Agar direktor shubhali ta’minotchilarni topsa...

«Arkad Audit» konsalting kompaniyasining asoschisi Natalya TURALINOVA nafaqat buxgalter, balki direktor ham nima uchun shubhali kompaniyalar bilan bitimga ega boʻlmagan ma’qulligidan boxabar boʻlishlari kerak, deb hisoblaydi. Buxgalter.uz iltimosiga binoan ekspert ushbu masala boʻyicha oʻz tavsiyalari bilan oʻrtoqlashdi:

- Yaqinda boʻlib oʻtgan voqealar soliq toʻlovchilarni ikkita toifaga ajratdi:

1) hisobga olishni “sotib olib”,   tushungan holda firibgarlikka borganlar;

2) bozorda sotib olingan tovarni pul oʻtkazish yoʻli bilan sotish imkoniyatiga ega boʻlish uchun “kirim” uchun eski odat boʻyicha “naqdlashtiruvchi idoralar”ga murojaat qilganlar.

Oxirgilari - bu zarur tovarni pul oʻtkazish yoʻli bilan sotib ololmagan va uni qandaydir tarzda qonuniylashtirishga majbur boʻlganlar. Shundan keyin tovar pul oʻtkazish yoʻli bilan uchinchi shaxsga realizatsiya qilingan. Bozorda sotuvchida qonuniy kirimning mavjud emasligi, vositachida “egri” kirim - va zanjirning barcha ishtirokchilari, jumladan oxirgi xaridor, katta ehtimol bilan endi soliqchilarning moliyaviy sanksiyalari ostiga tushadi.

Natijada bu zanjirning oxiridagi real tovar bitimini amalga oshirgan korxonadan ham soliqchilar hisobga olishni yechib oldi, sababi yetkazib beruvchida sotilgan tovarni kirim qilish toʻgʻri aks ettirilmagan boʻlgan!

Bundan kelib chiqadiki, tadbirkorlar -ham yetkazib beruvchilar boʻyicha, ham soliqchilar harakatlarida soliq nazoratining qonuniy tartibiga rioya qilish reglamenti boʻyicha ikkiyoqlama lozim darajada ehtiyotkorlikni namoyon qilishlari kerak.

Bu vaziyatda bosh buxgalterning roli ayniqsa ahamiyatli boʻladi. Ilgari u yetkazib beruvchi QQS toʻlashiga ishonch hosil qilsa yetarli boʻlardi. Hozir, qachonki har qanday bitim boʻyicha kiruvchi QQSni hisobga olishdan mahrum boʻlish xatari mavjud boʻlganda, bosh buxgalterga kontragentni internetdagi ma’lumotlar asosida rasman tekshirishning oʻzi yetarli boʻlmaydi. Tashkilot rahbari, qoidaga koʻra, oʻz kontragentlarini yaxshi biladi va muammoli yetkazib beruvchilar bilan ishlamaydi. Asosiysi - unga xatarlar qandayligini va ular qanday moliyaviy yoʻqotishlarga olib kelishi mumkinligini tushuntirish.

Quyidagilar “toza” kompaniyalar bilan ishlash foydasiga dalil boʻlishi mumkin:

1. Soliq organlari EHF, mahsulotning identifikatsiya kodlari va onlayn-kassalar tufayli tovarning import qiluvchidan (ishlab chiqaruvchidan) oxirgi xaridorgacha boʻlgan harakatining butun yoʻlini kuzatib borishlari mumkin. Ular kompaniya sotib olmagan tovarni sotganligini oson aniqlaydilar. Va inspektorlar bilan “kelishish”dan ma’no yoʻq - ular DSQ tizimidagi ma’lumotlarni oʻzgartira olishmaydi.

2. QQSni hisobga olish huquqidan mahrum boʻlish kompaniyaga tovarga sarflarning 15%ga oshishiga tushadi. Agar u toza yetkazib beruvchilardan sotib olinsa, soliqni hisobga olish mumkin. Agar bunga sayyor tekshiruvlarini qoʻshadigan boʻlsak, moliyaviy, muayyan shartlarda jinoiy sanksiyalar ham boʻladi, arzon bozorda “past bahoda” tovar sotib olishda tejash juda qimmatga tushmayaptimi?

3. Qonuniy ravishda tejash ham mumkin. Buning uchun biznesga naqd pullar bilan ishlash imkonini beradigan normalardan toʻgʻri foydalanish zarur.

Sizni tinglab, direktor - ushbu sharoitlarda tavakkal qilish yoki qilmaslik haqida oʻzi qaror qabul qiladi. Bunda sizning vijdoningiz toza boʻladi - siz rahbarni oqibatlar haqida ogohlantirdingiz, kompaniyaga sodiq ekanligingizni va oʻz professionalizmingizni koʻrsatdingiz.