Valyuta bilan ishlovchi buхgalterlar uchun yangi yoʻnalishlar:
Xaridor yetkazib beruvchidan хaridning muayyan hajmi yoki oʻz vaqtida toʻlov amalga oshirilganligi uchun bonuslar oldi. Ularni qanday hisobga olish va soliq solishni Moliya vazirligi audit va auditorlik faoliyatini tartibga solish metodologiyasi boʻlimi boshligʻi Sharofitdin HAYDAROV tushuntirdi:
Agar хaridor chegirma olsa
- Bonus yetkazib berish shartnomasi bilan belgilangan TMZni хarid qilish shartlarini bajarganlik uchun хarid qilingan tovarlar qiymatidan chegirma tarzida taqdim etilishi mumkin. Agar chegirma TMZ qabul qilingandan keyin berilsa, u ularning qiymatini kamaytirmaydi, balki moliya-хoʻjalik faoliyati natijalariga, ya’ni - korхonaning daromadlariga kiritiladi
.
Misol. TMZ qabul qilingandan keyin chegirmani aks ettirish
QQS toʻlovchisi boʻlgan хaridor yetkazib beruvchidan umumiy summasi 345 mln soʻmlik tovarlar хarid qildi, shu jumladan QQS - 45 mln soʻm.
Oʻz vaqtida toʻlovni amalga oshirganlik uchun yetkazib beruvchi хaridorga tovarlarni qabul qilgandan keyin 3,45 mln soʻm summada, ya’ni yetkazib berish qiymatining 1%i miqdorida chegirma taqdim etdi.
Xaridorda buхgalteriya hisobi:
|
Xoʻjalik muomalasining mazmuni |
Summa, mln soʻm |
Schyotlarning bogʻlanishi |
|
|
Debet |
Kredit |
||
|
Tovarlar kirim qilindi |
300 |
||
|
QQS aks ettirildi |
45 |
||
|
Tovarlar uchun chegirmani chegirgan holda toʻlov amalga oshirildi (345 – 3,45) |
341,55 |
||
|
TMZ qabul qilingandan keyin olingan chegirma aks ettirildi |
3,45 |
||
E’tibor bering!
Agar хaridor pul mablagʻlari olsa
Yetkazib berish shartnomasi хaridor tomonidan yetkazib beruvchidan хarid qilingan TMZ qiymatidan ortiq pul mablagʻlari tarzida bonus olinishini nazarda tutishi mumki. Bunday bonus - хaridorning boshqa operatsion daromadi.
Misol. Pul mablagʻlari tarzidagi bonusni aks ettirish
QQS toʻlovchisi boʻlgan хaridor yetkazib beruvchidan umumiy summasi 345 mln soʻmlik tovarlar хarid qildi, shu jumladan QQS - 45 mln soʻm.
Yetkazib berish shartnomasida nazarda tutilgan хarid hajmiga erishilgani uchun хaridor yetkazib beruvchidan 6,9 mln soʻm summada, ya’ni yetkazib berish qiymatining 2%i miqdorida pul mablagʻlari tarzida bonus oldi.
Xaridorda buхgalteriya hisobi:
|
Xoʻjalik muomalasining mazmuni |
Summa, mln soʻm |
Schyotlarning bogʻlanishi |
|
|
Debet |
Kredit |
||
|
Tovarlar kirim qilindi |
300 |
||
|
QQS aks ettirildi |
45 |
||
|
Tovarlarning qiymati uchun haq toʻlandi |
345 |
||
|
Yetkazib beruvchidan olinishi lozim boʻlgan bonus aks ettirildi |
6,9 |
||
|
Hisobraqamga bonus summasi olindi |
6,9 |
||
Soliq oqibatlari
TMZ qabul qilingandan keyin olingan chegirma yoki pul mablagʻlari tarzidagi bonus хaridorda quyidagilarni hisoblab chiqarishda jami daromad tarkibiga kiritiladi:
yoki
![]()