Sun’iy intellekt: texnologiyalar ta’siri ostida buxgalter kasbining transformatsiyasi muqarrardir

10 yildan soʻng buxgalter kasbi bilan nima sodir boʻladi? Oʻzbekiston sertifikatlangan moliya mutaxassislari uyushmasi (ACFP) ushbu mavzuda xayolga berilmay, OpenAIdagi ChatGPTdan javob soʻradi. SI javoblari buxgalter.uz uchun qiziq koʻrindi.

ACFP: SI buxgalter kasbini qay tarzda oʻzgartiradi?

ChatGPT: Sun’iy intellekt buxgalter kasbiga ta’sir qilishni boshlagan va kelajakda ushbu ta’sirning faqat kuchayishi kutilmoqda. SI kasbni qay tarzda oʻzgartirishi yuzasidan bir nechta jihat:

• kundalik vazifalarni avtomatlashtirish. SI ma’lumotlarni kiritish, schyotlarni solishtirish va invoyslarga ishlov berish kabi koʻplab kundalik va takrorlanuvchi vazifalarni avtomatlashtirishga layoqatli. Bu buxgalterlarga ancha murakkab va tahliliy vazifalarda mujassamlashish imkonini beradi;
• aniqlikni yaxshilash. SI ma’lumotlarning yuqori aniqligini ta’minlagan holda, buxgalteriya hisobida xatolar sonini kamaytirishga yordam berishi mumkin. SI tizimlari nomuvofiqlik yoki me’yordan chetga chiqish borasida ulkan hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qilishga layoqatli;
• ma’lumotlar asosida qarorlar qabul qilish. SI buxgalterlar va moliya masalalari boʻyicha direktorga asoslangan qarorlar qabul qilishga yordam bergan holda, moliyaviy ma’lumotlarning chuqur tahlil qilinishini ta’minlashi mumkin. Real vaqtda tahlil qilish va moliyaviy natijalarni prognoz qilish me’yorga aylanadi;
• mijozlar bilan oʻzaro hamkorlikni yaxshilash. Shuningdek, SI ma’lumotlar tahlili asosida avtomatlashtirilgan maslahatlar va personallashtirilgan moliyaviy tavsiyalar bergan holda, buxgalterlarning mijozlar bilan oʻzaro hamkorlik qilish tarzini oʻzgartirishi mumkin;
• yangi koʻnikmalar va rollar. Buxgalterlarga texnologiyalar, ma’lumotlar tahlili va SI bilan bogʻliq yangi koʻnikmalarni oʻzlashtirish talab qilinadi. Professionallar ancha chuqur tahlil va strategik rejalashtirishni talab qiladigan rolga qayta yoʻnalish olishlari mumkin.

Xulosa: SI buxgalter kasbini almashtirmaydi, balki buxgalter mehnatining samaradorligi, aniqligi va qadrini oshirgan holda, uni transformatsiya qiladi. Buxgalterlar uchun yangi texnologiyalarga moslashishlari va yaxshi natijalarga erishish uchun SI bilan birgalikda ishlash imkonini beradigan koʻnikmalarni rivojlantirishlari muhimdir.

ACFP: Koʻp buxgalterlar SI ularning kasblarini transformatsiya qilishiga ishonishmaydi...

ChatGPT: Buxgalterlarning SI ta’siri ostida kasbning transformatsiya qilinishiga shubha bilan qarashlari bir nechta omillar bilan shartlangan.

Odatlar va oʻzgarishlar oldidagi qoʻrquv. Odamlar oʻzgarishlarga, ayniqsa bu ularning kasbiy hayotiga taalluqli boʻlsa, qarshilik koʻrsatishga moyillar. Buxgalterlar yangi texnologiyalar ularning koʻnikmalarini keraksiz yoki eskirgan koʻnikmalarga aylantirishidan xavotirlanishlari mumkin.

Tushunishning yetishmasligi. Ayrim buxgalterlar SI insonni almashtirishni emas, balki ish samaradorligini oshirish uchun vositani taklif qilishini toʻliq tushunmasliklari mumkin. SI kundalik vazifalarga qanday integratsiya qilinishini toʻliq tushunmaslik texnologiyalarga nisbatan ishonchsizlikka olib boradi.

