Oʻzbekistonda xorijiy kompaniyalarning vakolatxonalarini tugatish nima uchun murakkablashmoqda

Vaziyat: xorijiy kompaniya oʻz vakolatxonasini yopmoqda. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligiga faoliyatni toʻxtatish toʻgʻrisida xabarnoma yuborildi. Vazirlik akkreditatsiyaning toʻxtatilganligi haqida ma’lum qildi. Keyin vakolatxona ISSV javobini ilova qilgan holda soliq organiga xat yubordi. Ammo yagona soliq toʻlovchilar reyestridan chiqarish bilan bogʻliq muammolar yuzaga keldi: soliq organi oʻz kuchini yoʻqotgan NHHga havola qilib, rasmiy javob berdi. Davlat organining xatlarida aynan xorijiy yuridik shaxs vakolatxonasi uchun aniq harakatlar algoritmi yoʻq, vaziyat muallaq holatda qoldi.

Vuxgalter.uz soʻroviga binoan vaziyatni soliq maslahatchisi Gulnora ERGAShEVA sharhladi:

– Akkreditatsiyaning tugaganligi toʻgʻrisidagi xabarnomaga qaramay, soliq inspeksiyasi vakolatxonaga, allaqachon oʻz kuchini yoʻqotgan 23.10.2000 yildagi 410-son VMQ va 3251-son Soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizomga havola qilib, rasmiy xat yubordi.

Shuningdek, soliq organi negadir vakolatxona soliq maslahatchilari tashkilotlari orqali yopilishi mumkin deb xabar beradi.

Ammo 664-son VMQga koʻra, soliq maslahatchilari tashkilotlari faqat soʻnggi 3 yilda yillik aylanmasi 1 mlrd soʻmgacha boʻlgan tadbirkorlik sub’yektlari – yuridik shaxslarni tekshiradi va xulosa beradi . Xorijiy kompaniyalarning akkreditatsiyadan oʻtgan vakolatxonalari esa na tadbirkorlik sub’yekti, na yuridik shaxs hisoblanadi: "vakolatxona yuridik shaxs hisoblanmaydi, xoʻjalik yoki tijorat faoliyatini amalga oshirmaydi" .

Muammo nimadan kelib chiqqan va uni qanday hal qilish mumkin

Soliq kodeksi hamda DSXOda xorijiy yuridik shaxslarning doimiy muassasalari va alohida boʻlinmalarini hisobga qoʻyish va hisobdan chiqarish davlat xizmatini koʻrsatish boʻyicha Ma’muriy reglamentda, 07.01.2021 yildagi 1-son VMQda vakolatxonalarni tekshirish va yopish tartibi belgilanmagan. Bu xorijiy kompaniyalar va ularning vakolatxonalari uchun jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda:

• rasmiy yopilishning imkonsizligi tufayli ma’muriy jarimalar va sanksiyalarning toʻplanishi;
• qoʻshimcha ma’muriy xarajatlar;
• xorijiy investorlar uchun obroʻ-e’tibor xavfi;
• har bir holatni hal qilish uchun yuqori organlarga murojaat qilish zaruriyati.

Mavjud muammolarni bartaraf etish uchun quyidagilar talab etiladi:

1) Oʻzbekistonda xorijiy kompaniyalar vakolatxonalarini tugatish boʻyicha aniq reglament ishlab chiqish va tasdiqlash;

2) normativ-huquqiy bazani yangilash, undan oʻz kuchini yoʻqotgan hujjatlarga havolalarni chiqarib tashlash;

3) DSXO xodimlari orasida vakolatxonalarni tugatish masalalari boʻyicha tushuntirish ishlarini olib borish.

Bularning barchasi hali amalga oshirilmagan ekan, xorijiy kompaniyalar va ularning vakolatxonalariga aniq nizoli vaziyatlarni hal qilish uchun yuqori turuvchi organlarga murojaat qilishni tavsiya etaman.

Bunday byurokratik toʻsiqlar mamlakatning investitsion jozibadorligiga salbiy ta’sir koʻrsatishi va tizimli yechimni talab qilishi haqida gapirishga hojat bormi?

Xorijiy kompaniyalar vakolatxonalari faoliyatini toʻxtatish uchun nima asos boʻlishi kerak

07.02.2024 yildagi 76-son VMQ normalarini hisobga olgan holda:

1. Vakolatxonani reyestrdan chiqarish uchun asos Xorijiy yuridik shaxsning vakolatxona faoliyatini toʻxtatish toʻgʻrisidagi yozma arizasi hisoblanadi .

2. Vakolatxona faoliyati quyidagilarning tashabbusi bilan toʻxtatilishi mumkin:

• xorijiy kompaniya;
• vakolatli davlat organi (qoidabuzarlik holatida).

3. Reyestrdan chiqarish uchun talab qilinadigan hujjatlar:

• xorijiy yuridik shaxsning arizasi;
• bosh ofisning vakolatxonani tugatish toʻgʻrisidagi qarori (buyrugʻi);
• soliqlar va yigʻimlar boʻyicha qarzdorlik yoʻqligini tasdiqlovchi hujjat;
• hisob raqamining yopilganligi toʻgʻrisidagi hujjat (bankdan ma’lumotnoma);
• vakolatxona faoliyati toʻgʻrisida ma’lumotnoma (hisobot) (majburiy emas);
• xorijlik xodimlar mavjud boʻlganda – xorijlik xodimlarning mehnat faoliyati toʻxtatilganligi toʻgʻrisida migratsiya xizmatidan ma’lumotnoma.

Harakatlar tartibi:

1. Toʻliq hujjatlar toʻplamini Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligiga taqdim etish.

2.Soliq va boshqa majburiyatlarning oʻzini-oʻzi tekshirish.

3. Agar mulk mavjud boʻlsa – uni realizatsiya qilish (topshirish) va mulkni topshirish paytida soliq majburiyatlarini bajarish.

4. Soliq organining vakolatxonani Reyestrdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi va ariza beruvchiga tegishli xabarnoma berishi.

Muddatlar:

Muddatlar aniq belgilanmagan, shuning uchun amalda jarayon bir necha oy davom etishi mumkin. Bu muddat 15 oygacha choʻzilgan holatni bilaman!

Vakolatxona faoliyatini toʻxtatish uchun chek-varaq

Yuliya TARShILOVA tayyorladi