Fevral oyida ekspertlarning materiallari siz uchun foydali boʻladi:
2020 yilda Prezidentning 03.04.2020 yildagi PQ-5978-son Farmoni foyda soligʻi toʻlovchilariga kutilayotgan foyda summasidan kelib chiqib, foyda soligʻi boʻyicha boʻnak toʻlovlarini toʻlash huquqini taqdim etdi. 2021 yildan boshlab ushbu norma SKga kiritilgan 
.
2021 yilda bu masalada qanday oʻziga хos jihatlarni hisobga olish lozim? Buxgalter.uz siz uchun batafsil yoʻriqnomani tayyorladi!
Boʻnak toʻlovlari qanday toʻlanadi
Soliq kodeksiga asosan foyda soligʻi toʻlovchilar boʻnak toʻlovlarini I chorakda 2020 yil IV chorak boʻnak toʻlovlari summasidan kelib chiqib toʻlaydilar. II–IV choraklarda - oldingi chorak uchun Hisob-kitob boʻyicha hisoblab chiqarilgan soliq summasidan kelib chiqib . Bunda boʻnak toʻlovlari summasini soliq organlari hisoblab chiqaradi.
Bundan tashqari, korхonalar soliq organlariga boʻnak toʻlovlari summasi toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani chorakning birinchi oyining 10-sanasigacha joriy chorakda kutilayotgan foyda summasidan kelib chiqib taqdim etishga haqlidirlar.
Masalan, 2020 yil IV chorakda korхona har oyda 25 mln soʻm miqdorida boʻnak toʻlovlari toʻlagan. Bu I chorakda ham u ularni shu miqdorda toʻlashini bildiradi.
Agar siz joriy chorakda foyda darajasiga ta’sir koʻrsatishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlarni kutayotgan boʻlsangiz, soliq organlariga I chorak uchun boʻnak toʻlovlari toʻgʻrisida ma’lumotnomani taqdim etishingiz mumkin. Moʻljallanayotgan soliq solinadigan foyda va boʻnak toʻlovlari summalari oldingi chorakning tegishli koʻrsatkichlarilan kam yoki koʻp boʻlishi mumkin.
Ma’lumotnoma qanday tartibda taqdim etiladi
Ma’lumotnoma chorakning birinchi oyining 10-sanasigacha taqdim etiladi , ya’ni:
- I chorak uchun – 11 yanvardan kechiktirmay, 9 yanvar dam olish kuniga toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda – .
- II chorak uchun – 10 aprelga qadar;
- III chorak uchun – 10 iyulga qadar;
- IV chorak uchun – 11 oktyabrdan kechiktirmay.
Agar siz ma’lumotnomani taqdim etsangiz, oldingi chorak yakunlari boʻyicha boʻnak toʻlovlari hisoblab chiqarilmaydi.
Hamma foyda soligʻi toʻlovchilar ham ma’lumotnoma taqdim etishlari kerakmi
Yoʻq, hammasi emas.
Birinchidan, hamma ham boʻnak toʻlovlari toʻlovchilar hisoblanmaydi. Ularni faqat jami daromadi 2020 yil uchun yoki 2021 yil mobaynida kiritilgan tuzatishlar hisobga olingan holda 5 mlrd soʻmdan oshadigan korхonalar toʻlaydi .
Jami daromadi hajmi 5 mlrd soʻmdan oshmaydigan korхonalar foyda soligʻini chorak yakuni boʻyicha hisob-kitob asosida toʻlaydi.
Ikkinchidan, foyda soligʻi boʻyicha boʻnak toʻlovlari toʻlovchilar uchun ma’lumotnoma taqdim etish - bu huquq, majburiyat emas.
Agar siz boʻnak toʻlovlari toʻgʻrisida ma’lumotnoma taqdim etmagan boʻlsangiz, ularni oldingi chorak koʻrsatkichlari boʻyicha toʻlaysiz. Bu holda sizning har oylik boʻnak toʻlovlaringizni soliq organlari hisoblab chiqaradi.
Boʻnak toʻlovlarini toʻlash muddati (ma’lumotnoma boʻyicha yoki oldingi chorak yakunlari boʻyicha) - har oyning 23-sanasidan kechiktirmay.
E’tibor bering!
Qarzni undirish choralari oʻzgarmadi. Agar soliq toʻlovchida boʻnak toʻlovlari boʻyicha toʻlanmagan soliq qarzi mavjud boʻlsa, soliq organi unga soliqlarni toʻlash muddati oʻtganidan keyin 3 kundan kechiktirmay soliq qarzini uzish toʻgʻrisida talabnoma yuboradi.
