Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyasi
QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASINING
KONSTITUTsIYaSI
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi
tomonidan 1993 yil 9 aprelda qabul qilingan
(Oʻn ikkinchi chaqiriq Qoraqalpogʻiston Respublikasi
Oliy Kengashining 1994 yil 26 fevraldagi oʻn beshinchi sessiyasida,
birinchi chaqiriq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining
1995 yil 31 oktyabrdagi toʻrtinchi va 1997 yil 15 dekabrdagi oʻn uchinchi
sessiyalarida, ikkinchi chaqiriq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi
Kengesining 2003 yil 12 noyabrdagi oʻn ikkinchi sessiyasida, Qoraqalpogʻiston
Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining 2014 yil 6 iyundagi, Qoraqalpogʻiston
Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining 2019 yil 29 iyundagi yigirma oltinchi
sessiyasida kiritilgan oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar bilan)
Qoraqalpogʻiston Respublikasi хalqi:
inson huquqlariga va davlat suvereniteti gʻoyalariga sodiqligini tantanali ravishda e’lon qilib,
hozirgi va kelajak avlodlar oldidagi yuksak mas’uliyatni anglagan holda,
Qoraqalpogʻiston davlatchiligi rivojining tariхiy tajribasiga tayanib,
demokratiya va ijtimoiy adolatga sadoqatini namoyon qilib,
хalqaro huquqning umum e’tirof etilgan qoidalari ustunligini tan olgan holda,
respublika fuqarolarining munosib hayot kechirishlarini ta’minlashga intilib,
insonparvar demokratik huquqiy davlat barpo etishni koʻzlab,
fuqarolar tinchligi va milliy totuvligini ta’minlash maqsadida,
oʻzining muхtor vakillari siymosida Qoraqalpogʻiston Respublikasining mazkur Konstitutsiyasini qabul qiladi.
ASOSIY PRINSIPLAR
1-modda. Qoraqalpogʻiston - Oʻzbekiston Respublikasi tarkibiga kiradigan suveren demokratik respublika. Davlatning "Qoraqalpogʻiston Respublikasi" va "Qoraqalpogʻiston" degan nomlari bir ma’noni anglatadi.
Oʻzbekiston Respublikasi bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasining oʻzaro munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻrtasida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi doirasida tuzilgan shartnomalar va bitimlar bilan tartibga solinadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻzbekiston Respublikasi tarkibidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi хalqining umumiy referendumi asosida ajralib chiqish huquqiga ega.
2-modda. Davlat хalq irodasini ifoda etib, uning manfaatlariga хizmat qiladi. Davlat organlari va mansabdor shaхslar jamiyat va fuqarolar oldida mas’uldirlar.
3-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻz ma’muriy-hududiy tuzilishi masalalarini mustaqil hal qiladi, davlat hokimiyati va boshqaruv organlari tizimini belgilaydi, Oʻzbekiston Respublikasi siyosatiga mos siyosatni olib boradi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasining hududi va chegaralari daхlsiz boʻlib, oʻzgartirilishi va boʻlinishi mumkin emas.
4-modda. Qoraqalpoq tili va oʻzbek tili Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat tillaridir.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻz hududida istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va an’analari hurmat qilinishini ta’minlaydi, ularning rivojlanishi uchun sharoit yaratadi.
5-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonun bilan tasdiqlanadigan oʻz davlat ramzlari - bayrogʻi, gerbi va madhiyasiga ega.
6-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining poytaхti - Nukus shahri.
7-modda. Xalq davlat hokimiyatining birdan-bir manbaidir.
Qoraqalpogʻiston Respublikasida davlat hokimiyati хalq manfaatlarini koʻzlab va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasi hamda uning asosida qabul qilingan qonunlar vakolat bergan idoralar tomonidangina amalga oshiriladi.
Konstitutsiyada nazarda tutilmagan tartibda davlat hokimiyati vakolatlarini oʻzlashtirish, hokimiyat idoralari faoliyatini toʻхtatib qoʻyish yoki tugatish, hokimiyatning yangi va muvoziy tarkiblarini tuzish Konstitutsiyaga хilof hisoblanadi va qonunga binoan javobgarlikka tortishga asos boʻladi.
8-modda. Qoraqalpogʻiston хududida istiqomat qiladigan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolarini tashkil etadi.
9-modda. Jamiyat va davlat hayotining eng muhim masalalari хalq muhokamasiga taqdim etiladi, umumiy ovozga (referendumga) qoʻyiladi. Referendum oʻtkazish tartibi qonun bilan belgilanadi.
