Ўзбекистонда 2026 йил апрель ойида нималар ўзгаради

2026 йил 1 апрелдан бошлаб турли соҳаларга оид қонунчилик ҳужжатларида кўплаб ўзгаришлар кучга киради. Бу ерда сув ва салқин ичимликлар ишлаб чиқарувчиларнинг мажбурий агрегацияси (чакана савдо кутиб қолди...), ичимликлар, чипслар ва нефть маҳсулотларига акциз солиғининг янги ставкалари, муайян товарлар ва хизматлар учун ҳисоб-китобларнинг янги қоидалари, янги талаблар... Бир сўз билан айтганда, қизиқарли нарсалар кўп.

24 та янгилик – buxgalter.uz шарҳида:

 

1. IT-парк резидентларига экспорт бўйича янги талаблар

2026 йил 1 апрелдан бошлаб умумий йиллик даромадда хизматлар ёки товарлар экспортидан тушум улуши 20 фоиз ва ундан юқори бўлган IT-парк резидентлари учун IT-парк дирекциясига мажбурий ажратмалар фоизи аввалги даражада – 1 фоиз миқдорида сақланиб қолади.

Экспорт бўйича талабларни таъминламаганлар учун у тегишли равишда 2 фоизни (жами даромади 100 млрд сўмгача бўлганда) ва 3 фоизни (даромади 100 млрд сўм ва ундан юқори бўлганда) ташкил этади.

Минимал экспорт ҳажми тўғрисидаги талаб Cyber park резидентларига нисбатан татбиқ этилмайди, уларда дирекция ажратмалари миқдори фақат умумий даромад даражасига боғлиқ бўлади.

 

2. Электрон тўлов тизимлари ва тўлов ташкилотлари  имтиёзларни йўқотади

1 апрелдан бошлаб тўлов ташкилотлари, тўлов тизимлари операторлари, маркетплейслар (электрон тўлов тизимлари) ва микромолия ташкилотлари Дастурий маҳсулотлар ва ахборот технологиялари технопарки, Кибернетика соҳасидаги инновациялар IT-парки, «Inno texnopark» МЧЖ резидентларига тақдим этилган солиқ ва божхона имтиёзларини на махсус режим доирасида, на бошқа режимлар доирасида қўллай олмайди.

 

3. БФҚ ва косметика ишлаб чиқарувчилари учун преференциялар

2026 йил 1 апрелдан бошлаб биологик фаол қўшимчалар ва косметика ишлаб чиқарувчи корхоналар 21.01.2022 йилдаги ПФ-55-сон Фармоннинг 5-бандида назарда тутилган божхона имтиёзларини қўллашлари мумкин, хусусан – 2028 йил 1 январга қадар Ўзбекистонда ишлаб чиқарилмайдиган технологик ва лаборатория ускуналари, уларнинг бутловчи ва эҳтиёт қисмлари, «тоза хоналар», фармацевтика ишлаб чиқариш хоналари учун сендвич-панеллар ва вентиляция тизимлари, олиб кириладиган хомашё ва материаллар, тиббий буюмлар ва қадоқлаш материаллари (Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган рўйхатлар бўйича):

– фармацевтика маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилар, фармацевтика маҳсулотларини улгуржи сотиш билан шуғулланувчи корхоналар, ихтисослаштирилган илмий-тадқиқот институтлари ва олий ўқув юртлари томонидан – ўз эҳтиёжлари учун,

– фармацевтика маҳсулотларини улгуржи сотиш билан шуғулланувчи корхоналар томонидан – фармацевтика маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларнинг эҳтиёжлари учун,

– фармацевтика маҳсулотларини улгуржи ва чакана сотиш билан шуғулланувчи корхоналар томонидан – дори-дармонларни дорихона ичида тайёрлаш учун.

