Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
“Ishlab chiqarish korxonasi 2021 yilda oʻz ehtiyojlari uchun import xom ashyoni olib kirdi, bojxona boji va QQSni toʻladi. 2023 yilda bojxona organi bojxona toʻlovlarini koʻpayish tomonga qayta hisoblab chiqardi. Bojxona toʻlovlarining kattaroq summasi bilan yangi BYuD rasmiylashtirildi. Bunda BYuDda olib kirish sanasi – 2021 yil, bojxona organi bilan toʻlovlarni solishtirish dalolatnomasida esa – 2023 yil mart oyi koʻrsatilgan.
Agar xom ashyo toʻliq realizatsiya qilingan tayyor mahsulotlarga hisobdan chiqarilgan boʻlsa, buxgalteriya hisobida bojxona toʻlovlarining koʻpayish summasini qanday toʻgʻri aks ettirish mumkin? Soliq hisobotini qayta topshirish kerakmi yoki hisobot davrida hammasini toʻgʻrilab yuborsa boʻladimi?”.
Vaziyatni buxgalter.uz iltimosiga binoan DSB QQS ma’muriyatchiligi boʻlimi boshligʻi oʻrinbosari Marat VAXRIYeV tushuntirdi:

– Qoidaga koʻra, BYuDga tuzatishlar bojxona qiymatiga tuzatish kiritishni rasmiylashtirish bilan kiritiladi. Ular joriy sana bilan rasmiylashtiriladi.
Foyda soligʻi
Siz bojxona bojining qoʻshimcha toʻlangan summalarini quyidagilarga olib borishingiz mumkin:
- sotib olingan aktivlar qiymatiga, basharti ular mavjud boʻlsa va buxgalteriya hisobi schyotlarida hisobda tursa. Agar xom ashyoning toʻliq turkumi qolmagan boʻlsa – zaxiralar qoldigʻiga mutanosib qismida;
- davr xarajatlariga (9430-“Boshqa operatsion xarajatlar” buxgalteriya schyoti) – agar sotib olingan xom ashyo balansda mavjud boʻlmasa. Bu holda siz foyda soligʻini hisob-kitob qilishda ularni chegirib tashlashga haqlisiz, basharti ular iqtisodiy jihatdan oʻzini oqlasa
.
Oldingi davrlar uchun foyda soligʻi boʻyicha hisobotlarni qayta topshirish shart emas. Qoʻshimcha xarajatlarni bojxona toʻlovlarining qoʻshimcha hisoblangan summalari haqida siz xabar topgan hisobot davrida aks ettiring.
Bojxona bojining summasi tovarning xarid qiymatiga kiritiladi
. Koʻrib chiqilayotgan vaziyatda import qilingan xom ashyo realizatsiya qilingan tayyor mahsulotlarning tannarxiga toʻliq hisobdan chiqarilganligi bois, bojxona bojini korxonaning xarajatlariga hisobdan chiqarish lozim (9430-“Boshqa operatsion xarajatlar” buxgalteriya schyoti).
QQS
Agar korxona aylanmasiga soliq solish maqsadida tovarlarni ishlab chiqarish va (yoki) realizatsiya qilish (xizmat koʻrsatish) jarayonida foydalanish uchun tovarlarni (xom ashyoni) import qilgan boʻlsa, u soliqni byudjetga toʻlash sharti bilan QQSni hisobga olishga haqli
. Shuningdek, u bojxona yuk deklaratsiyasini rasmiylashtirishda xatoni tuzatish natijasida qoʻshimcha toʻlangan QQSni ham hisobga olishga haqlidir.
Qoʻshimcha toʻlangan QQS summasini siz bojxona qiymatiga tuzatish kiritishni rasmiylashtirish (tuzatilgan BYuD) sanasida hisobga olishga haqlisiz.
Buning uchun QQS boʻyicha aniqlashtirilgan hisobotni taqdim eting
. Shundan soʻng tuzatilgan BYuD avtomatik tarzda BYuD rasmiylashtirilgan oy uchun Xarid qilingan tovarlar (xizmatlar) boʻyicha kiruvchi EHFlar (EHF oʻrnini bosadigan hujjatlar) reyestrida – Hisob-kitobga 4-ilovaning 1-jadvalida aks ettiriladi. Korxona bojxona qoʻshimcha hisoblagan summani hisobga olgan holda QQSning barcha summasini hisobga olishni aks ettirishi mumkin.
Oʻtkazmalar:
|
Xoʻjalik operatsiyasi |
Schyotlar korrespondensiyasi |
|
|
Debet |
Kredit |
|
|
Toʻlangan va hisobga olingan QQS, shuningdek bojxona tomonidan qoʻshimcha hisoblagan bojxona boji aks ettirildi: |
|
|
|
– bojxona boji summasiga |
9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” |
6990 “Boshqa majburiyatlar” |
|
– QQS summasiga: |
4410 “Byudjetga soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha boʻnak toʻlovlari (turlari boʻyicha)” |
6990 “Boshqa majburiyatlar” |
|
6410 “Byudjetga toʻlovlar boʻyicha qarz (turlari boʻyicha)” |
4410 “Byudjetga soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha boʻnak toʻlovlari (turlari boʻyicha)” |
|
|
– bojxona tomonidan amalga oshirilgan qoʻshimcha hisoblashlarni toʻlash summasiga: |
6990 “Boshqa majburiyatlar” |
5110 “Hisob-kitob schyoti” |
Agar korxona QQS boʻyicha aniqlashtirilgan hisobotni taqdim etmasa, u bojxona qiymatiga tuzatish kiritish summasiga QQS boʻyicha farqni hisobga olishi mumkin emas.
Agar bojxona tuzatilgan BYuD taqdim etgan davr uchun korxonada soliq auditi oʻtkazilgan boʻlsa
Bu holda SKning 83-84-moddalari va SKning 140-moddasi normalarini hisobga olgan holda aniqlashtirilgan hisobot taqdim etilmaydi. Korxona bojxona qiymatiga tuzatish kiritish summasiga QQS boʻyicha farqni hisobga olishi mumkin emas. Bunday farq boshqa operatsion xarajatlarga hisobdan chiqariladi
.
Oʻtkazmalar:
|
Xoʻjalik operatsiyasi |
Schyotlar korrespondensiyasi |
|
|
Debet |
Kredit |
|
|
Boshqa xarajatlar hisoblandi va bojxona tomonidan qoʻshimcha hisoblangan QQS va bojxona bojini toʻlash amalga oshirildi: |
9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” |
6990 “Boshqa majburiyatlar” |
|
6990 “Boshqa majburiyatlar” |
5110 “Hisob-kitob schyoti” |
|
![]()