Yangi PF-126-son Farmon boʻyicha ish beruvchilar uchun nimalar oʻzgaradi

preview

Prezidentning 04.08.2025 yildagi PF-126-son Farmoni qabul qilindi, u ish oʻrinlarini zaxira qilish tartibi va ish beruvchilarni tekshirish yondashuvini oʻzgartiradi. Ushbu va boshqa oʻzgarishlar haqida batafsil ma’lumot – buxgalter.uz sharhida.

Qonunchilikdagi muhim oʻzgartirishlarni oʻtkazib yubormaslik uchun bizning Telegram kanalimizga obuna boʻling.

 

Oldindan ogohlantirmasdan tekshiruvlar

2025 yil 1 sentyabrdan mehnat inspeksiyasi oldindan ogohlantirmasdan tekshiruvlar oʻtkazishi mumkin.

2026 yil 1 yanvardan YaMMT orqali qayd etilgan qonunbuzilishlar ish beruvchi ishtirokisiz koʻrib chiqiladi va qarorlar elektron koʻrinishda yuboriladi. 

 

Oʻzbekistonda ish oʻrinlarini zaxira qilishning yangi qoidalari

2025 yil 1 sentyabrdan bandlik organlari tomonidan boʻsh ish oʻrinlariga yuboriladigan xodimlarni qabul qilishdan bosh tortganlik uchun ma’muriy javobgarlik bekor qilinadi. Shuningdek, boʻsh ish oʻrinlari mavjudligi toʻgʻrisida hisobot topshirish majburiyati ham bekor qilinadi.

2025 yil 1 noyabrdan ish oʻrinlarini zaxira qilishning yangi qoidalari kuchga kiradi. Endi majburiy zaxira qilish quyidagilarga tegishli:

  • 100 nafardan ortiq ishchi ishlaydigan xoʻjalik sub’yektlari (byudjet tashkilotlari va davlat ulushi 50% dan ortiq boʻlgan kompaniyalar bundan mustasno). Bunda zaxira shtatning 3% idan oshmasligi kerak;
  • 20 nafardan ortiq ishchi ishlaydigan byudjet tashkilotlari va davlat ulushi 50% dan ortiq boʻlgan kompaniyalar. Zaxira shtatning 7% ini tashkil etadi.

Bandlik organlari yoʻnalish berganda tashkilotda ishlab turgan imtiyozli shaxslarni hisobga olishi kerak.

Ish oʻrinlari faqat quyidagilar uchun zaxira qilinadi:

  • nogironligi boʻlgan shaxslar;
  • oilaviy yoki maishiy zoʻravonlikdan jabrlangan shaxslar;
  • Kambagʻal oilalar reyestridagi oilalar a’zolari;
  • yetim shaxslar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar.

Byudjet tashkilotlari va davlat ulushi 50% dan ortiq boʻlgan kompaniyalarda ham quyidagilar uchun:

  • ozodlikdan mahrum etish joylaridan ozod boʻlgan shaxslar;
  • odam savdosi qurbonlari.

 

Kichik biznes uchun – maxsus shartlar

Mikrofirmalarga mansub ish beruvchilarda xodimlar mehnati huquqiy tartibga solish xususiyatlari xodimlar soni 50 nafargacha boʻlgan tadbirkorlik sub’yektlariga ham tarqatiladi. MK 504–506-moddalarga qarang.

Masalan, mikrofirma-ish beruvchi ichki hujjatlarni (ichki mehnat tartibi qoidalari, mehnatga haq toʻlash toʻgʻrisidagi nizom, mukofotlash toʻgʻrisidagi nizom, smena grafigi va boshqalar) qabul qilishdan toʻliq yoki qisman bosh tortishga va barcha shartlarni mehnat shartnomalariga kiritishga haqli. 

 

Elektron mehnat shartnomalari

Biometrik identifikatsiya bilan YaMMT tizimi orqali mehnat shartnomalarini elektron koʻrinishda tuzish va bekor qilish imkoni kiritiladi.

Agar ish beruvchi tugatilgan yoki faoliyatini toʻxtatgan boʻlsa, "YaMMT" IDAK direksiyasi xodimning arizasi boʻyicha ishdan boʻshatishni oʻzi qayd eta oladi.

