Бухгалтерлар учун батафсил тушунтиришлар:
13.08.2026 йилдаги ЎРҚ-1164-сон Қонун билан «Бизнесга лицензиясиз кириш» махсус режими жорий этилмоқда. Бу мулкдор учун фаолиятни тезроқ бошлаш имконияти бўлса, бухгалтер учун – янги саволлар демакдир.
Амалиётда нималар ўзгариши ва бухгалтер нималарга дуч келиши мумкинлигини buxgalter.uz сайтида таҳлил қиламиз:
Янги НҲҲлар шарҳларини бизнинг Телеграм-каналимизда кузатиб бориш қулай.
Эътибор беринг
Материаллардан нусха кўчириш ва фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола мавжуд бўлганда ёки таҳририятнинг ёзма рухсати билан йўл қўйилади.
«Бизнесга лицензиясиз кириш» махсус режими
«Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги Қонун «Бизнесга лицензиясиз кириш» махсус режими ҳақидаги норма билан тўлдирилди. Унинг моҳияти қуйидагича:
- тадбиркор 3 ойгача бўлган муддатда тегишли ҳужжатга эга бўлмасдан туриб, лицензияланадиган ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат талаб қилинадиган фаолият тури билан шуғулланиш ҳуқуқига эга;
- бунинг учун license.gov.uz электрон тизими ёки ЯИДХП орқали ваколатли органни хабардор қилиш етарли;
- хабардор қилиш бепул;
- ушбу 3 ой давомида талабгор фаолиятни лицензиясиз ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатсиз амалга оширганлик учун жавобгарликка тортилмайди;
- шу муддат ичида у ўз фаолиятини лицензия ёки рухсат бериш талабларига мувофиқлаштириши ва зарур ҳужжатни олиши шарт.
Ушбу махсус режим татбиқ этиладиган фаолият турларининг аниқ рўйхати Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
Қонуности ҳужжатларига нималар боғлиқ
Механизм оддий кўринса-да, амалиётда саволлар туғилмоқда.
1. Рухсат берувчи ҳужжатнинг мавжудлигига боғланган солиқ имтиёзлари сақланиб қоладими?
Масалан, СК 243-моддасида санаб ўтилган товар ва хизматларни реализация қилиш бўйича айланма, агар ушбу фаолият лицензияланиши шарт бўлса ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат талаб қилса, солиқ тўловчида тегишли лицензиялар ва рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатлар мавжуд бўлган тақдирдагина ҚҚСдан озод қилинади 
.
Расман махсус режим даврида солиқ тўловчида ҳали бундай ҳужжат бўлмайди.
Агар Вазирлар Маҳкамасининг рўйхатига СК 243-моддасининг 1-қисмидаги фаолият турлари кирса, аниқ жавоб талаб этилади: ҚҚС бўйича озод қилиш ўша 3 ой давомида қўлланиладими ёки фақат лицензия ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат олинган санадан бошлабми.
Ҳозирча тушунтиришлар йўқ, ҚҚС бўйича имтиёзларни қўллашнинг умумий қоидалари амал қилади.
Buxgalter Pro тавсияси
ҚҚС бўйича имтиёзларни қўллаш шартлари, алоҳида-алоҳида ҳисоб юритиш ва ҳисоботда акс эттириш – тавсияда:
2. Режимдан айнан кимлар фойдаланиши мумкин?
Янги норма «талабгор» ҳақида сўз юритади. Ҳозирча ушбу режим фақат янги ташкил этилаётган субъектлар билан чекланганми ёки ундан янги фаолият йўналишини очаётган ишлаб турган ташкилот ҳам фойдаланиши мумкинми, буни аниқ айтиб бўлмайди.
3. Контрагент 3 ой ўтгач рухсат берувчи ҳужжатни олмаганда, компанияни хатарлардан қандай ҳимоя қилиш мумкин?
Агар лицензия ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат олинмаса, тадбиркорлик субъекти ушбу фаолиятни тугатиши шарт. «Бизнесга лицензиясиз кириш» махсус режимини қўллаётган контрагентларингиз бўйича бундай хатарларни ҳисобга олиш ва шартномада махсус шартларни назарда тутиш зарур бўлади.
4. Хабарнома юборилганлиги ва «Бизнесга лицензиясиз кириш» махсус режимида эканлиги факти қандай тасдиқланади?
Ушбу саволга бериладиган жавобга контрагентни текшириш (лозим даражада эҳтиёткорликни тасдиқлаш) ва шартномалар билан ишлаш тартиби боғлиқ бўлади.
Buxgalter Pro тавсиялари
Шартнома имзолангунга қадар нималарни текшириш ва қайд этиш керак:
– Бухгалтер шартномалар билан қандай ишлаши керак.
Контрагент ҳақида қандай маълумотларни тўплаш ва лозим даражада эҳтиёткорликни қандай тасдиқлаш керак:
– Бўлажак ҳамкор қандай текширилади ва лозим даражада эҳтиёткорлик қандай амалга оширилади.
Янгиликларимизни кузатиб боринг
«Бизнесга лицензиясиз кириш» янги режими Вазирлар Маҳкамаси фаолият турлари рўйхатини тасдиқлаганидан ҳамда низомлар ва лицензия ва рухсатномалар паспортларини янгилаганидан кейин амалиётда ишлай бошлайди. Унгача ушбу ва бошқа саволлар очиқлигича қолади.
Buxgalter Pro фойдаланувчилари буни мустақил равишда кузатиб боришларига ҳожат қолмайди: экспертларимиз НҲҲлардаги ўзгаришлар ва расмий тушунтиришлар пайдо бўлиши билан тавсияларни янгилаб борадилар – сиз янги ҳужжат матнини эмас, балки тайёр тавсияларни оласиз.