 

4. Давлат харидларида маҳаллий ишлаб чиқарувчилар учун нарх преференциялари

Маҳаллий ишлаб чиқарувчилар хорижий етказиб берувчилар билан бир қаторда бюджет буюртмачиларининг давлат харидлари доирасида иштирок этган тақдирда – улар томонидан таклиф этилган импорт товарларининг энг кам нархига қуйидаги миқдорларда нарх преференцияси қўлланилади:

• 15 фоиз – уч ва ундан ортиқ маҳаллий ишлаб чиқарувчилар иштирок этган тақдирда;
• 12 фоиз – икки маҳаллий ишлаб чиқарувчи иштирок этган тақдирда;
• 8 фоиз – битта маҳаллий ишлаб чиқарувчи иштирок этган тақдирда.

 

5. Ичимликлар, чипслар ва нефть маҳсулотларига янги акциз ставкалари

1 апрелдан бошлаб таркибида шакар бўлган ичимликларга 100 мл шакар миқдорига қараб акциз солиғининг прогрессив шкаласи жорий этилади:

• 5 граммгача – 500 сўм/л;
• 5 граммдан 10 граммгача – 515 сўм/л;
• 10 граммдан ортиқ – 535 сўм/л.

Энергетика учун акциз солиғи 2000 сўмдан 2150 сўм/л гача оширилди.

Картошка чипслари биринчи марта акциз солиғига тортилади – 15 000 сўм/кг.

Бензин ва бошқа нефть маҳсулотлари, суюлтирилган ва сиқилган газ учун акциз солиғи ставкалари ўртача 7 фоизга оширилди.

 

6. Бир қатор тўловлар учун мажбурий нақд пулсиз ҳисоб-китоб

2026 йил 1 апрелдан бошлаб қуйидаги  хизматлар учун тўловлар фақат банк карталари ёки электрон тўлов тизимлари орқали амалга оширилади:

• давлат органлари хизматлари;
• электр энергияси, табиий газ, ичимлик суви таъминоти (банк кассалари орқали амалга ошириладиган тўловлардан ташқари);
• алкоголь ва тамаки маҳсулотлари;
• аҳолига нефть ва газ маҳсулотларини автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчалари ва электромобилларни қувватлантириш станциялари орқали сотиш хизматлари;
• товарлар ва хизматлар нархи 25 млн сўмдан юқори (қишлоқ хўжалиги маҳсулотларидан ташқари);
• ишлаб чиқарилганига ўн йил тўлмаган, «M», «N», «O» ва «Г» тоифаларига мансуб кўчмас мулк, автотранспорт воситалари ҳамда махсус автотранспорт воситаларини сотиш ва сотиб олиш. Бунда олди-сотди шартномалари бўйича сотувчи ва харидор ўртасидаги ҳисоб-китоблар банклар ва нотариал органларнинг ахборот тизимлари ўртасида маълумотлар алмашинуви орқали амалга оширилади (банк кассалари орқали амалга ошириладиган тўловлар бундан мустасно).

Шунингдек, ПФ-246-сон Фармон чакана савдо фаолиятига туб ўзгаришлар киритди. Барча янги чакана савдо талаблари аллақачон тавсияда мавжуд:

 

7. Экологик қонунчиликни бузганлик учун молиявий санкциялар

2026 йил 1 апрелдан бошлаб экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан фойдаланиш соҳасидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун юридик шахсларга нисбатан қуйидагилар учун молиявий санкциялар қўллаш тартиби жорий этилади:

• дарё ўзанларини тозалаш ва қирғоқларини мустаҳкамлаш ишларини олиб бориш тартибини бузиш;
• сув ресурсларини муҳофаза қилиш қоидаларини бузиш;
• дарахт ва буталарни ноқонуний кесиш ва йўқ қилиш, уларни ҳимоя қилиш чораларини кўрмаслик;
• ифлослантирувчи моддаларнинг атмосферага чиқарилиши;
• қурилиш майдонларида ҳаво сифатига қўйиладиган талабларга риоя қилмаслик;
• ёқилғи, моддалар, материаллар ва чиқиндиларни ёқишда ҳавони муҳофаза қилиш талабларига риоя қилмаслик;
• чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талабларига риоя қилмаслик.

Молиявий санкциялар (жарималар) фақат юридик шахсларга нисбатан қўлланилади. Уларнинг ходимларига нисбатан маъмурий жазо чоралари қўлланилади. Жаримани тўлаш Экология қўмитасининг қарорини (тақдимномасини, кўрсатмасини) ёки қонун ҳужжатлари талабларини бажаришдан озод этмайди.

