Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
Biz 2026 yil mart oyidan kuchga kiradigan milliy qonunchilikdagi asosiy oʻzgarishlarning an’anaviy sharhini tayyorladik. Ular ham yuridik, ham jismoniy shaxslarga taalluqlidir.
Shunday qilib, Oʻzbekistonda 2026 yil 1 martdan boshlab:
Yangi postlarni Telegram-kanalda kuzatib borish qulay.
I. Yuridik shaxslar uchun:
1. Barqarorlik reytingidagi ballarni pasaytiruvchi yangi mezonlar joriy etilmoqda
.
1 martdan boshlab reyting ballari quyidagilar sababli pasaytiriladi:
- norasmiy bandlikning tasdiqlangan faktlari;
- xodimlarga mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan kam ish haqi hisoblanishi;
- intellektual mulk sohasidagi huquqbuzarliklar.
Bunda tovar belgilari va xizmat koʻrsatish belgilarining mavjudligi qoʻshimcha ball keltiradi.
2. Elektron sigaretalar va ular uchun suyuqliklarning muomalasi butunlay taqiqlanadi
.
2026 yil 1 martdan boshlab Oʻzbekistonda quyidagilarni ishlab chiqarish, tayyorlash, sotib olish, saqlash, tashish, sotish, import va eksport qilish taqiqlanadi:
- chekilmaydigan tamaki mahsulotlari, shu jumladan tarkibida nikotin boʻlgan chekilmaydigan mahsulotlar;
- tarkibida nikotin yoki uning hosilalari, shu jumladan nikotin tuzlari, eritmalari, nikotin suyuqliklari yoki tarkibida nikotin boʻlgan, lekin tamaki bargi va (yoki) tamaki oʻsimligining boshqa qismlarini oʻz ichiga olmagan chekish mahsulotlari (nikotinni yetkazib berishning elektron tizimlari uchun nikotin suyuqliklari, elektron sigaretalar uchun nikotin suyuqliklari);
- tarkibida tamaki va nikotin boʻlmagan, lekin nikotinni yetkazib berish elektron tizimlari bilan, shu jumladan elektron sigaretalar bilan foydalanish uchun moʻljallangan mahsulotlar (nikotinni yetkazib berish elektron tizimlari uchun nikotinsiz suyuqliklar, elektron sigaretalar uchun nikotinsiz suyuqliklar);
- nikotin yetkazib berishning elektron tizimlari, shu jumladan elektron sigaretalar.
3. Sun’iy intellekt davlat xaridlari tizimidagi oʻrtacha bozor qiymatini baholaydi 
Davlat xaridlari axborot portalida davlat xaridlari predmetining oʻrtacha bozor narxini hisoblashning elektron moduli ishga tushiriladi. U sun’iy intellekt texnologiyalari asosida ishlaydi.
4. Bojxona tartib-taomillari arzonlashmoqda va soddalashmoqda 
1 martdan boshlab tovarlarni chegara oʻtkazish punktlariga yetib kelguniga qadar oldindan deklaratsiyalash yoʻli bilan «erkin muomalaga chiqarish» bojxona rejimiga joylashtirishda:
- bojxona rasmiylashtiruvi uchun bojxona yigʻimi miqdori 20%ga kamaytiriladi;
- bojxona toʻlovlarini 14 kungacha boʻlgan muddatga boʻlib-boʻlib (kechiktirib) toʻlashda foizlar hisoblanmaydi.
JST bilan ishlash boʻyicha Idoralararo komissiya bosqichma-bosqich ishlab chiqarishda xomashyo va materiallardan foydalaniladigan, import boʻyicha undiriladigan bojxona boji summasi tayyor mahsulot uchun bojxona boji summasidan ortiq boʻlgan tovarlar roʻyxatini shakllantiradi. Bunday tovarlarni qayta ishlash uchun olib kiriladigan xomashyo va materiallar bojxona hududida qayta ishlash bojxona rejimidan keyin erkin muomalaga chiqarilganda:
- import bojxona boji qayta ishlash mahsulotlaridan, kelib chiqish mamlakatidan qat’i nazar, bojxona tarifida belgilangan stavkalar miqdorida undiriladi;
- bojxona toʻlovlari boʻyicha qonun hujjatlarida nazarda tutilgan imtiyozlar qayta ishlash mahsulotlariga nisbatan qoʻllaniladi;
- Bojxona qoʻmitasi olib kirilgan xom ashyo va materiallardan maqsadli foydalanishni nazorat qiladi.
