Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
Vazirlar Mahkamasining 14.08.2020 yildagi 489-son qarori bilan uzoq kutilgan, hisobvaraq-fakturalarni toʻldirish, taqdim etish va qabul qilish tartibini reglamentlovchi nizom tasdiqlandi. Buxgalter.uz portali moliya vazirining oʻrinbosari Dilshod SULTONOVdan ushbu hujjatni sharhlab berishni iltimos qildi:
- Tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishda yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar sotib oluvchilarga hisobvaraq-fakturani taqdim etishi shart (Hisobvaraq-fakturalarning shakllari hamda ularni toʻldirish, taqdim etish va qabul qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 3-bandi 1-xatboshi, keyingi oʻrinlarda - Nizom).
E’tibor bering: tovarlarni (xizmatlarni) sotib oluvchi faqat elektron shaklda qabul qilingan hisobvaraq-fakturalarda aks ettirilgan QQS summasini hisobga olishga haqli (Nizomning 10-bandi).
Quyidagi hollarda hisobvaraq-fakturani rasmiylashtirish shart emas (Nizomning 3-bandi):
- sotilgan tovarlar (xizmatlar) uchun toʻlovlar naqd pulda yoki jismoniy shaxslarning plastik kartalari orqali amalga oshirilganda NKM yoki virtual kassa cheki taqdim etilganda;
- aholi bilan pullik hisob-kitoblarni amalga oshirishda rasmiylashtiriladigan, qat’iy hisobot beriladigan blankalar hisoblanadigan shakl boʻyicha kvitansiya taqdim etilganda. Kvitansiyalar soliq organlarida roʻyxatdan oʻtkazilgan holda faqat:
- nazorat-kassa texnikasi ta’mirlashga topshirilganda;
- savdo shoxobchasida (xizmat koʻrsatish joyida) elektr energiyasi vaqtincha mavjud boʻlmagan hollarda qoʻllaniladi;
- tovarlar eksporti boʻyicha BYuD rasmiylashtirilganda;
- bank operatsiyalari mijozning shaxsiy hisobvaragʻidan koʻchirma hujjat berish bilan rasmiylashtirilganda;
- tovarlar tekinga ommaviy tarqatilganda;
- har qanday transport vositasi orqali yoʻlovchilarni tashishda yoʻl chiptalari (shu jumladan, elektron) rasmiylashtirilganda;
- koʻrsatilgan kommunal xizmatlar, aloqa xizmatlari uchun bank orqali - buxgalteriya hisobini yuritishda asos boʻlib xizmat qiluvchi birlamchi hujjatlar qoʻllagan holda toʻlovlar amalga oshirilganda.
Tovarlar eksportida BYuD ma’lumotlari EHF tizimida bojxona organlari bilan axborot almashish vositasida aks ettiriladi. Shu bois eksportga tovarlarni realizatsiya qilish ham umumlashtirilgan holda bir tomonlama EHFda aks ettirilmaydi.
BYuD rasmiylashtirilmaydigan tovarlar (xizmatlar) eksporti boʻyicha eksport qiluvchi hisobvaraq-fakturani oʻzi shakllantiradi. Bunda sotib oluvchining nomiga “norezident” soʻzi qoʻshib yoziladi.
Ilgari amal qilgan qoidalar (Yuridik shaxslar tomonidan milliy valyutadagi korporativ bank kartalaridan foydalanish tartibi toʻgʻrisida nizom) boʻyicha korporativ karta bilan hisob-kitob qilishda hisobvaraq-faktura yozish shart edi. Yangi hisobvaraq-fakturalar toʻgʻrisidagi yangi Nizomga asosan buni faqat sotib oluvchi talabiga koʻra bajarish zarur (Nizomning 5-bandi).
Korporativ karta orqali sotib olinadigan tovarlar (xizmatlar) boʻyicha QQSni hisobga olish onlayn NKM va virtual kassa cheklari asosida ham amalga oshirilishi mumkin. Buning uchun ularni soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti orqali qayd etish va hisobvaraq-fakturalar reyestriga kiritish zarur (Nizomning 9-bandi).
![]()