Апрель ойида фойдали бўлади:
Молиявий ҳисоботнинг миллий стандарти (2-сонли МҲМС) – «Молиявий ҳисоботларни тайёрлаш асослари: ҳисоб сиёсати ва ҳисоб баҳолари» тасдиқланди (11.04.2026 й. АВ рўйхат рқами 3810-сон) ва 2027 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.
Стандартни Ўзбекистон Республикасида фаолият юритаётган барча юридик шахслар (бундан жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар ва бюджет ташкилотлари мустасно) қўллайдилар. 2-сонли МҲМСнинг асосий янгиликлари ҳақида қисқача – buxgalter.uz шарҳида:
Янги материалларни Телеграм-каналда кузатиб бориш қулай.
Эътибор беринг!
Материаллардан нусха кўчириш ва фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола мавжуд бўлганда ёки таҳририятнинг ёзма рухсати билан йўл қўйилади.
Шундай қилиб, 2-сонли МҲМС молиявий ҳисоботларни тайёрлаш асосларини: ҳисоб сиёсатини танлаш ва қўллаш тартибини, унинг ўзгаришларини, ҳисоб баҳоларидаги ўзгаришлар ҳамда олдинги давр хатоларини тузатишни ҳисобга олиш тартибини белгилайди. Мақсад – молиявий ҳисоботларнинг ўринлилиги ва ишончлилигини, шунингдек олдинги ҳисобот даврларининг молиявий ҳисоботлари ҳамда бошқа ташкилотларнинг молиявий ҳисоботлари билан қиёсланувчанлигини оширишдир.
У иккита халқаро стандарт – МҲХС (IAS) 1 «Молиявий ҳисоботларни тақдим этиш» ва МҲХС (IAS) 8 «Ҳисоб сиёсати, бухгалтерия баҳоларидаги ўзгаришлар ва хатолар»га мувофиқ ишлаб чиқилган. Шунга кўра, унинг терминологияси, тамойиллари ва ёритиб бериш талаблари МҲХСга мос келади, бу эса ўзбекистонлик ташкилотлар ҳисоботининг халқаро амалиёт билан қиёсланувчанлигини таъминлайди.
Маълумот учун:
2027 йил 1 январдан бошлаб МҲХС (IAS) 1 «Молиявий ҳисоботни тақдим этиш»ни алмаштирадиган МҲХС (IFRS) 18 «Молиявий ҳисоботда ахборотни тақдим этиш ва ёритиб бериш» кучга киради, бунда уни муддатидан олдин қўллашга йўл қўйилади.
1-сон БҲХС (IAS) талабларининг бир қисми 8-сон БҲХСга (IAS) ўтказилди, масалан, фаолиятнинг узлуксизлиги тўғрисидаги фараз, ҳисоблаш усули ва ҳисоб сиёсатини танлаш ҳамда қўллаш тўғрисидаги ахборотни ошкор этиш. Шу муносабат билан МҲХС бўйича Кенгаш 8-сонли МҲХС (IAS) «Ҳисоб сиёсати, бухгалтерия баҳоларидаги ўзгаришлар ва хатолар» номини 8-сон МҲХС (IAS) «Молиявий ҳисоботни тайёрлаш асослари» деб қайта номлашга қарор қилди.
Ушбу ўзгартиришлар, шу жумладан ном ўзгариши 2027 йил 1 январдан ёки ушбу санадан кейин бошланадиган йиллик ҳисобот даврлари учун кучга киради, бунда уларни муддатидан олдин қўллашга йўл қўйилади.
Асосий янгиликлар
- Ҳисоб баҳолари. Илк бор «ҳисоб баҳолари» тушунчаси мустаҳкамланди (баҳолаш ноаниқлигига эга бўлган пулда ифодаланувчи миқдорлар). Мисол сифатида кутилаётган кредит йўқотишлари бўйича захира, товар-моддий захираларнинг соф сотиш қиймати, актив ёки мажбуриятнинг ҳаққоний қиймати ва амортизация харажатлари келтирилган. Шунингдек, уларнинг таъсирини перспектив тарзда тан олиш қоидалари белгиланди.
- Профессионал мулоҳаза. Муайян операцияга нисбатан махсус қўлланиладиган МҲМС мавжуд бўлмаган тақдирда, ташкилот раҳбарияти ўхшаш масалаларни қамраб олувчи стандартларга ва Концептуал асосларга таяниб, ўз мулоҳазасидан фойдаланган ҳолда ҳисоб сиёсатини ишлаб чиқиши шарт. Молиявий ҳисоботларда тан олинган қийматларга муҳим таъсир этган мулоҳазалар (ҳисоб баҳоларига оид мулоҳазалардан ташқари) мажбурий тартибда ёритиб берилади.
- Олдинги давр хатоларини тузатиш. Жорий даврда аниқланган хатолар ҳисобот тасдиқлангунга қадар тузатилади; олдинги даврнинг муҳим хатолари эса – ретроспектив тарзда. Бунда янги ҳисоб сиёсати ёки хатони тузатиш бўйича талабларни амалга ошириш барча саъй-ҳаракатларга қарамасдан қўллаб бўлмайдиган (амалий имконсиз) ҳолатлар учун истиснолар назарда тутилган.
- Фаолиятнинг узлуксизлиги. Ташкилот фаолиятининг узлуксиз давом этиш имкониятини баҳолашда ҳисобот даври охиридан кейинги камида ўн икки ойни қамраб олган маълумотлар инобатга олинади.
2-сонли МҲМС ва 1-сон БҲМС «Молиявий ҳисобот ва ҳисоб сиёсати»нинг ўзаро қиёсланиши
|
Жиҳат |
1-сон БҲМС (амалда) |
2-сонли МҲМС (01.01.2027 йилдан) |
|
Ҳуқуқий асос |
«Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонун, Ҳукуматнинг олдинги қарорлари |
«Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонун, 15.09.2025 й. 282-сон ПҚ |
|
Йўналиш |
Миллий анъаналар |
МҲХС билан уйғунлаштириш |
|
Терминология |
Терминларнинг чекланган рўйхати |
МҲХСга мувофиқ 8 та аниқ белгиланган тушунча |
|
Ҳисоб баҳолари |
Тушунча мавжуд эмас |
Алоҳида боб: баҳоларни ишлаб чиқиш, ўзгартириш, перспектив тан олиш [4-боб] |
|
Ҳисоб сиёсатидаги ўзгаришлар |
Батафсил маълумотларсиз базавий қоидалар |
Ретроспектив қўллаш, амалий имконсизликдаги чекловлар, батафсил ёритиб бериш талаблари |
|
Олдинги давр хатоларини тузатиш |
Тартиб тизимлаштирилмаган |
Ретроспектив қайта ҳисоблаш, мажбурий ёритиб бериш |
|
МҲМСда бўшлиқлар бўлганда иерархия |
Тартибга солинмаган |
Профессионал мулоҳаза → ўхшаш стандартлар → Концептуал асослар |
|
Ёритиб беришга қўйиладиган талаблар |
Умумий |
Ҳисоб сиёсати, баҳолар, ноаниқликлар, ўзгаришлар ва хатоларни алоҳида ёритиб бериш |
Тавсия этамиз:
Амалдаги ҳисоб сиёсатини 2-сонли МҲМС талабларига мувофиқлигини олдиндан таҳлил қилинг ва 2027 йил бошига қадар зарур ўзгартиришларни тайёрланг.
Сизга ёрдам сифатида тавсиялар тайёрламоқдамиз, мақолаларни Телеграм-каналда кузатиб боринг.