 

Ishsizlik nafaqasini toʻlash

Ishsizlik nafaqasi quyidagi barcha shartlarga rioya etilgan taqdirda toʻlanadi: 

  • mehnat shartnomasi bekor qilinganda;
  • mehnat shartnomasi bekor qilingandan keyin 6 oydan kechiktirmay toʻlov uchun murojaat qilingan boʻlsa;
  • soʻnggi 5 yil ichida nafaqa soʻrab murojaat qilgan shaxs kamida 18 oy ishlagan boʻlsa.

Nafaqa ularning oxirgi 18 oydagi oʻrtacha oylik ish haqidan kelib chiqib, 3 oy davomida toʻlanadi.

Toʻlovlar birinchi oyda oʻrtacha oylik ish haqining 75 foizi, biroq EKIHning 3 baravaridan koʻp boʻlmagan miqdorda, ikkinchi va uchinchi oylarda – oʻrtacha oylik ish haqining 50 foizi, biroq EKIHning 3 baravaridan koʻp boʻlmagan miqdorda amalga oshiriladi.

Ishsizlik nafaqasini qayta tayinlash uchun dastlab tayinlangan nafaqani olish muddati tugaganidan keyin kamida 12 oy qoʻshimcha ish staji talab etiladi.

Agar ishsizlik nafaqasi oluvchi suhbatga, taklif etilgan boʻsh ish oʻrinlariga kelmasa yoki maqbul keladigan ishni rad etsa, nafaqa toʻlash ushbu holatdan keyingi oyning 1-kunidan boshlab toʻxtatiladi.

 

Mehnat kodeksiga oʻzgartirishlar

Idoralarga Mehnat kodeksiga quyidagi normalarni nazarda tutuvchi oʻzgartirishlar kiritish topshirildi:

1. Qogʻoz oʻrniga elektron imzolar

Agar mehnat hujjatlari ERI yoki biometrik identifikatsiya tizimi (Face-ID) orqali imzolangan boʻlsa, ular "jonli" imzo qoʻyilgan qogʻoz hujjatlarga tenglashtiriladi. 

2. Qabul qilish va oʻtkazish – faqat shartnoma orqali

Ishga qabul qilish yoki boshqa doimiy lavozimga oʻtkazish faqat mehnat shartnomasi (tuzilishi, oʻzgartirilishi yoki toʻldirilishi) bilan rasmiylashtiriladi. Bunday hollarda buyruqlar bekor qilinadi.

3. Kichik kompaniyalar uchun imtiyozlar

Mikrofirmalar uchun amal qiladigan soddalashtirilgan qoidalar xodimlari soni 50 nafargacha boʻlgan barcha kompaniyalarga tatbiq etiladi.

4. Mehnat daftarchasi - faqat elektron shaklda

Agar xodimda elektron mehnat daftarchasi boʻlsa, endi qogʻoz shaklida ish yuritilmaydi.

5. Ishdan boʻshatish asoslari toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomada yoziladi

Mehnat shartnomasida ishdan boʻshatishga olib kelishi mumkin boʻlgan majburiyatlarni qoʻpol ravishda buzishlar roʻyxatini koʻrsatish mumkin boʻladi. Bunga barcha turdagi tashkilotlar uchun ruxsat beriladi.

6. Kasaba uyushmasi qaroridan keyin ishdan boʻshatishning qat’iy muddati bekor qilinadi

Endi ish beruvchi kasaba uyushmasi xodimni ishdan boʻshatishga rozi boʻlganidan keyin bir oy ichida shartnomani bekor qilishi shart. Bu talabni olib tashlash rejalashtirilmoqda.

 

Ma’muriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksga oʻzgartirishlar

Mehnat va mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining ma’muriy javobgarlikka sabab boʻlishi mumkin boʻlgan buzilishlarining aniq roʻyxati tasdiqlanishi kerak.

Idoralarga xodimlarni shartnoma tuzmasdan jalb qilgan ish beruvchilarga nisbatan ma’muriy javobgarlik choralarini joriy etish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish topshirildi: birinchi marta qoidabuzarlik sodir etilganda – BHMning 30 baravari (12 360 000 soʻm) miqdorida va takroran qoidabuzarlik sodir etilganda – BHMning 100 baravari (41 200 000 soʻm).

 

 

 

Qonunchilikdagi yangiliklar. Normativ qonun hujjatlaridagi oʻzgarishlar. Qonunchilikdagi yangiliklar Qonunchilikdagi yangiliklar /oz/publish/doc/text209939_yangi_pf-126-son_farmon_buyicha_ish_beruvchilar_uchun_nimalar_uzgaradi