5. Xoʻjalik yurituvchi sub’yektlarga «yagona darcha» tamoyili asosida davlat va xususiy xizmatlarni koʻrsatish maqsadida «Biznes hamroh» loyihasi amalga oshirilmoqda 
Xizmatlar orasida konsalting, moliya, injiniring, marketing, media, IT va operatsion xizmatlar mavjud.
Dastlabki bosqichda respublikaning barcha viloyat markazlarida MChJ shaklidagi «Biznes hamroh» markazlari ishga tushiriladi. 2026 yil 1 martdan boshlab ularda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining tadbirkorlar bilan muloqotlari oʻtkaziladi.
6. «Asl belgisi» tizimi yaroqlilik muddati oʻtgan markirovkalangan tovarlar savdosini avtomatik ravishda cheklaydi 
1 martdan boshlab muddati oʻtgan tovarlar uchun tovar chekini onlayn-NKT orqali chop etishning imkoni boʻlmaydi.
7. Qurilish materiallari sifati ustidan nazorat kuchaytirilmoqda 
«Texnik jihatdan tartibga solish» va «Shaffof qurilish» axborot tizimlarini oʻzaro integratsiya qilish doirasida mahsulotlari xavfsizlikka nomuvofiq deb topilgan qurilish materiallari ishlab chiqaruvchilari va yetkazib beruvchilarining elektron reyestri shakllantiriladi. Bunday korxonalar davlat xaridlarida qatnasha olmaydi.
Mazkur roʻyxat vakolatli davlat organlarining axborot tizimlari va rasmiy veb-saytlarida jamoatchilik uchun ochiq tarzda e’lon qilinadi.
8. Turizm sektori uchun yangi imtiyozlar ishga tushirilmoqda 
Turizmni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan:
- har yili 10 ta eng yaxshi loyihalarga turistik startaplarni – yangi turdagi turistik xizmatlarni ishlab chiqish va joriy etish bilan bogʻliq xarajatlarning 50%i miqdorida subsidiyalar ajratiladi (lekin 1 mlrd soʻmdan koʻp emas);
- mehmonxonalarning tasdiqlangan roʻyxatda nazarda tutilgan xalqaro tan olingan «yashil» sertifikatlarni olish bilan bogʻliq xarajatlarining 50 foizi qoplanadi.
9. Fon monitoringidan bosh tortganlarni ekologiya boʻyicha 5 barobar kompensatsiya toʻlovlari kutadi 
1 martdan boshlab I va II toifadagi korxonalarga 5 baravar miqdorda kompensatsiya toʻlovlarini qoʻllash tartibi kuchga kiradi:
1) belgilangan muddatda fon monitoringi stansiyalarini oʻrnatmaganda;
2) Milliy ekologiya qoʻmitasining Milliy ekomonitoring markazi bilan integratsiya qilinmaganda.
10. YaIDXPda yuridik shaxslar uchun yangi xizmatlar taqdim etiladi 
2026 yil mart oyida YaIDXPda quyidagi xizmatlar taqdim etiladi:
- oʻrmon uchastkalarini ilmiy-tadqiqot, madaniy, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya maqsadlari uchun foydalanishga berish;
- sanoat xavfsizligi deklaratsiyalarini hisobga olish;
- sanoat xavfsizligi sohasidagi ekspert tashkilotlarini akkreditatsiya qilish;
- avtotransport sohasida malaka oshirish kurslaridan oʻtganligi toʻgʻrisida sertifikatlar berish;
- xalqaro avtomobilda tashuvchilarning kasbiy koʻnikmalarini sertifikatlash.
11. «Ogʻir» toifadagi hududlarda oilaviy tadbirkorlarga imtiyozli kreditlar beriladi 
2026 yil 1 martdan boshlab «ogʻir» toifadagi hududlarda oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida kreditlar yillik 12 foiz stavkada ajratiladi.
Ushbu toifaga tegishli tumanlar 05.02.2026 yildagi PQ-49-son qarorga 5-ilovada keltirilgan.
