ПҚ-388-сон қарор бўйича кимлар имтиёзлардан маҳрум қилинади, йирик солиқ тўловчилар рўйхати ва бошқа ўзгаришлар

26 декабрь куни Президентнинг «2026-йилги Давлат бюджети ижросини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-388-сон қарори қабул қилинди. Ҳужжат ЖШДСнинг қанча қисми ижтимоий суғуртага йўналтирилишини белгилаб берди, йирик солиқ тўловчилар рўйхатини тасдиқлади, IT-компаниялар томонидан имтиёзларни қўллаш шартларига тузатиш киритди.

Ушбу ва бошқа ўзгаришлар тафсилотлари – buxgalter.uz шарҳида.

ЖШДСнинг қанча қисми Давлат ижтимоий суғурта жамғармасига йўналтирилади

2026 йил 1 январдан бошлаб ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси, 2026 йил 1 июлдан бошлаб эса вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси давлат ижтимоий суғуртаси доирасида тайинланади ва тўланади.

Юридик шахслар ходимларига нафақалар белгиланган ставка бўйича тўланган ЖШДСнинг бир қисми ҳисобидан тўланади.

2026 йил 1 январдан бошлаб ЖШДС ставкасининг 0,2 фоиз пункти Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг Давлат ижтимоий суғурта жамғармасига суғурта бадали сифатида йўналтирилади.

Суғурта бадали қуйидаги ҳолларда ЖШДСдан ушлаб қолинмайди:

• мол-мулкни ижарага беришдан олинадиган йиллик даромад тўғрисидаги декларация асосида тўланадиган;
• жисмоний шахсларнинг даромадларидан дивидендлар ва фоизлар тарзида тўлов манбаида ушлаб қолинган маблағлар.

Йирик солиқ тўловчилар жумласига қайси ташкилотлар киради

ПҚ-388-сон қарор билан йирик солиқ тўловчилар рўйхати тасдиқланди. Унга 66 та корхона ва тижорат банклари киритилган (қарорга 4-илова). Ушбу ташкилотлар томонидан тўланадиган фойда солиғи ва ҚҚС тўлиқлигича республика бюджетига йўналтирилади.

2026 йил 1 апрелдан бошлаб йирик солиқ тўловчилар – юридик шахслар учун ҚҚС бўйича салбий фарқни тезкор қоплаш тартиби фақат ПҚ-388-сон қарорга 4-иловада кўрсатилган хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан қўлланилади.

Солиқ қўмитасига Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан биргаликда 2026 йил 1 апрелга қадар (халқаро экспертларни жалб қилган ҳолда) юридик ва жисмоний шахсларни йирик солиқ тўловчилар тоифасига киритиш мезонларини такомиллаштириш ва қайта тасдиқлаш топширилди.

Молия бозорининг баъзи иштирокчилари имтиёзлардан маҳрум бўлишди

2026 йил 1 апрелдан бошлаб тўлов ташкилотлари, тўлов тизимлари операторлари, маркетплейслар, электрон тўлов тизимлари ва микромолия ташкилотлари Дастурий маҳсулотлар ва ахборот технологиялари технопарки, Кибернетика соҳасидаги инновациялар IT-парки, шунингдек Inno texnopark резидентларига берилган солиқ ва божхона имтиёзларини қўллай олмайди (на махсус режим доирасида, на бошқа режимлар доирасида).

Ички бозорга йўналтирилган IТ-парк резидентлари учун солиқ юки ошади

Минимал экспорт кўрсаткичларидан келиб чиққан ҳолда IТ-парк дирекциясига ажратмаларнинг табақалаштирилган миқдорлари энди IТ-паркнинг барча резидентларига татбиқ этилади (илгари улар фақат йиллик даромади 100 млрд сўм ва ундан юқори бўлган йирик резидентларга қўлланилган).