 

8. Лойиҳаолди ҳужжатларини экспертизадан ўтказишни мақбуллаштириш

1 апрелдан бошлаб лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш бўйича техник топшириқларни Комплекс экспертиза маркази орқали ўтказиш амалиёти бекор қилинди – улар Марказнинг электрон платформасига жойлаштирилган намунавий шакллар бўйича ишлаб чиқилади.

15 апрелдан бошлаб қиймати 15 миллион АҚШ долларидан кам бўлган, бюджетдан молиялаштириладиган ёки корпоратив буюртмачилар томонидан амалга ошириладиган лойиҳаларнинг лойиҳаолди ҳужжатлари экспертизаси бекор қилинади.

 

9. Конференцияга чет элликларни жалб қилганлик учун ҚҚСдан кешбек

Хўжалик юритувчи субъектлар 1 апрелдан бошлаб Ўзбекистонда камида 100 нафар хорижий туристлар иштирокида халқаро конференциялар ташкил этса, тўланган ҚҚСнинг 50 фоизи миқдорида кешбек олади.

 

10. Тадбиркорлар учун мувофиқликни баҳолаш соҳасидаги преференциялар

2026 йил 1 апрелдан бошлаб мувофиқликни баҳолаш соҳасидаги тадбиркорлик субъектларига қуйидаги енгилликлар берилади:

• мувофиқликни баҳолаш органлари томонидан кўрсатилган аккредитация соҳасидаги пуллик хизматлардан ажратмаларни 2,5 бараварга - 2 фоизгача камайтириш;
• давлат органлари ва давлат ташкилотлари томонидан тадбиркорлик субъектлари 2 ва ундан ортиқ аккредитациядан ўтган мувофиқликни баҳолаш хизматларини кўрсатишни йўлга қўйган соҳада синов лабораториялари ва сертификатлаштириш органларини ташкил этиш тақиқланади.

 

11. Пилла етиштирувчиларга субсидиялар ва пиллачилик кластерларини қўллаб-қувватлаш (06.03.2026 й. ПҚ-87-сон, 3-б.)

1 апрелдан пилла етиштирувчиларга «маҳалла еттилиги» қарори асосида пилла учун кластер томонидан амалда тўланган маблағнинг 35 фоизи миқдорида субсидия тўлаб берилади.

Пиллачилик кооперативларига аъзо бўлган Камбағал оилалар реестридаги ҳар бир оила аъзосига бир марталик субсидия – 4 млн сўм ажратилади.

Касаначиларга ипак қурти парваришлаш ускуналарини харид қилиш учун 3 йил муддатга БҲМнинг 50 бараваригача (20,6 млн сўмгача) миқдорда фоизсиз ссудалар берилади.

Уруғчилик корхоналарига уруғлик тайёрлаш бўйича мавсумий ишчилар иш ҳақининг 50 фоизи, бироқ МҲТЭКМнинг 2 бараваридан кўп бўлмаган миқдорда компенсация қилинади.

 

12. Махсус зоналар иштирокчиларига – тезлаштирилган амортизация олиш ҳуқуқи

 Махсус иқтисодий зоналар иштирокчиларига 2026 йил 1 апрелдан бошлаб фойда солиғи бўйича имтиёз киритилган инвестициялар ҳажмига қараб белгиланадиган муддатга амортизация қилинадиган АВни тезлаштирилган амортизация қилиш ҳуқуқи кўринишида қўлланилади:

• 3 млн АҚШ долларидан 5 млн АҚШ долларигача – 3 йилга;
• 5 млн АҚШ долларидан 15 млн АҚШ долларигача – 5 йилга;
• 15 млн АҚШ доллари ва ундан юқори – 10 йилга.

