Yangi yil sovgʻalari: hisobga olish va soliq oqibatlari

Koʻp tashkilotlar dekabr oyida oʻz xodimlariga sovgʻalar beradi. Bu direktor va bosh buxgalterning ortiqcha bosh ogʻrigʻiga aylanmasligi uchun buxgalter.uz yoʻriqnomasidan foydalaning:

Hujjatlarni qanday rasmiylashtirish kerak

1. Sovgʻalar miqdori, qiymati va yetkazib beruvchilarini aniqlaganingizdan soʻng rahbar xarid qilish toʻgʻrisida buyruq chiqarishi kerak. Unda tashkilot sovgʻalarga qancha summa ajratishini, ularni xarid qilish va tarqatish uchun kim mas’ul ekanini qayd etishi lozim.

2. Xodimlaringiz va ularning farzandlariga sovgʻa ulashsangiz, tarqatish qaydnomasini rasmiylashtiring. Unda sovgʻalar miqdori va qiymatini koʻrsating. Xodimlar ularni olganliklari haqida imzo qoʻyishlari kerak. 

3. Agar siz tashkilotda ishlamaydigan shaxslar: amaliy hamkorlar, muassis jismoniy shaxslar yoki pensiyaga chiqqan sobiq xodimlaringizni qutlayotgan boʻlsangiz – bunday oluvchilarning roʻyxatini tuzib, buyruqqa ilova qiling. JShDS va ijtimoiy soliq boʻyicha hisobotni toʻldirish uchun sizga ularning JShShIR kerak boʻladi. 

4. Sovgʻalarni xarid qilish va tarqatish uchun mas’ul shaxs ularni tarqatgach, erkin shaklda tuzilgan hisobotni buxgalteriyaga taqdim etadi. Bizning namunadan foydalanishingiz mumkin. Sovgʻalarni xarid qilish va topshirish bilan bogʻliq barcha hujjatlarni unga ilova qiling.

Qanday soliq oqibatlari yuzaga keladi

Barcha sanab oʻtilgan hujjatlar asosida sovgʻalarni korxona balansidan hisobdan chiqaring, ularning qiymatini oluvchi jismoniy shaxslarning jami daromadiga kiriting, unga JShDS soling yoki imtiyozni qoʻllang. Ushbu harakatlarning barchasi oʻziga xos nozik jihatlarga ega boʻlishi mumkinligini inobatga oling.

Ilgari korxonada ishlagan xodimlar va pensionerlarga yiliga 2,11 MHEKMgacha boʻlgan qiymatdagi natura (pulsiz) shaklida berilgan sovgʻalarga soliq solinmaydi . 2023 yilda ushbu summa bir yilda quyidagi miqdorni tashkil etadi:

1 050 000 x 2,11 = 2 215 500 soʻm.

Bir yil davomida QQS hisobga olingan sovgʻalarning qiymati 2,11 MHEKM chegaraviy miqdordan oshgan boʻlsa, oshgan summaga JShDS soling.

Sovgʻalarning har qanday miqdordagi summasiga ijtimoiy soliq solinmaydi, sababi u mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromad hisoblanmaydi .

Hisobotda qanday aks ettiriladi

Jismoniy shaxslarga sovgʻalarning qiymati JShDS va ijtimoiy soliq hisob-kitobida aks ettiriladi:

• xodimning daromadi sifatida – Hisob-kitobning 012-satrida, Hisob-kitobga 5-ilovaning 5, 6 va 7-ustunlarida;

• soliq solishdan ozod qilingan, 2,11 MHEKMgacha boʻlgan sovgʻa summasiga daromad sifatida – Hisob-kitobga 2-ilovaning 0301-satrida. Bu yerda imtiyozlar ma’lumotnomasidan shuni tanlash lozim: «102913 – (SK 378-m. 10-bandi 2-xatboshisi) ish beruvchidan soliq davri mobaynida mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining 2,11 baravarigacha boʻlgan qiymatdagi xodimlar natura shaklida olgan sovgʻalar… ».

• Hisob-kitobning 030-satrida imtiyoz summasi avtomatik ravishda aks ettiriladi.

Korxonadan olingan sovgʻalar – xodim uchun moddiy naf tarzida olingan daromad hisoblanishi bois , foyda soligʻini toʻlovchilar uchun bu  chegirib tashlanmaydigan xarajat . Uni Foyda soligʻi hisob-kitobiga 2-ilovaning 0119-satri 3 va 4-ustunlarida, shuningdek 2.1-ilovaning 0318-satrida aks ettiring.

QQS boʻyicha nimani hisobga olish muhim

Muallifning fikriga koʻra, amaliyotda ikkita vaziyat yuz berishi mumkin.

Vaziyat

QQS boʻyicha hisobga olish qoʻllandi va realizatsiya qilish boʻyicha aylanma aks ettirildi 

Korxona xodimlar uchun sovgʻalarni QQS bilan xarid qildi. Bunda – QQS toʻlovchisi boʻlgan yetkazib beruvchi korxonaning EHF asosida QQS boʻyicha hisobga olishni qoʻlladi . Xodimlarga bunday sovgʻalarni berish paytida (sanasida) QQS solinadigan realizatsiya qilish boʻyicha aylanma yuzaga keladi .

Bunday vaziyatda QQS hisoblash uchun ikki tomonlama standart EHFni rasmiylashtirish lozim. 

Buxgalteriya oʻtkazmalari:

Xoʻjalik operatsiyasining mazmuni	Schyotlar korrespondensiyasi
	debet	kredit
Yangi yil sovgʻalari uchun hisobraqamidan pul oʻtkazildi (100% oldindan toʻlov)	4310	5110
Yangi yil sovgʻalari kirim qilindi	1090	6010
Xarid qilingan sovgʻalar boʻyicha QQS	4410	6010
Yetkazib beruvchilarga qarzni soʻndirish hisobiga boʻnak hisobga olindi	6010	4310
Sovgʻalarning qiymati hisobdan chiqarildi	9220	1090
QQS hisoblandi	9220	6410
QQS bilan xodimlarga sovgʻalarning berilishi aks ettirildi (buyruq va tarqatish qaydnomasiga asosan)	4290	9220
QQS hisobga olindi (QQS hisob-kitobiga muvofiq)	6410	4410
Moddiy naf tarzidagi daromadning hisoblanishi aks ettirildi (QQS hisobga olingan holda summa)	9430	6710
Hisoblangan QQS summasini hisobga olgan holda, 2,11 MHEKMdan oshgan summadan JShDS ushlab qolindi	6710	6410
Natura (sovgʻa berish) tarzidagi toʻlovni hisoblash boʻyicha qarz hisobga olindi	6710	4290

Tatyana LIMAREVA,

«Norma» eksperti