12. Litsenziyalash tartib-taomillarini soddalashtirish boʻyicha navbatdagi chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda 
2026 yil 1 martdan boshlab litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari sohasida huquqbuzarliklar sodir etgan yuridik shaxslarga jarima qoʻllashda ularning mansabdor shaxslarini ma’muriy javobgarlikka tortish tartibi bekor qilinadi.
Bundan tashqari, litsenziya va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni olishda «Litsenziya» ATda ixtiyoriy ravishda dastlabki baholash xizmati joriy etiladi. Uning doirasida binolar, inshootlar, asbob-uskunalar, xodimlar toʻgʻrisidagi ma’lumotlar hamda litsenziya va ruxsatnoma olishning boshqa talablariga muvofiqligi (hammasiga 20 kundan oshmagan holda) oʻrganiladi. Shundan soʻng tegishli xulosa beriladi.
Xizmat uchun toʻlov tegishli litsenziya yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni berish toʻgʻrisidagi ariza koʻrib chiqilganligi uchun toʻlanadigan yigʻim miqdoridan oshmaydi.
13. Elektr energiyasini hisobga olishning yangi qoidalari amal qila boshlaydi 
Yangi qoidalar 749-son VMQ tomonidan tasdiqlangan va hisobga olish tizimlarini oʻrnatish, ishlatish va avtomatlashtirish tartibini batafsil tartibga soladi.
Hujjat ishlab chiqaruvchilar, uzatish va taqsimlash operatorlari, saqlash tizimlari, shuningdek, 6 kV va undan yuqori kuchlanishli tarmoqlarga ulangan barcha foydalanuvchilarga qoʻyiladigan yagona talablarni belgilaydi.
Yuridik shaxslar uchun qoidalar majburiy, maishiy iste’molchilar va 0,4 kV ulanishlar uchun – tavsiyaviy xarakterga ega.
14. Barcha qurilish loyihalarida nogironligi boʻlgan shaxslar uchun sharoitlar yaratish boʻlimi boʻlishi kerak, aks holda – jarimalar qoʻllaniladi 
Ushbu normalar 2026 yil mart oyidan kuchga kiradi. Ya’ni – BHMning 50-70 baravari miqdorida jarima solinadi:
1) shaharsozlik rejalashtirish hujjatlari boʻyicha ekspert tashkilotlari tomonidan ijobiy xulosa berilganligi uchun loyihada nogironligi boʻlgan shaxslar uchun shart-sharoitlar yaratishga bagʻishlangan alohida boʻlim mavjud boʻlmaganda yoki ushbu boʻlim shaharsozlik normalari va qoidalariga muvofiq boʻlmaganda;
2) qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qiluvchi organlar tomonidan imkoniyati cheklangan shaxslar uchun shart-sharoitlar yaratish boʻyicha loyihaning alohida boʻlimi bajarilmasdan qurilgan bino va inshootlardan foydalanish uchun ruxsatnoma berilganligi uchun .
15. Yer toifasini oʻzgartirish va fermerlar tomonidan yoʻqotishlar hisobini yuritish uchun onlayn ariza topshirish mumkin 
2026 yil 1 martdan boshlab fermerlar Agroportal orqali quyidagilarni amalga oshirishlari mumkin:
- qishloq xoʻjaligi yerlari toifasini oʻzgartirish toʻgʻrisida ariza yuborish va ularning ijrosi holatini onlayn kuzatib borish;
- qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash boʻyicha kompensatsiya toʻlovlarini avtomatik hisoblash tizimidan foydalanish, toʻlovlarni amalga oshirish va ularning hisobini yuritish.
II. Jismoniy shaxslar uchun:
1. Oʻzining propiskasi, shaxsiy koʻchmas mulki va unda roʻyxatdan oʻtkazilganlar soni toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni tuzatish tartibi soddalashtirilmoqda 
1 martdan boshlab Oʻzbekiston fuqarolari yashash manzili va oʻzlariga tegishli koʻchmas mulkda roʻyxatdan oʻtgan shaxslar toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni tahrirlash uchun YaIDXP orqali elektron ariza berishlari mumkin boʻladi.
2. Oʻzbekistonda oʻzbek tilini bilish boʻyicha sertifikatlash boshlanadi 
1 martdan boshlab chet el fuqarolari uchun CEFR mezonlariga muvofiq oʻzbek tilini bilishning A1, A2 va V1 darajalari boʻyicha malaka sertifikatini olish uchun imtihonlar joriy etiladi.