 29.05.2024 йилдаги 303-сонли  ВМҚнинг ўзгартиришлари билан IТ-парк резидентлари учун минимал экспорт кўрсаткичлари белгиланди (умумий йиллик даромадда хизматлар (товарлар) экспортидан олинган даромадлар улушида):

• 2024 йил 1 октябрдан бошлаб – 10%;
• 2026 йил 1 апрелдан – 20%;
• 2027 йил 1 январдан бошлаб – 35%.

IТ-парк дирекциясига мажбурий ажратмалар миқдори йиллик жами даромад ва экспорт кўрсаткичларининг бажарилишидан келиб чиққан ҳолда аниқланади:

* Кўрсатилган ажратмаларнинг 1% гачасини IТ-парк дирекцияси ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик соҳасидаги лойиҳаларни мақсадли молиялаштиришга йўналтириши мумкин.

Cyber park учун – махсус шартлар

Ажратмаларнинг табақалаштирилган миқдорлари 2026 йил 1 апрелдан Президентнинг 30.06.2017 йилдаги ПФ-5099-сон Фармонига мувофиқ имтиёз ва преференциялардан фойдаланувчи кибернетика соҳасидаги IТ-инновациялар парки резидентлари (иштирокчилари) бўлган юридик шахсларга нисбатан қўлланилади.

Уларга экспортнинг минимал ҳажми бўйича талаб қўйилмайди. Улар учун мажбурий ажратмалар миқдори:

• 1% – жами йиллик даромади 5 млрд сўмгача бўлганда;
• 2% – 5 млрд сўмдан 100 млрд сўмгача;
• 3% – 100 млрд сўмдан ортиқ.

«Cyber park» дирекциясига IТ, киберхавфсизлик ва мудофаа саноати соҳаларида амалга оширилаётган стартаплар, илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик лойиҳаларини мақсадли молиялаштиришга ҳар бир календарь йил давомида «Cyber park» резидентлари ажратмаларидан 50 фоизгача маблағ йўналтиришга рухсат берилди.

Бир томонлама ЭҲФни расмийлаштириш қоидаларига аниқлик киритилди

Ҳисобварақ-фактураларнинг шакллари ва уларни тўлдириш, тақдим этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисидаги низомнинг 59-1-бандида аниқлаштирилишича, бир томонлама ЭҲФ солиқ солиш объектини аниқлаш мақсадида айланмадан олинадиган солиқ тўловчилар томонидан қуйидаги харажатлар ва бошқа даромадларга расмийлаштирилади:

• акциз тўланадиган товарларни давал асосида қайта ишлашга бериш, шунингдек ишлаб чиқарувчи томонидан давал хомашёси ва материалларини қайта ишлаш маҳсулоти бўлган акциз тўланадиган товарларни, шу жумладан акциз тўланадиган товарларни давал хомашёси ва материаллари эгасига бериш;
• акциз тўланадиган товарлардан ўз эҳтиёжлари учун фойдаланиш;
• акциз товарларини сотиш нархи ва таннархи ўртасидаги ижобий фарқ;
• Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган ва (ёки) унинг божхона ҳудудига импорт қилинадиган акциз тўланадиган товарларнинг бузилганлиги, йўқолганлиги, яроқсизлиги, камомади, йўқолганлиги ёки шикастланганлиги (синиши, бўлиниши) аниқланганда;
• узоқ муддатли шартномалар бўйича даромадлар;
• РЕПО операциялари бўйича даромадлар;
• қимматли қоғозлар ва (ёки) муддатли битимларнинг молиявий воситалари билан операциялар бўйича даромадлар;
• асосий воситалар ва бошқа мол-мулкнинг чиқиб кетишидан олинган даромадлар;
• текинга олинган мол-мулк (кўрсатилган хизматлар);
• инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча ТМЗ ва бошқа мол-мулк қиймати кўринишидаги даромад;
• қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда мажбуриятни ҳисобдан чиқаришдан олинган даромадлар;
• талаб қилиш ҳуқуқидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш шартномаси бўйича олинган даромадлар;
• илгари чегирилган харажатлар ёки зарарларни қоплаш тарзидаги даромадлар;
• шартнома мажбуриятларини бузганлик учун тўланиши лозим бўлган жарималар, пенялар ва бошқа санкциялар, шунингдек зарарларни (зиённи) қоплаш суммалари;
• валюта ҳисобварақлари бўйича ижобий курс фарқининг салбий курс фарқидан ошиши;
• акциядор (мулкдор, иштирокчи, таъсисчи) ўз улуши (улушининг бир қисми) қийматини ушбу юридик шахс фойдасига олишдан воз кечган тақдирда ёки юридик шахснинг устав фонди шакллантирилганда (кўпайтирилганда ёки камайтирилганда) унинг устав фонди (устав капитали) камайтирилиши муносабати билан олинган даромад;
• Солиқ кодексининг VII бўлимида белгиланган ҳолларда ва тартибда назорат қилинадиган чет эл компаниясининг фойда тарзидаги даромади;
• дивидендлар тарзида олинган даромадлар;
• фоиз кўринишида олинган даромадлар.

