Май ойида ҳар бир бухгалтерга асқотади:
Давлат кафолатлари, имтиёзлари ёки давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг бошқа шаклларини назарда тутувчи йирик инвестиция лойиҳалари 30 банддан иборат саволнома асосида коррупция ва асоссиз имтиёзларга текширилади.
Коррупцияга қарши экспертизадан ўтказиш тартиби тўғрисидаги йўриқнома Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ҳамда Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг қўшма қарори билан тасдиқланган (08.05.2026 й. АВ рўйхат рақами 3833-сон).
Ҳужжат кучга кирди. Келинг, у кимга тааллуқли эканлигини ва нималар текширилишини кўриб чиқайлик:
Қонунчиликдаги муҳим ўзгаришларни ўтказиб юбормаслик учун бизнинг Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.
Эътибор беринг
Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.
Шундай қилиб, гап йирик лойиҳалар ҳақида кетмоқда:
- бюджетдан ёки давлат мақсадли жамғармаларидан молиялаштириладиган;
- ДХШ асосида ёки хорижий инвестициялар ва халқаро молия институтлари иштирокида амалга ошириладиган;
- давлат кафолатлари, имтиёзлари ёки давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг бошқа шаклларини назарда тутувчи.
Бунда камида 50 млн АҚШ доллари эквиваленти (давлат инвестициялари ва ХМИ кредитларини ўз ичига олган ҳолда) миқдоридаги молиявий ресурсларни жалб этган ҳолда амалга ошириладиган, иқтисодий ва ижтимоий аҳамиятга эга бўлган объектларни, хизматларни ёки бошқа инфратузилмани яратиш, кенгайтириш ёки модернизация қилишга қаратилган инвестиция лойиҳаси йирик лойиҳа ҳисобланади.
Коррупцияга қарши экспертизадан ва баҳолашдан ўтмаган лойиҳа тасдиқланмайди ва амалга оширишнинг кейинги босқичига ўтказилмайди.
Бунда лойиҳалар бир марта эмас, балки барча босқичларда – ташаббус, етказиб берувчилар, пудратчилар, инвесторлар ёки ҳамкорларни танлаш бўйича танлов савдоларидан тортиб, амалга ошириш жараёнидаги мониторинггача – лойиҳа шартларига ўзгартиришлар киритиш, қўшимча шартномалар тузиш ва ҳоказоларда баҳоланади.
Экспертизанинг вазифаси коррупция, манфаатлар тўқнашуви ва аффилиация, дискрецион ваколатлардан асоссиз фойдаланиш хавфини аниқлашдан иборат.
Эътитбор беринг
Йирик инвестиция лойиҳаси амалга оширилган тақдирда (Вазирлар Маҳкамаси томонидан ЭИЗда инвестиция лойиҳаларини жойлаштириш учун тўғридан-тўғри ер участкаси ажратилганда ёхуд лойиҳа қиймати эквивалентда 10 млн АҚШ долларидан ошганда ЭИЗда инвестиция лойиҳалари амалга оширилмайди) ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқини УФга улуш сифатида киритиш мумкин.
Бу ҳолда ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқининг бозор қийматини МЧЖнинг устав фондига давлат улуши сифатида киритиш мумкин 
.
Қайси саволларга берилган жавоблар инвестиция лойиҳаси бўйича хавфлар даражасини белгилайди
Назорат рўйхати 30 та саволдан иборат бўлиб, уларга «ҳа» ёки «йўқ» деб жавоб бериш ва бу ҳолда тушунтиришлар бериш лозим:
I. Ташкил этиш ва амалга ошириш жараёнининг шаффофлиги
1. Лойиҳа ҳақидаги барча маълумотлар тўлиқ эълон қилинганми?
2. Таклиф бериш учун вақт етарлими?
3. Қарорлар баённомалар ёки хулосалар билан расмийлаштирилганми?
4. Аризаларни кўриб чиқиш тартиби белгиланганми?
II. Мезонларнинг аниқлиги ва холислиги
5. Танлаш мезонлари ва баҳолаш кўрсаткичлари олдиндан белгиланганми?
6. Ғолибни танлаш ва қарор қабул қилиш босқичлари тегишли ҳужжатлар билан расмийлаштирилганми?
7. Ҳар бир мезон бўйича ғолибни танлаш натижалари асосланганми?
8. Баҳолаш мезонлари барча иштирокчиларга бир хил қўлланилдими?
III. Манфаатлар тўқнашуви мавжуд эмасми
9. Эҳтимолий манфаатлар тўқнашуви тўғрисида декларация топширилганми?
10. Қарор қабул қилувчи шахслар ғаразли манфаатлардан холими?
11. Манфаатлар тўқнашуви ҳолатида манфаатдор томонлар қарор қабул қилиш жараёнидан четлаштирилганми?
12. Манфаатлар тўқнашувини аниқлаш ва ҳал этиш тартибига риоя қилинганми?
IV. Дискрецион ваколатлар мавжуд эмасми
13. Қарор қабул қилиш шартлари, асослари ва тартиби аниқ белгиланганми?
14. Ноаниқ ёки чекланмаган ваколатлар мавжуд эмасми?
15. Ваколат доирасидан ташқари вазифаларни тайинлаш ҳоллари мавжудми?
V. Чекловлар ва тўсиқлар мавжуд эмасми
16. Талаблар лойиҳа мақсадларини ҳисобга олган ҳолда асосланганми?
17. Лицензиялаш, рухсат олиш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари қонун ҳужжатларига мувофиқ белгиланганми?
18. Ноаниқ ёки асоссиз талаблар борми?
19. Лойиҳа мақсади билан боғлиқ бўлмаган ташкилий, молиявий ёки маъмурий талаблар борми?
20. Муайян иштирокчига устунлик берадиган талаблар мавжудми?
VI. Мониторинг ва ҳисобот
21. Ташқи назорат механизмлари назарда тутилганми?
22. Мониторинг тартиби белгиланганми?
23. Оммавий хабардор қилиш тартиби белгиланганми?
VII. Мажбуриятлар
24. Коррупция ҳолатларида жавобгарликка тортиш чоралари мавжудми?
25. Коррупцияга қарши қоидаларга риоя қилиш мажбурияти белгиланганми?
26. Ахлоқий сиёсатга риоя қилиш дастурлари ёки талаблари мавжудми?
VIII. Бошқа омиллар
27. Қонунчиликда бирон-бир бўшлиқ борми?
28. Ҳуқуқ ва мажбуриятлар аниқ белгиланганми?
29. Қоидаларни турлича талқин қилишга йўл қўйиладими?
30. Муолажалар тўлиқ белгиланганми?
Buxgalter.uz тавсия этади
