Ilgarigi ish joyidan ma’lumotnoma boʻlmasa, qoʻshimcha JShDS hisoblash zarurmi

Oldingi yil uchun auditorlik tekshiruvi chogʻida yangi qabul qilingan xodimlarga 2020 yil davomida qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun moddiy yordam, ularning ba’zilariga esa - bola tugʻilishi va oila a’zosi vafot etganligi munosabati bilan moddiy yordam toʻlanganligi aniqlandi. Korxonaning buxgalteriya va kadrlar xizmatlari ushbu xodimlardan ilgarigi ish joyidan Jismoniy shaxsga toʻlangan daromadlar va ushlab qolingan soliq summalari toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani soʻrab olishmagan. Bu holda qoʻshimcha JShDS hisoblash yuzaga kelishi yoki kelmasligini  “Norma” ekspertlari Tatyana LIMAREVA va Dilorom SAIDOVA tushuntirishdi:

- 2019 yilgacha JShDS shkalasi zarur boʻlib, xodim yil mobaynida asosiy ish joyini oʻzgartirgan taqdirda ilgarigi ish joyidan daromadlar toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani olib kelishi kerak boʻlgan. Aks holda JShDS eng yuqori shkala boʻyicha hisoblab chiqarilar, bu xodimning oʻziga zarar keltirardi.

2019 yildan JShDS shkalasi bir tekis boʻldi, biroq ma’lumotnomani taqdim etish haqidagi talab saqlanib qoldi . U bir qarashda, soliq summasiga ta’sir koʻrsatmasa, uni nima sababdan taqdim etish kerak?

Yangi ishga qabul qilingan xodim dastlabki ish haqi hisoblanguniga qadar daromadlar toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani yoki STIRni taqdim etmasa, u holda JShDS imtiyozlar qoʻllanilmagan holda ushlab qolinishi kerak . Bundan kelib chiqqan  holda, xodim quyidagi imtiyozlarni yoʻqotadi:

• moddiy yordamning (sogʻliqqa shikast yetganda, bola tugʻilishi va nikohdan oʻtishi munosabati bilan, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun) soliq solinmaydigan summasi tarzida 2020 yilda MHEKMning 7,5 baravari miqdorida va 2021 yilda MHEKMning 4,22 baravari miqdorida ;
• ayrim toifadagi soliq toʻlovchilar uchun soliq solinadigan jami daromadni MHEKMning 1,41 baravariga kamaytirish tarzida .

Ma’lumotnoma taqdim etilgan taqdirda buxgalteriya soliq summasini ilgari asosiy ish joyida olingan daromadlar inobatga olingan holda qayta hisob-kitob qilishi kerak .

Shu tariqa, agar JShDS boʻyicha imtiyozlar qoʻllanilsa, tekshiruvlarda qoʻshimcha JShDS hisoblashlardan va soliq hisobotini qayta hisob-kitob qilish va qayta topshirish bilan bogʻliq ovoragarchilikdan qochish uchun buxgalterlar SKning 388-moddasi talablarini unutmasliklari lozim.

Kadrlar xizmatlari ishga qabul qilishda, ilgari 2019 yilgacha boʻlgani kabi, xodimlardan Toʻlangan daromadlar va ushlab qolingan JShDS summalari toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani soʻrab olishlari lozim. Agar u boʻlmasa, xodimlarni  moddiy yordamni imtiyozlarsiz olishlari haqida ogohlantirishlari zarur.

E’tibor bering

Vafot etgan xodimning oila a’zolariga yoki oila a’zosi vafot etganligi munosabati bilan xodimga MHEKMning 4,22 baravarigacha summada berilgan moddiy yordam summasiga JShDS boʻyicha imtiyozni har qanday holda, hatto yangi qabul qilingan bunday xodimda ilgarigi ish joyidan ma’lumotnoma mavjud boʻlmagan taqdirda ham qoʻllash mumkin .

Misol

Korxonaga II guruh nogironligi boʻlgan xodim ishga qabul qilingan, uning daromadiga JShDS boʻyicha imtiyoz qoʻllanilgan 

2021 yil 15 sentyabrda korxonadagi asosiy ish joyiga II guruh nogironligi boʻlgan xodim qabul qilingan.

Xodim tibbiy-ijtimoiy ekspertiza ma’lumotnomasini taqdim etgan. Xodim 2021 yilda ishga qabul qilinguniga qadar boshqa korxonada ishlagan, biroq ilgarigi ish joyidan daromadlar toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani taqdim etmagan. Shu sababli buxgalter 2021 yil sentyabr oyi uchun ish haqini hisoblayotganda chegirish tarzidagi imtiyozni 1 159 020 soʻm (822 000.00 x 1,41) qoʻllamagan .

Oktyabr oyida xodim daromadlar toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani taqdim etdi. Oktyabr uchun ish haqi hisob-kitobida buxgalteriya ilgari sentyabr oyi uchun ushlab qolingan soliq summasini ilgari asosiy ish joyida olingan imtiyoz va daromad inobatga olingan holda qayta hisob-kitob qiladi.