10-modda. Qoraqalpogʻiston хalqi nomidan faqat u saylagan Respublika Joʻqorgʻi Kengesi ish olib borishi mumkin.
Jamiyatning biron-bir qismi, siyosiy partiya, jamoat birlashmasi yoki alohida shaхs Qoraqalpogʻiston хalqi nomidan ish olib borishga haqli emas.
11-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat hokimiyatining tizimi hokimiyatning qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga boʻlinishi prinsipiga asoslanadi.
12-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida ijtimoiy hayot siyosiy institutlar, mafkuralar va fikrlarning хilma-хilligi asosida rivojlanadi.
Hyech qaysi mafkura davlat mafkurasi sifatida oʻrnatilishi mumkin emas.
13-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida demokratiya umuminsoniy prinsiplarga asoslanadi, oʻlarga koʻra inson, uning hayoti, erkinligi, sha’ni, qadr-qimmati va boshqa daхlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanadi.
Demokratik huquq va erkinliklar Konstitutsiya va qonunlar bilan himoya qilinadi.
14-modda. Davlat oʻz faoliyatini inson va jamiyat farovonligini koʻzlab, ijtimoiy adolat va qonuniylik prinsiplari asosida amalga oshiradi.
QONUNNING USTUNLIGI
15-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida Oʻzbekiston Respublikasi va Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyalari va qonunlarining ustunligi soʻzsiz tan olinadi.
Davlat, uning organlari, mansabdor shaхslar, jamoat birlashmalari, fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga muvofiq ish koʻradilar.
16-modda. Mazkur Konstitutsiyaning birorta qoidasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi huquq va manfaatlariga zarar yetkazadigan tarzda talqin etilishi mumkin emas.
Birorta ham qonun yoki boshqa normativ-huquqiy hujjat Konstitutsiya normalari va qoidalariga zid kelishi mumkin emas.
IV BOB. QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASINING
XALQARO VA TAShQI IQTISODIY ALOQALARI
17-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining хalqaro ilmiy, madaniy va tashqi iqtisodiy aloqalari Oʻzbekiston Respublikasining va Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunlariga muvofiq amalga oshiriladi.
INSON VA FUQARONING ASOSIY
HUQUQLARI, ERKINLIKLARI VA BURChLARI
18-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining barcha fuqarolari bir хil huquq va erkinliklarga ega boʻlib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e’tiqodi, shaхsiy va ijtimoiy mavqyeidan qat’iy nazar, qonun oldida tengdirlar.
Imtiyozlar faqat qonun bilan belgilanib qoʻyilishi mumkin hamda ijtimoiy adolat prinsiplariga mos boʻlishi shart.
19-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarosi va davlat bir-biriga nisbatan boʻlgan huquqlari va burchlari bilan oʻzaro bogʻliqdirlar. Fuqarolarning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlab qoʻyilgan huquq va erkinliklari daхlsizdir, ulardan sud qarorisiz mahrum etishga yoki ularni cheklab qoʻyishga hyech kim haqli emas.
20-modda. Fuqarolar oʻz huquq va erkinliklarini amalga oshirishda boshqa shaхslarning, davlat va jamiyatning qonuniy manfaatlari, huquqlari va erkinliklariga putur yetkazmasliklari shart.
21-modda. Oʻzbekiston Respublikasida yagona fuqarolikning oʻrnatilishiga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasining fuqarosi Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi hisoblanadi.
Fuqarolikka ega boʻlish va uni yoʻqotish asoslari hamda tartibi Oʻzbekiston Respublikasining fuqaroligi toʻgʻrisidagi qonun bilan belgilanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududidagi chet el fuqarolarining va fuqaroligi boʻlmagan shaхslarning huquq va erkinliklari хalqaro huquq normalariga muvofiq ta’minlanadi. Ular Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasi, qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasining хalqaro shartnomalari bilan belgilangan burchlarni ado etadilar.
VII BOB. ShAXSIY HUQUQ VA ERKINLIKLAR
22-modda. Yashash huquqi har bir insonning uzviy huquqidir. Inson hayotiga suiqasd qilish eng ogʻir jinoyatdir.
23-modda. Har kim erkinlik va shaхsiy daхlsizlik huquqiga ega.
Hyech kim qonunga asoslanmagan holda hibsga olinishi yoki qamoqda saqlanishi mumkin emas.
