9 ойни хатоларсиз ёпамиз:
Солиқ аудити натижаларига кўра, текширувчилар компаниянинг баъзи етказиб берувчилар билан битимларини қалбаки деб ҳисобладилар ва фойда солиғи ва ҚҚС бўйича қўшимча тўловларни ҳисоблаб чиқдилар. Компания бунга рози эмас, аммо текширув далолатномаси муҳокама қилинаётганда бу ҳақда тўғридан-тўғри фикрини маълум қилмади.
Аудитор, «Arkad Audit» аутсорсинг компанияси раҳбари Наталья ТУРАЛИНОВА норозиликни ўз вақтида билдириш нима учун муҳимлигини ва бу кейинги муҳокамаларга қандай таъсир қилганини реал кейсда кўрсатди.
Эътибор беринг
Муҳим янгиликларни ўтказиб юбормаслик учун Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.
Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.
Вазият
Камерал текширувдан сўнг солиқ органи компанияга солиқ аудитини тайинлади. Асосий эътирозлар баъзи етказиб берувчилар билан операцияларга боғлиқ эди.
Солиқ аудити далолатномасида текширувчилар ушбу операцияларнинг ҳақиқийлигини шубҳа остига олишди. Қўшимча ҳисоб-китобларни ҳисоблашда, фойда солиғини аниқлашда тегишли харажатлар чиқариб ташланди ва ҚҚСни ҳисобга олиш рад этилди. Компания маълумотларига кўра, текширувчилар битимларнинг қалбакилигини далиллар билан тасдиқламаган.
Компания текширувчиларнинг хулосаларига қўшилмади: сотиб олинган материаллар қурилишда ишлатилган, бажарилган ишлар эса буюртмачига топширилган. Бироқ, текширув материалларини кўриб чиқиш якунлангунга қадар у битимларнинг қалбакилиги ва у билан боғлиқ қўшимча ҳисоб-китоблар тўғрисидаги хулосаларга рози эмаслиги ҳақида тўғридан-тўғри маълум қилмади.
Қўшимча ҳисоб-китоблар солиқ органининг қарорига киритилди. Текширилган бир йилнинг ўзида низоли етказиб берувчилар бўйича ҳисобга олишдан чиқарилган ҚҚС суммаси 2,1 млрд сўмни ташкил этди. Компания қарор устидан юқори турувчи солиқ органига шикоят қилди.
Нима қилиш керак эди
Солиқ органининг қарорини кутмасдан, солиқ аудити ҳужжатига ёзма эътирозларда қуйидагилар юзасидан ўз нуқтаи назарини тўғридан-тўғри баён этиш зарур эди:
- компания айнан қайси битимларнинг қалбакилиги ҳақидаги хулосаларга қўшилмаслигини кўрсатиш;
- у низолашаётган соҳада улар билан боғлиқ қўшимча тўловларни санаб ўтиш;
- ўз далилларини келтириш ва тасдиқловчи ҳужжатларни илова қилиш.
Материаллар олингани ва ишлар бажарилганини шунчаки тушунтиришнинг ўзи етарли эмас, буни исботлаш муҳим.
Компания текширувчиларнинг айнан қайси хулосалари ва қўшимча ҳисоб-китоблари юзасидан норози бўлганини тўғридан-тўғри кўрсатиши керак.
Норозиликни ўз вақтида билдириш нима учун муҳим
Солиқ кодексининг 14-моддаси 8-қисмига кўра, солиқ тўловчи рози бўлмаган тақдирда битимларнинг қалбакилигини аниқлаш ва унинг оқибатларини қўллаш солиқ органининг даъвоси бўйича суд томонидан амалга оширилади.
Олий суд Пленумининг 20.02.2023 йилдаги 4-қарорининг 16-бандида норозилик билдириш пайти низони ҳал қилишнинг кейинги тартибига қандай таъсир кўрсатиши тушунтирилган:
– агар норозилик текширув материалларини кўриб чиқиш якунлангунга қадар билдирилган бўлса, солиқ органи юзага келган солиқ қарзини ундириш талаби билан фуқаролик ишлари бўйича судга ёки иқтисодий судга мурожаат қилиши лозим;
– агар ушбу босқич якунлангунга қадар норозилик билдирилмаган бўлса, солиқ органининг солиқ қарзини қўшимча ҳисоблаш тўғрисидаги қарори юзасидан маъмурий судда низолашиш мумкин.
Шундай қилиб, норозилик текширув материалларини кўриб чиқиш якунлангунга қадар тўғридан-тўғри билдирилиши керак. Ким ва қандай талаб билан судга мурожаат қилиши шунга боғлиқ. Ўз вақтида эътироз билдиришнинг ўзи низони компания фойдасига ҳал қилмайди, лекин уни ҳал қилиш тартибига таъсир кўрсатади.
Вебинарда мавзуни батафсил муҳокама қиламиз.
Эътибор беринг
«Солиқ аудитини ўтказишда солиқ тўловчи нималарни билиши керак» мавзусидаги вебинарда ушбу ва бошқа вазиятларни батафсил кўриб чиқамиз:
• қачон солиқ аудити олдиндан хабардор қилмасдан бошланиши мумкин;
• солиқ аудити далолатномасида ва унинг иловаларида нималар текширилади;
• эътирозларни қандай тайёрлаш ва текширувчиларнинг хулосаларига рози эмасликни қандай қайд этиш керак;
• қўшимча ҳисоблашлар устидан қандай шикоят қилиш мумкин.
Аудитнинг ҳар бир босқичида бухгалтер нимани текшириши ва қандай ҳаракатларни амалга ошириши кераклигини муҳокама қиламиз.
Вебинар қачон ўтказилади: 2026 йил 20 октябрь, соат 15:30 да рус тилида, онлайн тарзда ўтказилади.
Вебинарни аудитор, солиқлар ва ҳисоб бўйича эксперт, «Arkad Audit» консалтинг компанияси асосчиси, Солиқ қўмитаси ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши аъзоси Наталья ТУРАЛИНОВА олиб боради. У бош бухгалтер сифатида 20 йиллик иш тажрибасига эга, buxgalter.uz сайтидаги тушунтиришларнинг доимий муаллифи.
Buxgalter.uz тавсия этади