Oʻzbek tilini bilish darajasini baholash 4 ta koʻnikma – tinglab tushunish, oʻqish, yozish va gapirish asosida amalga oshiriladi.
Oʻzbek tili boʻyicha V1 darajadan past boʻlmagan malaka sertifikatiga ega boʻlgan chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar 2026 yil 1 apreldan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilishda davlat tili imtihonidan ozod etiladi.
3. Notarial ijro xatlari boʻyicha qarzlarni undirish mexanizmi joriy etilmoqda 
Qarz beruvchi qarzni undirish uchun sudga murojaat qilishi shart emas, notarial talab (ijro yozuvi) tufayli uni MIB orqali undirish mumkin boʻladi. Notarius BHMning 1 000 baravarigacha boʻlgan quyidagi nizosiz fuqarolik-huquqiyy talablarga nisbatan ijro xatini qoʻyishi mumkin
- notarial tasdiqlangan bitimlarga asoslangan;
- yozma va notarial tasdiqlangan bitim mavjud boʻlgan taqdirda undiruvni qarzdorning majburiyatlari bajarilishining ta’minoti boʻlgan koʻchar mol-mulkka qaratish toʻgʻrisida;
- koʻp kvartirali uylardagi joylar mulkdorlaridan ijara toʻlovlari, majburiy badallar va toʻlovlar, kommunal xizmatlar va aloqa xizmatlari boʻyicha qarzdorlikni undirish toʻgʻrisida.
4. Yaqinlarining oʻlimi haqidagi ma’lumotnomalar elektron shaklda mavjud boʻladi 
Yangi tartibga koʻra, QR-kod qoʻyilgan oʻlimni qayd etish toʻgʻrisidagi ma’lumotnoma real vaqt rejimida er (xotin), ota-ona, farzandlarning YaIDXPdagi shaxsiy kabinetiga (qogʻoz shakliga qoʻshimcha ravishda) bepul yuboriladi.
QR-kod qoʻyilgan oʻlimni qayd etish toʻgʻrisidagi ma’lumotnoma gerbli guvohnomaga tenglashtiriladi.
5. Davlat organlaridagi boʻsh ish oʻrinlari onlayn tarzda mavjud boʻladi 
Davlat organlarida boʻsh davlat fuqarolik xizmati lavozimlarini egallashning yangi tizimi doirasida:
- davlat organlari vakansiyalarni vacancy.gov.uz elektron platformasida e’lon qiladi;
- fuqarolar vacancy.gov.uz saytida ish qidiruvchi sifatida roʻyxatdan oʻtishlari mumkin;
- talabgorlar test sinovlaridan onlayn oʻtishlari mumkin boʻladi.
6. Davlat arxivlari xizmatlari yanada tezkorlashmoqda 
Ayrim arxiv xizmatlarini koʻrsatish muddatlari qisqartirilmoqda:
- arxiv hujjatlari yoki ularning nusxalarini Oʻzbekistondan tashqariga vaqtincha olib chiqishga ruxsatnoma berilganda – 15 ish kunidan 5 ish kunigacha;
- yaroqsiz holga kelgan yoki yoʻqolgan mehnat daftarchasidagi yozuvlarni tasdiqlash – 20 ish kunidan 10 ish kunigacha;
- oliy va oʻrta maxsus ta’lim muassasalarida oʻqiganligini tasdiqlovchi arxiv ma’lumotnomasini berish – 5 ish kunidan 2 ish kunigacha;
- arxiv hujjatlari, kitoblar va qoʻlyozmalarni raqamlashtirish (elektron nusxa olish) – 3 ish kunidan 1 ish kunigacha.
7. Sud jarayonlaridan dastlabki ma’lumotlarni YaIDXP orqali soʻrash mumkin 
«Raqamli sud» konsepsiyasi doirasida eksperiment tariqasida fuqarolar YaIDXP orqali fuqarolik, ma’muriy, iqtisodiy ishlar boʻyicha dastlabki sud ma’lumotlarini elektron shaklda soʻrashlari va olishlari mumkin boʻladi.
Eslatib oʻtamiz
Barcha muhim «buxgalteriya sanalari» bizning 2026 yil mart oyi uchun bosh buxgalter rejasida belgilangan. Hech narsani oʻtkazib yubormaslik uchun unga qarashni unutmang!
![]()