 

13. Дори воситаларини реализация қилувчи корхоналар учун БЮДни тўлдиришдаги ўзгаришлар 

Янгиланган Улгуржи ва чакана савдо ташкилотларини дори воситалари ва тиббий буюмларни мажбурий рақамли маркировкалаш тизимига босқичма-босқич ўтказиш жадвалига кўра, 1 апрелдан – улгуржи сотувчилар учун, 1 июлдан – чакана сотувчилар учун БЮДга жамланма божхона кодларини киритиш бўйича янги талаб жорий этилади.

2026 йилда дори воситалари ва тиббий буюмларни маркировкалаш соҳасида нималар ўзгариши ҳақида батафсил бу ерда ёзганмиз > > >

 

14. Хитойдан келтириладиган фотоэлектрик маҳсулотлар ва аккумуляторлар қимматлашади

Молия вазирлиги ва ХХР Давлат солиқ бошқармаси 2026 йил 1 апрелдан фотоэлектрик маҳсулотлар экспорти учун ҚҚСни қайтариш бекор қилиниши ва аккумулятор маҳсулотлари экспорти учун ҚҚСни қайтариш ставкаси пасайтирилишини эълон қилди.

Бу ҳақда батафсил маълумотни шарҳда ўқинг > > >

 

15. Жисмоний шахслар учун уй-жой ва автомобиллар сотиб олиш – фақат эскроу-ҳисобварақлар орқали (16.03.2026 й. АВ рўйхат рақами 3790-сон Низомга 1-илова)

1 апрелдан бошлаб М, N, О ва G тоифаларидаги кўчмас мулк объектлари ва 10 йилдан ошмаган транспорт воситалари, шунингдек махсус техника олди-сотди битимлари фақат эскроу механизми орқали расмийлаштирилади:

1) сотиб олувчи маблағларни банкка топширади;

2) нотариус ҳисобварақда маблағлар мавжудлигини электрон тарзда текширгандан сўнг шартномани тасдиқлайди;

3) битим тасдиқлангандан сўнг пул ўша иш кунида автоматик равишда сотувчига ўтказилади.

Эскроу-ҳисобварақ сифатида банк картаси, талаб қилиб олинадиган ҳисобварақ ёки электрон ҳамёндан фойдаланиш мумкин.

 

16. Барча аэропортларда Tax Free – ҚҚСни 3 иш куни ичида қайтаради

Хорижлик фуқароларга ҚҚСни қайтариш тизими (Tax Free) 1 апрелдан Ўзбекистоннинг барча халқаро аэропортларида ишга тушади.

Харид қийматининг энг кам чегараси 1 млн сўмдан 300 минг сўмгача пасайтирилди. ҚҚС қайтариладиган товарлар рўйхатига чекловлар бекор қилинди.

ҚҚСни банк картасига қайтариш товар мамлакатдан олиб чиқилган пайтдан бошлаб 3 иш кунигача қисқартирилди.

Хорижлик сайёҳ ўз хоҳишига кўра тўловни 15 фоиз комиссия ушлаб қолинган ҳолда нақд пулда олиши мумкин.

 

17. Ўзини ўзи банд қилганлар учун бюджет маблағлари ҳисобидан ипотека

1 апрелдан бошлаб охирги йил учун ихтиёрий равишда ижтимоий солиқ тўлаган ўзини ўзи банд қилган фуқароларга бюджет маблағлари ҳисобидан ипотека кредити олиш ҳуқуқи берилади.

2027 йилда талаб сўнгги икки йил учун, 2028 йилдан бошлаб эса уч йил учун тўловларга татбиқ этилади.

Субсидия ажратилаётган фуқароларнинг ижтимоий мезонларга мос келиш жараёни subsidiya.idm.uz платформаси орқали автоматлаштирилган.

 

18. Давлат тиббиёт муассасаларида – беш кунлик иш ҳафтаси

Давлат шифохоналари ва клиникаларида 1 апрелдан бошлаб 5 кунлик иш тартиби жорий этилади – дам олиш ва байрам кунлари мажбурий навбатчиликлар билан.

 

19. Ижтимоий карталар – исталган банкда

Ижтимоий карталарни бериш тизими янада қулайроқ бўлади: техник талабларга жавоб берадиган ҳар қандай резидент банк молиявий агенти бўлиши мумкин. Илгари иштирок фақат иккита банк – «Алоқабанк» ва Халқ банки томонидан чекланган эди.