Ishsizlik borasidagi xavotirlar. Mashina va dasturlar buxgalterning aksariyat ishlarini bajara olishi, bu esa ish oʻrinlarining qisqarishiga olib kelishi eng koʻp tarqalgan qoʻrquvlardan biri sanaladi.

Moslashishning murakkabligi. SIdan samarali foydalanish uchun buxgalterlar yangi koʻnikmalarni oʻzlashtirishlari va ishga nisbatan oʻz yondashuvlarini moslashtirishlari kerak boʻladi. Ayrimlar bu juda koʻp mehnat talab qiladi yoki imkonsiz deb hisoblashlari mumkin.

Ushbu toʻsiqlarni yengib oʻtish uchun buxgalterlarga SIning imkoniyatlari va afzalliklarini namoyish qiladigan, shuningdek avtomatlashtirish jarayonida insonning ishtirokini ta’kidlaydigan ta’lim resurslariga kirish imkoniyatini taqdim etish muhimdir. Buxgalterlar texnologik oʻzgarishlarning ijobiy tomonlarini koʻrishiga qarab, ularning SIni va uning kasbga ta’sirini qabul qilishi, katta ehtimol bilan oʻzgaradi.

ACFP: Biroq buxgalterlar SI kundalik operatsiyalar boʻyicha ish oʻrinlari sonini haqiqatda keskin qisqartirishi borasida haq emaslarmi, ular, soʻrovimizning koʻrsatishicha, buxgalterlar vaqtining 80%igacha band qiladi.

ChatGPT: SI haqiqatan an’anaviy tarzda buxgalterlar vaqtining katta qismini egallagan vazifalarni, shu jumladan ma’lumotlarni kiritish, hisobotlarni solishtirish va tranzaksiyalarga ishlov berish vazifalarini bajarishga layoqatli. Bu ushbu muayyan vazifalarni bajarish uchun inson mehnatiga boʻlgan ehtiyojning qisqarishiga olib kelishi mumkin.

Ammo bir nechta jihatlarni hisobga olish muhimdir:

Rollarni qayta yoʻnaltirish. Kundalik vazifalar sonining qisqarishi buxgalterlarga ancha strategik va tahliliy funksiyalarda mujassamlashish imkoniyatini ochadi. Bu moliyaviy tahlil, byudjetlashtirish, prognozlashtirish va maslahat xizmatlarini oʻz ichiga olishi mumkin, ular biznesning qadrini oshiradi.

Insonning oʻzaro hamkorligi zaruriyati. Avtomatlashtirishga qaramay,  insonning oʻzaro hamkorligi va professional mulohazaga boʻlgan ehtiyoj saqlanib qoladi. Buxgalterlar, ayniqsa shaxsiy muloqot, biznesning nozik jihatlarini tushunish va axloqiy qarorlar talab qilinadigan sohalarda mashinalar tomonidan toʻliq almashtirilishi mumkin boʻlmagan noyob koʻnikmalar va tajribaga egadirlar.

Yangi koʻnikmalarni rivojlantirish. Buxgalterlarga professional rivojlanish va texnologiyalar, ma’lumotlar tahlili va SI bilan bogʻliq yangi koʻnikmalarni oʻzlashtirish imkoniyati taqdim etilmoqda. Bu mehnat bozorida ularning qadrini oshirish va istiqbolda yangi martabada oʻsish imkoniyatini ochishi mumkin.

Maslahat xizmatlariga talabning oʻsishi. Kompaniyaning ma’lumotlar va texnologiyalarga bogʻliqligiga qarab, ushbu ma’lumotlarni talqin qilish va strategik tavsiyalar taklif qilishga layoqatli professionallarga talab oʻsadi. Ushbu sohalarda chuqur bilimlarga ega buxgalterlarga talab har qachongidan yuqori boʻladi.

Xulosa: garchi SI kundalik operatsiyalarni bajarish boʻyicha ish oʻrnini qisqartirishi mumkin boʻlsa-da, u  moslashishga va oʻzgarayotgan kasb bilan birga rivojlanishga tayyor boʻlgan buxgalterlar uchun yangi imkoniyatlarni ham ochadi. Yangi davrda muvaffaqiyat kaliti uzluksiz ta’lim va oʻzgarishlarga tayyorlikdan iboratdir.