Ер солиғи ва юридик шахсларнинг мол-мулкига солинадиган солиқ бўйича Солиқ қўмитасига топшириқлар

Қишлоқ хўжалиги вазирлигига 2026 йил 1 апрелга қадар «Ўздаверлойиҳа» ва Солиқ қўмитаси билан биргаликда қишлоқ хўжалиги ерларига эгалик қилувчи юридик шахслардан, шунингдек, ер тоифасидан қатъи назар, иссиқхона хўжаликларидан олинадиган ер солиғини ҳисоблаш учун ер участкаларининг норматив қиймати тўғрисидаги маълумотларни эълон қилиш топширилади.

Солиқ қўмитаси ва Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 2026 йил 1 июлга қадар юридик шахсларнинг мол-мулк солиғи ва ер солиғи бўйича солиқ имтиёзларини мақсадли кўрсаткичлар асосида қўллаш тартибини назарда тутувчи қарор лойиҳасини ишлаб чиқсин ва кўриб чиқиш учун Вазирлар Маҳкамасига киритишлари зарур.

Солиқ қўмитаси Кадастр агентлиги билан биргаликда 2026 йил январь-февраль ойларида чорвачилик хўжаликларининг бино ва иншоотлари эгаллаган ер участкаларини хатловдан ўтказади. Ер участкаларидан мақсадли фойдаланилиши тасдиқланадиган хўжаликлар учун идоралар мазкур участкалар бўйича ер солиғини ҳисоблаб чиқаришда халқ депутатлари кенгашлари томонидан белгиланган солиқ ставкаларига 0,2 пасайтирувчи коэффициент қўлланилишини таъминлашлари керак.

Жисмоний шахслардан олинадиган уй-жой солиғининг ошиши чекланади

2026 йилдан бошлаб Ўзбекистонда турар жой кўчмас мулк эгалари – жисмоний шахслар учун мол-мулк солиғининг чекланган миқдори жорий этилади.

2018 йилдаги кадастр қиймати асосида ҳисобланган уй-жой фонди объектлари бўйича жисмоний шахсларнинг мол-мулкига солинадиган солиқ суммаси 2026 йил учун 2025 йил учун тўланган солиқ суммасининг 1,3 бараваридан ошиши мумкин эмас. Бу чеклов турар-жой мулкларига, жумладан, оммавий баҳолаш жараёнидан ўтган объектларга нисбатан татбиқ этилади.

Худди шундай чеклов турар жой бинолари жойлашган қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган участкалар бўйича жисмоний шахслардан олинадиган ер солиғига нисбатан ҳам қўлланилади. 2026 йил учун солиқнинг энг юқори миқдори ҳам 2025 йил учун тўловнинг 1,3 бараваридан ошмаслиги керак.