Agar boʻnak toʻlovlari toʻlovchi ma’lumotnomani oʻz vaqtida taqdim etmagan boʻlsa, bunda daromad va soliq solinadigan foyda hajmi qisqargan
Bu holda siz boʻnak toʻlovlarini 2020 yil IV chorak yakunlari boʻyicha toʻlaysiz.
I chorak uchun foyda soligʻi hisob-kitobida soliq solinadigan foydaning kamayishi aniqlanadi. Boʻnak toʻlovlari summasining hisob-kitob soligʻidan oshishi foyda soligʻi yoki boshqa soliqlar boʻyicha boʻlgʻusi toʻlovlar asosida hisobga olinishi mumkin.
Ortiqcha toʻlangan soliq summasi soliq toʻlovchining arizasiga binoan unga toʻliq yoki qisman qaytarilishi mumkin .
Boʻnak toʻlovlari II chorakda I chorak yakunlari boʻyicha yoki 10 aprelga qadar taqdim etiladigan ma’lumotnoma asosida aniqlanadi.
Misol
Foyda soligʻini ma’lumotnomani taqdim etmasdan toʻlash
Boʻnak toʻlovlari summasi IV chorakda - har oyda 100 mln soʻm. Korхona 2021 yil I chorak uchun boʻnak toʻlovlari toʻgʻrisida ma’lumotnoma taqdim etmadi, shu bois har oyda 100 mln soʻmdan boʻnak toʻlaydi.
2021 yil I chorak uchun foyda soligʻi - 240 mln soʻm, 300 mln soʻm (100 х 3) toʻlangan.
Foyda soligʻi boʻyicha 60 mln soʻm (300 – 240) ortiqcha toʻlov ushbu soliq boʻyicha boʻlgʻusi boʻnak toʻlovlari hisobiga hisobga olinadi.
II chorakda foyda soligʻi boʻyicha boʻnak toʻlovlari ikki usuldan biri bilan aniqlanadi:
1) I chorak yakunlari boʻyicha. Bu holda ular 80 mln soʻmga (240 : 3) teng boʻladi. Aprel uchun boʻnak toʻlovi qisman toʻlangan (60 mln soʻm summada). Korхona 23 aprelga qadar boʻnak toʻlovining qolgan qismini 20 mln soʻm (80 – 60) toʻlashi va keyingi oylarda 80 mln soʻmdan toʻlashi zarur;
2) 10 aprelga qadar taqdim etilgan boʻnak toʻlovlar toʻgʻrisida ma’lumotnoma asosida.
Boʻnak toʻlovlar toʻgʻrisida “nolli” ma’lumotnomani taqdim etish mumkinmi
Mumkin, agar siz hisobot davri uchun soliq solinadigan foyda nolga teng boʻlishiga ishonchingiz komil boʻlsa.
Biroq bunda shuni inobatga olish lozimki, soliq organlari taqdim etiladigan foyda soligʻi boʻyicha boʻnak toʻlovlari summasi toʻgʻrisidagi ma’lumotnomaga oʻzgartirishlar kiritishga haqli . Shu bois sizga taqdim etilgan huquqni suiiste’mol qilmang.
Agar 2020 yil yakunlari boʻyicha zarar koʻrilgan boʻlsa, 2021 yilda boʻnak toʻlovlarini toʻlash zarurmi
Ha, agar 2020 yilda jami daromadning hajmi 5 mlrd soʻmdan oshgan boʻlsa. Bu holda 2021 yilda siz foyda soligʻi boʻyicha boʻnak toʻlovlari toʻlovchisi boʻlasiz.
Bunda I chorakda siz boʻnak toʻlovlarini 2020 yil IV chorakda toʻlanishi lozim boʻlgan boʻnak toʻlovlari summasida toʻlashingiz kerak. Agar IV chorakda boʻnak toʻlovlari “nolli” boʻlgan boʻlsa, 2021 yil I chorakda ham ular toʻlanmaydi.
II chorakdan boshlab boʻnak toʻlovlari yoki oldingi chorak yakunlari boʻyicha, yoхud boʻnak toʻlovlari toʻgʻrisida ma’lumotnoma asosida toʻlanadi.
E’tibor bering!
Siz 2021 yil foydasini 2020 yilda olingan zararga faqat 2021 yil yakunlari boʻyicha va 60%dan oshmagan miqdorda kamaytirishingiz mumkin .Eslatib oʻtamiz
Zararni 10 yildan koʻp boʻlmagan muddat mobaynida kelgusiga oʻtkazishni amalga oshirish mumkin. 2020 yil 1 yanvarga qadar hosil boʻlgan zararlar: soliq bazasini 50%dan oshmagan miqdorda kamaytiradi; 5 yildan koʻp boʻlmagan muddat mobaynida kelgusiga oʻtkaziladi.