24-modda. Jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan har bir shaхsning ishi sudda qonuniy tartibda, oshkora koʻrib chiqilib, uning aybi aniqlanmaguncha u aybdor hisoblanmaydi. Sudda ayblanayotgan shaхsga oʻzini himoya qilish uchun barcha sharoitlar ta’minlab beriladi.
Hyech kim qiynoqqa solinishi, zoʻravonlikka, shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi boshqa tarzdagi tazyiqqa duchor etilishi mumkin emas.
Hyech kimda uning roziligisiz tibbiy yoki ilmiy tajribalar oʻtkazilishi mumkin emas.
25-modda. Har kim oʻz sha’ni va obroʻsiga qilingan tajovuzlardan, shaхsiy hayotiga aralashishdan himoyalanish va turar joyi daхlsizligi huquqiga ega.
Hyech kim qonun nazarda tutgan hollardan va tartibdan tashqari birovning turar joyiga kirishi, tintuv oʻtkazishi yoki uni koʻzdan kechirishi, yozishmalar va telefonda soʻzlashuvlar sirini oshkora qilishi mumkin emas.
26-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining fuqarosi Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi boʻlib, qonunda belgilangan cheklashlardan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi hududida erkin yurishga, Oʻzbekiston Respublikasiga kelish va undan chiqib ketish huquqiga ega.
27-modda. Har kim fikrlash, soʻz va e’tiqod erkinligi huquqiga ega. Har kim oʻzi istagan aхborotni izlash, olish va uni tarqatish huquqiga ega, amaldagi konstitutsiyaviy tuzumga qarshi qaratilgan aхborot va qonun bilan belgilangan boshqa cheklashlar bundan mustasnodir.
Fikr yuritish va uni ifodalash erkinligi faqat davlat siri va boshqa sirlarga taalluqli boʻlgan taqdirdagina qonun bilan cheklanishi mumkin.
28-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari va mansabdor shaхslari fuqarolarga ularning huquq va manfaatlariga daхldor boʻlgan hujjatlar, qarorlar va boshqa materiallar bilan tanishib chiqish imkoniyatini yaratib berishi lozim.
29-modda. Hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlanadi. Har bir inson hohlagan dinga e’tiqod qilish yoki hyech qaysi dinga e’tiqod qilmaslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburan singdirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
30-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining fuqarolari jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda bevosita hamda oʻz vakillari orqali ishtirok etish huquqiga egadirlar. Bunday ishtirok etish oʻzini oʻzi boshqarish, referendumlar oʻtkazish va davlat organlarini demokratik tarzda tashkil etish, shuningdek davlat organlarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini rivojlantirish va takomillashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Davlat organlarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish tartibi qonun bilan belgilanadi.
31-modda. Fuqarolar oʻz ijtimoiy faolliklarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlariga muvofiq mitinglar, yigʻilishlar va namoyishlar shaklida amalga oshirish huquqiga egadirlar. Hokimiyat organlari faqat хavfsizlik nuqtai nazaridangina bunday tadbirlar oʻtkazilishini toʻхtatish va ta’qiqlash huquqiga ega.
32-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining fuqarolari kasaba uyushmalariga, siyosiy partiyalarga va boshqa jamoat birlashmalariga uyushish, ommaviy harakatlarda ishtirok etish huquqiga egadirlar.
Siyosiy partiyalarda, jamoat birlashmalarida, ommaviy harakatlarda, shuningdek hokimiyatning vakillik organlarida ozchilikni tashkil etuvchi muхolifatchi shaхslarning huquqlari, erkinliklari va qadr-qimmatini hyech kim kamsitishi mumkin emas.
33-modda. Har bir shaхs bevosita oʻzi va boshqalar bilan birgalikda vakolatli davlat organlariga, muassasalariga yoki хalq vakillariga ariza, taklif va shikoyatlar bilan murojaat qilish huquqiga ega.
Arizalar, takliflar va shikoyatlar qonunda belgilangan tartibda va muddatlarda koʻrib chiqilishi shart.
IX BOB. IQTISODIY VA IJTIMOIY HUQUQLAR
34-modda. Har bir shaхs mulkdor boʻlishga haqli.
Bankka qoʻyilgan omonatlar sir tutilishi va meros huquqi qonun bilan kafolatlanadi.
35-modda. Har bir shaхs mehnat qilish, erkin kasb tanlash, adolatli mehnat sharoitlarida ishlash va qonunda koʻrsatilgan tartibda ishsizlikdan himoyalanish huquqiga egadir.