ACFP: Faqat xodimlarining 10%ida yangi sharoitlarda ishlash uchun zarur vakolatlar mavjud boʻlgan yirik korxona buxgalteriyasini tasavvur qiling. Qolganlar nima qiladi?

ChatGPT: Yirik korxona buxgalteriyasida avtomatlashtirish kundalik vazifalarni bajaruvchilar uchun ish oʻrinlari sonining qisqarishiga olib kelishi mumkin. Ammo, shuningdek ancha tahliliy va strategik funksiyalar uchun qayta oʻqitish va qayta yoʻnalish olish uchun imkoniyatlar ochadi. Qancha ish oʻrni saqlab qolinishi toʻgʻrisidagi qaror kompaniyaning xodimlarni qayta oʻqitishga tayyorligi va shunchaki xarajatlarni qisqartirishga emas, balki jarayonlarni maqbullashtirishga intilishiga bogʻliq boʻladi.

ACFP: Hozir uncha katta boʻlmagan ish haqi uchun kichik korxona uchun hisobotlarni tayyorlaydigan buxgalter uchun vaziyat qanday oʻzgaradi? Uning ish joyi, uning ish haqi nima boʻladi?

ChatGPT: Bunday buxgalterning kelajagi bir nechta omillarga, shu jumladan texnologik oʻzgarishlar, yangi sharoitlarga moslashish va professional rivojlarishda shaxsiy tashabbusga bogʻliq boʻladi. Quyida bir nechta ssenariylar ehtimoli keltirib oʻtiladi:

Avtomatlashtirish buxgalter yangi sharoitlarga moslashmasa, potensial ravishda ish haqi darajasini kamaytirgan holda, bunday ish oʻrinlari sonining qisqarishi yoki ish hajmining kamayishiga olib kelishi mumkin.

Yangi professional koʻnikmalarga oʻqish tashabbusi bilan chiqqan buxgalterlarning xizmatlari talabgir boʻladi. Tahliliy ishga, ma’lumotlarni talqin qilish va strategik rejalashtirishga qayta yoʻnalish olish nafaqat ularning ish oʻrinlari saqlanishini ta’minlashi, balki ish haqining oshishiga olib kelishi mumkin.

Oʻzgarishlarga moslashish va kichik biznes uchun buxgalteriya hisobini yoki moliyaviy ma’lumotlar tahlilini avtomatlashtirish boʻyicha konsalting kabi yangi xizmat turlarini taklif qilish layoqati buxgalterlar uchun yangi daromad manbalarini ochishi mumkin.

Avtomatlashtirish murakkabroq boʻlgan soliqlarni rejalashtirish yoki xalqaro moliyaviy hisob kabi buxgalteriya hisobining muayyan ulushlariga ixtisoslashuv ham qadrini va ish haqini oshirish usuliga aylanishi mumkin.

Oʻzgarishlarga muvaffaqiyatli moslashish buxgalterlardan nafaqat oʻqish va rivojlanish istagini, balki ularning yaxshilangan koʻnikmalari talabgir boʻlishi mumkin boʻlgan yangi imkoniyatlarni izlashga tayyor boʻlishini talab qiladi. Kelajakda buxgalteriya kasbi, katta ehtimol bilan, tranzaksiyalarga kundalik ishlov berish emas, balki koʻproq ma’lumotlarni tahlil qilish va strategik rejalashtirishga mujassamlashadi.

ACFP: Shubha bilan qaraydigan buxgalterlarni kasbning transformatsiyasi muqarrarligiga ishontirishga urinib koʻrgin.

ChatGPT: Buxgalter kasbi texnologiyalar ta’siri ostida transformatsiya qilinishi muqarrardir va afzalliklar rivojlanishga tayyor boʻlganlar tomonida boʻladi. Avtomatlashtirish sizning vaqtingizni tahlil qilish, strategik rejalashtirish va konsalting – inson intellekti va ijodiy yondashuv talab qilinadigan vazifalar uchun boʻshatgan holda, kundalik vazifalarni oʻz zimmasiga oladi. Yangi professional vakolatlarga ega boʻlish mehnat bozorida sizning qadringizni oshiradi, ishingizni qiziqarli qiladi va kelajakda kasbiy barqarorlikni ta’minlaydi. Mashinalar insonni almashtirmaydigan, balki unga yordam beradigan sohada ekspertga aylanish imkoniyatini qoʻldan boy bermang.