 

20. My.gov.uz орқали яшил ҳудудларни олиб қўйишга жамоатчилик томонидан тақиқ қўйиш

Фуқаролар ўрмон фондига кирмайдиган дарахтлар билан қопланган ер участкаларини олиб қўйиш ёки қайта ихтисослаштиришга тақиқ қўйиш ташаббуси билан чиқиш ҳуқуқига эга бўлди. Мурожаатни Давлат хизматлари марказлари ёки my.gov.uz портали орқали юбориш мумкин.

Агар ташаббусни маҳалла аҳолисининг камида 10 фоизи қўллаб-қувватласа, Экология қўмитаси ҳудудни олиб қўйишга тақиқ қўйишга ҳақли.

 

21. Нотариус лавозимига талабгорлар учун янги танлов тартиби   билан рўйхатдан ўтказилди

Нотариусларни танлаб олишнинг ягона танлов тартиби кучга киради:

• I босқич – махсус электрон платформада тест ўтказиш;
• II босқич – нотариал ҳаракатлар лойиҳаларини тайёрлаш ва амалий муаммоли кейсларга жавоб бериш.

Ўтишнинг минимал чегараси – максимал баллнинг 55 фоизи. Танлов тўғрисидаги эълон «Инсон ва қонун» газетаси ва Адлия вазирлиги сайтида чоп этилади.

 

22. Тошкент вилоятида чиқиндиларни олиб чиқиш тарифлари ошди

Халқ депутатлари Тошкент вилояти кенгашининг қарорига кўра, 1 апрелдан бошлаб юридик шахслар учун чиқиндиларни олиб чиқиш учун тўлов бир кубометр учун 86 890 сўмни (ҚҚС билан 97 316,80 сўм) ташкил этади.

Аҳоли учун ставка ойига бир киши учун 9 700 сўмгача ошади (ҚҚС билан 10 864 сўм). Батафсил – бу ерда  > > >

 

23. Йўл ҳаракати қоидаларини бузганлик учун жарималарни тақсимлашнинг янги тизими

2026 йил 1 апрелдан бошлаб фото ва видео қайд этиш тизимлари томонидан қайд этилган йўл ҳаракати қоидабузарликлари учун жарима баллари ҳисобланади. Ва агар уларнинг сони 12 баллдан ошса, транспорт воситаси жарима майдончасига юборилади.

Транспорт воситасининг эгаси ва ушбу транспорт воситасидан фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлар (ишончнома, суғурта полиси, йўл варақаси) асосида белгиланган тартибда фойдаланган бошқа ҳайдовчиларга жарима балларини тақсимлаш тартиби жорий этилади.

 

24. Мактабгача таълим соҳасида тадбиркорлар учун имкониятлар

2026 йил 1 апрелдан бошлаб мактабгача таълим билан қамров даражаси 80 фоиздан паст бўлган туманлар (шаҳарлар) (Тошкент шаҳридан ташқари) тадбиркорларига давлат-хусусий шериклик шартлари асосида мактабгача таълим ташкилотларини ташкил этишга рухсат берилади. Бунинг учун МТТ ва умумий ўрта таълим ташкилотларининг бўш турган ер майдонларидан (кўп тармоқли ихтисослаштирилган МТТ ва қўшма типдаги мактабгача таълим ташкилотлари, алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болалар учун махсус мактаблар ва мактаб-интернатлар бундан мустасно) қуйидаги қўшимча имтиёзлар ва шартлар асосида фойдаланиш мумкин:

• 30 йил давомида ижара тўловлари ундирилмайди. Ушбу муддат тугагач, мазкур мактабгача таълим ташкилоти давлат балансига ўтказилади;
• ҳар бир болага ДХШ тўғрисидаги битимнинг амал қилиш муддати давомида электрон давомат асосида – 9 соатлик иш режимига эга давлат МТТнинг бир нафар тарбияланувчисига сарфланадиган харажатларнинг 50 фоизи миқдорида субсидия ажратилади.

Саида ЖАНИЗАКОВА тайёрлади