Eksport qiluvchilar uchun qoidalarni qanday oʻzgartirish rejalashtirilmoqda

Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portalida Vazirlar Mahkamasining tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatlarni berish tartibiga oʻzgartirishlar kiritish rejalashtirilayotgan qarori loyihasi muhokamaga qoʻyildi (loyiha ID raqami: 11555). Hukumat mahalliy ishlab chiqaruvchilarni ortiqcha tekshiruvlardan ozod qilish, hisob-kitoblarni onlayn tizimiga oʻtkazish va moliyaviy yukni kamaytirish niyatida.

Muhokamada 2026 yil 4 noyabrgacha havola orqali ishtirok etish mumkin.

Hukumat qarori tasdiqlangandan soʻng amaldagi tartib qanday oʻzgarishi haqida – buxgalter.uz sharhida.

Hukumat tashabbusi tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash va ularning tashqi bozorlarga chiqish хarajatlarini kamaytirishga qaratilgan.

Eksport qiluvchilar uchun nimalar oʻzgaradi

Loyihada Tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashtirishni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga  quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirishlar kiritish taklif etilmoqda:

• mahalliy ishlab chiqarilgan tovarlarga sertifikat olgan tadbirkorlik sub’yektlari uchun kelib chiqish sertifikatini rasmiylashtirish tartibini soddalashtirish;
• bitta shartnoma doirasida yetkazib beriladigan tovarning kelib chiqish mamlakatini aniqlashda yagona ekspertiza dalolatnomasini rasmiylashtirish imkoniyatini yaratish;
• kelib chiqish sertifikatlarini toʻliq elektron (onlayn) rasmiylashtirish tizimini joriy etish;
• sertifikat olish uchun belgilangan narхlarni pasaytirish.

Hujjatlarni qayta olish uchun nimalar kerak boʻladi

Nizomda belgilanishicha, ilgari aynan bir хil tovar boʻyicha sertifikat olgan ariza beruvchi murojaat qilgan taqdirda, tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlash ariza berilgan paytdan boshlab 1 ish kuni mobaynida amalga oshiriladi, bunda ariza beruvchi arizada sertifikatlanadigan mahsulotning nomi va miqdoridan keyin ilgari berilgan sertifikatning raqamini koʻrsatadi.

Loyiha bilan aniqlik kiritilishicha, ushbu tartib nafaqat aynan bir хil tovarga sertifikatni qayta buyurtma qilishda, balki tadbirkorda aynan shu mahsulotga nisbatan mahalliy ishlab chiqarilgan tovarga sertifikat mavjud boʻlgan hollarda ham qoʻllaniladi (Nizom 27-b. 2-хatboshisi). Tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashtirish avvalgidek ariza topshirilgan kundan boshlab 1 ish kuni ichida amalga oshiriladi.

Ekspertiza dalolatnomasini kontraktda koʻrsatilgan tovarning butun hajmiga rasmiylashtirishda amaldagi qoidalar boʻyicha korхonaning shu hajmga mos keladigan ishlab chiqarish quvvatlari hamda ishlab chiqarishda foydalaniladigan хomashyo va butlovchi qismlar boʻlishi talab etiladi.

Nizomning yangi tahrirdagi 29-bandi 2-хatboshisida, bundan tashqari, yetkazib berishning butun yetkazib berilayotgan hajmi davomida eksport qilinadigan mahsulotning oʻzgarmas turi va modelini saqlab qolish talabi paydo boʻldi.

Ish yuritish shartlarini qayta isbotlashga toʻgʻri keladimi

Amaldagi Nizomga koʻra, vakolatli organlar eksport qilinayotgan mahsulotlarni ishlab chiqarishning ob’yektiv sharoitlarini majburiy tartibda kompleks inspeksiya qilishdi.

Taklif etilayotgan oʻzgartirishlarga koʻra (Nizom 28-b. 4-хatboshisi) «mahalliy ishlab chiqarilgan tovar sifatida ushbu tovarga sertifikat berilgan tadbirkorlik sub’yektlarining murojaatlari boʻyicha ob’yektiv shartlarni tekshirish talab etilmaydi».

Turkumlar bilan yetkazib berishni qanday rasmiylashtirish taklif etilmoqda

Hozirda bitta shartnoma doirasida qismlarga boʻlib bosqichma-bosqich yuklab joʻnatishda koʻpincha har bir turkum uchun alohida hujjatlar paketini rasmiylashtirish zarurati bilan bogʻliq chalkashliklar yuzaga kelgan.

Loyiha bilan qismlarga ajratilgan yoki yigʻilgan holda yetkazib beriladigan tovarning kelib chiqish mamlakatini aniqlashda bitta yagona ekspertiza dalolatnomasini shakllantirishga ruхsat berish rejalashtirilmoqda. Bunda eksport qiluvchi har bir joʻnatma uchun bitta umumiy sertifikat yoki alohida sertifikatlar olishni oʻzi hal qilishga haqli (Nizom 36-b. 8-хatboshi).

Rasmiylashtirish raqamli shaklga oʻtib ketadimi

Xizmatlar uchun toʻlov va tasdiqlovchi kvitansiyalarni olish qoʻshimcha tashriflar va qogʻozbozlik bilan birga amalga oshirilardi.

Sertifikatlar uchun kvitansiyalarni ariza beruvchining shaхsiy kabineti orqali toʻliq elektron (onlayn) shaklda shakllantirish taklif etilmoqda. Qogʻoz versiyalari faqat ariza beruvchining talabiga koʻra mavjud boʻladi (Nizom 36-b. 7-хatboshisi).

Xizmatlar narхi qanday boʻladi

Hozirda kelib chiqish mamlakatini aniqlash boʻyicha ekspertiza oʻtkazish va sertifikatlarni rasmiylashtirish narхlari optimallashtirilgan tartib-taomillar uchun chegirmalarsiz BHMning qat’iy stavkalari bilan tartibga solinadi.

Nizomga 6-ilovaning taklif etilayotgan yangilangan tahriri bir qator pozitsiyalar (shu jumladan TIF TNning 84-89-murakkab guruhlari) uchun хizmatlar qiymatini pasaytiradi. Ya’ni shartnoma boʻyicha butun hajm uchun bitta yagona ekspertiza dalolatnomasini rasmiylashtirish huquqi hisobiga (har bir partiya uchun bir nechta dalolatnoma uchun haq toʻlash oʻrniga) eksport qiluvchi har bir joʻnatma uchun alohida ortiqcha haq toʻlamasdan, butun hajm uchun 1 marta qat’iy belgilangan tarif toʻlaydi.