Чиқиш туризми бозорида нималар ўзгариши мумкин

2026 йил 21 июль

Туризм қўмитаси Ўзбекистон фуқароларининг хорижга сафарларини тартибга солиш ва уларнинг ҳуқуқларини кафолатлаш тартибини такомиллаштириш тўғрисидаги ВМҚ лойиҳасини жамоатчилик муҳокамасига қўйди (лойиҳа ID: 10270). Чиқиш туризми соҳасида фаолият юритувчи компанияларга қўйиладиган талаблар кучайтирилиши режалаштирилмоқда.

Муҳокамада 2026 йил 31 июлгача regulation.adliya.uz порталидаги ҳавола орқали иштирок этиш мумкин. Лойиҳа мазмуни ҳақида батафсил – buxgalter.uz шарҳида.

Керакли тушунтиришни ўтказиб юбормаслик учун Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.

Эътибор беринг

Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.

Янгиланган лицензия талаблари

Чиқиш туризми билан шуғулланишни истаган ҳар бир компания ташкил этилаётган «Хавфсиз туризм» жамғармасида камида 50 минг АҚШ доллари миқдорида маблағ ажратиши шарт. Бунда лицензиат ушбу захира маблағлари миқдорининг белгиланган ҳажмдан пасайишига йўл қўймаслиги шарт.

Захираланган маблағларни ўз хоҳишига кўра ишлатиш мумкин эмас – улар келажакдаги хавф-хатарлар учун музлатилган. Агар ушбу суммадан жабрланган туристнинг зарари қопланса (суд қарорига кўра ёки фавқулодда вазиятда), туроператор 15 кун муддатда балансни белгиланган лимитгача тўлдириши шарт. Ушбу талабни бузилганда лицензияни қайтариб олиш чораси кўрилиши мумкин.

Ҳар бир сотилган туристик маҳсулот учун туристик маҳсулотни реализация қилиш санасида амалда бўлган БҲМнинг 0,15 баравари миқдорида мақсадли кафолат йиғими тўланади. У тур нархига киритилади ва туристдан давлат божи, йиғим ёки маъмурий тўлов кўринишида алоҳида ундирилмайди.

Агар турнинг ташкилотчиси маҳаллий туроператор бўлса, у йиғимни тўлаш учун жавобгардир. Хорижий компаниянинг йўлланмаси унинг Ўзбекистондаги расмий ваколатхонаси орқали сотилган ҳолларда, маблағларни ўтказиш мажбурияти ушбу юридик шахс зиммасига юклатилади.

Бу талаблар бозорда узоқ вақтдан бери ишлаётганларга ҳам тааллуқли бўлади. Туризм қўмитаси 6 ой ичида барча туристик компанияларни янгиланган қоидалар асосида ишлашга мажбур қилиш учун эски лицензияларни қайта кўриб чиқади.

Мақсадли кафолат йиғимлари бўйича ҳисобга олиш

Агар бир неча йил давомида туроператор ёки турагент томонидан тўланган мақсадли кафолат йиғимларининг умумий суммаси захира маблағлари суммасининг 3 бараваридан (150 минг АҚШ доллари) ошса, бозорда 3 йилдан ортиқ муддат давомида қонунбузарликларсиз ва қарзларсиз ишлаётган инсофли фирмаларга ушбу ортиқча тўлов келгуси тўловлар ҳисобига ўтказилади. Бунда фарқнинг ўзи қайтарилмайди.

Хорижий операторлар ва турагентлар устидан назорат

Ҳужжат билан турагентлар томонидан маҳаллий лицензияга эга туроператорлар иштирокисиз, шу жумладан электрон платформалар, ижтимоий тармоқлар, мобил иловалар, онлайн тўлов тизимлари ёки бошқа воситалар орқали хорижий туроператорларнинг турларини тўғридан-тўғри сотиш тақиқланади. Энди ҳар қандай хорижий саёҳат Миллий туризм платформасида кафолатланган рўйхатдан ўтган расмий резидент орқали амалга оширилиши керак.

Тавсиялар

– Турларни сотишдан олинган даромадларни қачон тан олиш ва уларни ҳисобда қандай акс эттириш керак;

– Туризмда ҳисоб юритиш тартиби.

Рақамлаштириш ва «туркод»

Кафолат йиғими тўлангандан сўнг Миллий туризм платформаси орқали шакллантириладиган ноёб электрон идентификатор – туристик код (туркод) жорий этилади. Туркодсиз йўлланмани сотиш ноқонуний бўлиб, коднинг ўзи туристнинг давлат томонидан расман ҳимояланганлигини тасдиқлайди.

Янги хавфсизлик жамғармаси

Туризм қўмитаси ҳузурида сайёҳларга шошилинч ёрдам кўрсатиш учун захира ва мақсадли маблағларни жамлайдиган ихтисослаштирилган «Хавфсиз туризм» жамғармасини (юридик шахс мақомига эга бўлмаган) таъсис этиш режалаштирилмоқда.

Жамғарма туроператорларнинг мажбурий захиралари (50 минг АҚШ доллари), мақсадли кафолат йиғимлари (БҲМнинг 0,15 баравари), туризм соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун жарималар, ҳомийлик маблағлари ва Жамғарманинг бўш пулларини депозитларга вақтинча жойлаштиришдан олинган инвестиция даромадлари ҳисобидан шакллантирилади.

Бу маблағлар форс-мажор оқибатларини бартараф этишга йўналтирилади. Рўйхатга қуйидагилар киради:

зарур даражада хизмат кўрсатилмаган тақдирда туристларга тўғридан-тўғри етказилган моддий зарарни қоплаш;
фуқароларни зудлик билан эвакуация қилиш ва Ўзбекистонга қайтариш;
хорижда қолиб кетган сайёҳлар учун меҳмонхоналарда вақтинчалик яшаш, овқатланиш, транспорт ва алоқа харажатларини тўлаш;
ҳарбий можаролар ёки чегараларнинг ёпилиши пайтида фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича кечиктириб бўлмайдиган чора-тадбирларни молиялаштириш.

Лицензиат захирасидан ёки Жамғарманинг умумий активларидан маблағлар:

туроператорнинг расмий мурожаати бўйича;
жабрланган туристнинг ёки унинг қонуний вакилининг аризасига кўра;
суднинг қонуний кучга кирган қарори асосида;
алоҳида тартибда (турфирма розилигисиз) – фавқулодда вазиятлар юзага келганда (уларнинг рўйхати ҳам белгиланган: компаниянинг банкротлиги, фирма айби билан депортация қилиш, ҳарбий ҳаракатлар, болалар ёки кексаларни чет элда ёрдамсиз қолдириш).

Туризм қўмитаси фуқароларни қутқариш учун маблағларни мустақил равишда ва зудлик билан йўналтириш ҳуқуқига эга.