har oyda taqdim etiladi. Loyiha boʻyicha davriylik korxona hajmiga bogʻliq:
- yirik korxonalar – har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 15-sanasidan kechiktirmay;
- oʻrta korxonalar – har chorakda, hisobot choragidan keyingi oyning 10-kunidan kechiktirmay.
Mikrofirmalar va kichik korxonalar, shuningdek qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari, hozirgidek, ushbu shaklni topshiruvchilarda koʻrsatilmagan. Ular uchun 1-korxona yillik shakli koʻzda tutilgan.
Hisobot beruvchilarga chet el korxonalarining ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan doimiy muassasalari va vakolatxonalari ham qoʻshildi.
12-korxona shakliga ilovalar tarkibi oʻzgartirildi
Shaklga ilovalar tarkibi qayta koʻrib chiqildi: 12-korxona (sanoat) shakli yangi tahrirda yoʻq, unga 47/4- yangi ilova qoʻshildi.
- 47/1 «12-korxona (savdo)» – hududiy jihatdan alohida boʻlinmalarga ega boʻlgan yuridik shaxslarning ulgurji va chakana tovar aylanmasi toʻgʻrisidagi hisobot. Hozir har oyda taqdim etiladi. Loyihaga koʻra, yirik korxonalar uni har oyda, oʻrta korxonalar har chorakda, muddat esa hisobot davridan keyingi oyning 15-sanasidan kechiktirmay topshiradi (bunda oʻrta biznes uchun 12-korxona shaklida 15-sana koʻrsatilgan).
- 47/2 «12-korxona (xizmat)»– hududiy jihatdan alohida boʻlinmalarga ega boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar toʻgʻrisidagi hisobot. Hozir bu 47/3-ilova. Davriylik va muddatlar 47/1-ilovadagi kabi oʻzgaradi.
- 47/3 «4-MIZ» – MIZ, ilmiy-texnologik, turistik-rekreatsion, erkin savdo, maxsus va kichik sanoat, yoshlar sanoat va tadbirkorlik zonalari, texnoparklar, shuningdek, klasterlar va ularning alohida boʻlinmalari ishtirokchi-yuridik shaxslar uchun hisobot. Hozir bu ilova 47/4-ilova. Mazmuni va topshirish muddatlari oʻzgarmaydi: hisobot har chorakda, hisobot choragidan keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay taqdim etiladi.
- 47/4 «12-korxona (tif)» – yuk va yoʻlovchilarni tashish boʻyicha transport xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxslar, shuningdek, hududiy jihatdan alohida boʻlinmalarga ega boʻlgan tijorat tashkilotlari uchun moʻljallangan yangi ilova. Topshirish muddati – har oyda, keyingi oyning 5-sanasidan kechiktirmay.
12-korxona shaklida ishchanlik faolligi indeksini hisoblash bloki paydo boʻladi
Loyihaga koʻra, 12-korxona shaklida ishlab chiqarish sohasidagi ishbilarmonlik faolligi koʻrsatkichi – xaridlar boʻyicha menejerlar indeksini hisoblash uchun ma’lumotnoma bloki qoʻshildi.
Ishlab chiqarish korxonalari oʻtgan oyga nisbatan qanday oʻzgarganini qayd etishi kutilmoqda:
- ishlab chiqarish hajmi;
- yangi buyurtmalar soni;
- band boʻlganlar soni;
- xomashyo va butlovchi qismlarni yetkazib berishning oʻrtacha muddati;
- xomashyo zaxiralari.
Loyihada yana qanday shakllar oʻzgartirildi
Loyiha statistika hisobotining boshqa shakllariga ham taalluqlidir. Ba’zi joylarda topshirish muddatlari qayta koʻrib chiqiladi, boshqa joylarda esa hisobot topshirishga majbur boʻlgan tashkilotlar doirasi qayta koʻrib chiqiladi.
|
Shakl |
Qaror loyihasida |
|
4-mehnat (23-ilova), mehnat boʻyicha choraklik hisobot |
Topshirish muddati hisobot choragidan keyingi oyning 15-kunidan 10-kunigacha koʻchirildi. Hisobot beruvchilarga xorijiy korxonalarning doimiy muassasalari, ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan vakolatxonalar va notijorat tashkilotlar qoʻshildi |
|
1-moliya (45-ilova), asosiy vositalar va boshqa nomoliyaviy aktivlar toʻgʻrisidagi yillik hisobot |
Hisobot beruvchilar doirasi tor. Hisobotni yirik tadbirkorlik sub’yektlari va ularning alohida boʻlinmalari, xorijiy korxonalarning ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan doimiy muassasalari va vakolatxonalari taqdim etadi. Mikrofirmalar, kichik va oʻrta korxonalar, fermer xoʻjaliklari, banklar va sugʻurta tashkilotlari bundan mustasno |
|
1-qx (14-ilova), qishloq xoʻjaligi tashkilotlarining yillik hisoboti |
Muddatlar va hisobot beruvchilar doirasi oʻzgaradi. Loyiha boʻyicha hisobotni quyidagilar topshiradi:
|
|
1 fx (15-ilova), fermer xoʻjaliklarining yillik hisoboti |
Topshirish muddati 10 martdan 1 aprelga koʻchirildi |
|
1 turizm (37-ilova), turizm sohasidagi yillik hisobot |
Kichik korxonalar va mikrofirmalar hisobot topshirishdan ozod etilmagan. Uni turoperatorlar, turagentlar va joylashtirish vositalari xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxslar, zarur hollarda esa ularning alohida boʻlinmalari ifodalaydi. BHMS boʻyicha hisob yurituvchi tashkilotlar uchun topshirish muddati 1 apreldan 5 aprelga oʻzgartirildi. MHXSni qoʻllovchilar uchun 5 may muddati saqlab qolindi |
|
4 sanoat (7-ilova), choraklik hisobot (mahalliylashtirish) |
Topshirish muddati hisobot choragidan keyingi oyning 5-sanasidan 15-sanasiga koʻchirildi |
Ayrim shakllarda koʻrsatkichlar tarkibi oʻzgartirildi
Masalan, 1-invest shaklida yangi 2-bob «Asosiy kapitalga investitsiyalardan tashqari»: unda AVni kapital ta’mirlash, shu jumladan oʻz kuchi bilan bajarilgan ta’mirlash xarajatlari paydo boʻldi (201–202-betlar), asosiy fondlar qiymatini oshirmaydigan xarajatlar va asosiy fondlarni tugatishdan koʻrilgan zararlar koʻrsatkichlari esa 1-bobdan bu yerga koʻchirildi (203–204-betlar). 1 moliya shaklida – «Boshqa nomoliyaviy aktivlar» nomli yangi bob: oʻrnatiladigan uskunalar, tugallanmagan qurilish, ixtirolar va boshqa intellektual mulkka boʻlgan huquqlar, tabiiy resurslardan foydalanish huquqlari belgilandi.
Portalga kirib, 26 noyabrgacha oʻz shakllaringizni batafsil koʻrib chiqishga va loyiha boʻyicha oʻz mulohazalaringizni bildirishga shoshiling!
Gilyara Temiryanova tayyorladi
Tavsiya
Qaysi statistika hisobot shakllarini aynan sizga taqdim etish kerakligini bilish va statistika boʻyicha muvaffaqiyatli hisobot berish haqida tavsiyalarda oʻqing > > >
Buxgalter.uz tavsiya etadi