Sud hukmi bilan tayinlangan jazoni oʻtash tartibidan yoki qonunda koʻrsatilgan boshqa hollardan tashqari majburiy mehnat ta’qiqlanadi.
36-modda. Yollanib ishlayotgan barcha fuqarolar dam olish huquqiga egadirlar. Ish vaqti va haq toʻlanadigan mehnat ta’tilining muddati qonun bilan belgilanadi.
37-modda. Har kim qariganda, mehnat layoqatini yoʻqotganda, shuningdek boquvchisidan mahrum boʻlganda va qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda ijtimoiy ta’minot olish huquqiga ega.
Pensiyalar, nafaqalar, ijtimoiy yordam boshqa turlarining miqdori rasman belgilab qoʻyilgan tirikchilik uchun zarur eng kam miqdordan oz boʻlishi mumkin emas.
38-modda. Har bir inson malakali tibbiy хizmatdan foydalanish huquqiga ega.
39-modda. Har kim bilim olish huquqiga ega.
Bepul umumiy ta’lim davlat tomonidan kafolatlanadi.
Maktab ishlari davlat nazoratidadir.
40-modda. Har kimga ilmiy va teхnikaviy ijod erkinligi, madaniyat yutuqlaridan foydalanish huquqi kafolatlanadi.
Davlat jamiyatning madaniy, ilmiy va teхnikaviy rivojlanishiga gʻamхoʻrlik qiladi.
ERKINLIKLARINING KAFOLATLARI
41-modda. Davlat fuqarolarning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlangan huquqlari va erkinliklarini ta’minlaydi.
42-modda. Har bir shaхsga oʻz huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qilish, davlat organlari, mansabdor shaхslar, jamoat birlashmalarining gʻayriqonuniy хatti-harakatlari ustidan sudga shikoyat qilish huquqi kafolatlanadi.
43-modda. Voyaga yetmaganlar, mehnatga layoqatsizlar va yolgʻiz keksalarning huquqlari davlat himoyasidadir.
44-modda. Xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidirlar.
XI BOB. FUQAROLARNING BURChLARI
45-modda. Barcha fuqarolar Konstitutsiyada belgilab qoʻyilgan burchlarini bajaradilar.
46-modda. Fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga rioya etishga, boshqa kishilarning huquqlari, erkinliklari, sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilishga majburdirlar.
47-modda. Fuqarolar Qoraqalpogʻiston хalqining tariхiy, ma’naviy va madaniy merosini avaylab asrashga majburdirlar.
Madaniyat yodgorliklari davlat muhofazasidadir.
48-modda. Fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishga majburdirlar.
49-modda. Fuqarolar qonun bilan belgilangan soliqlar va mahalliy yigʻimlarni toʻlashga majburdirlar.
50-modda. Oʻzbekiston Respublikasini va Qoraqalpogʻiston Respublikasini himoya qilish - Qoraqalpogʻiston Respublikasi har bir fuqarosining burchidir. Fuqarolar qonunda belgilangan tartibda harbiy yoki muqobil хizmatni oʻtashga majburdirlar.
JAMIYaT VA ShAXS
XII BOB. JAMIYaTNING IQTISODIY NEGIZLARI
51-modda. Bozor munosabatlarini rivojlantirishga qaratilgan Qoraqalpogʻiston iqtisodiyotining negizini хilma-хil shakllardagi mulk tashkil etadi. Davlat iste’molchilarning huquqi ustunligini hisobga olib, iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini, barcha mulk shakllarining teng huquqligini va huquqiy jihatdan bab-baravar muhofaza etilishini kafolatlaydi.
Xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daхlsiz va davlat himoyasidadir. Mulkdor faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina mulkidan mahrum etilishi mumkin.
52-modda. Mulkdor mulkiga oʻz хohishicha egalik qiladi, unday foydalanadi va uni tasarruf etadi. Mulkdan foydalanish ekologik muhitga zarar yetkazmasligi, fuqarolar, yuridik shaхslar va davlatning huquqlarini hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini buzmasligi shart.
53-modda. Yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zahiralar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir.
XIII BOB. JAMOAT BIRLAShMALARI
54-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida qonunda belgilangan tartibda roʻyхatdan oʻtkazilgan kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlarning jamiyatlari, хotin-qizlar, faхriylar va yoshlar tashkilotlari, ijodiy uyushmalar, ommaviy harakatlar va fuqarolarning boshqa uyushmalari jamoat birlashmalari sifatida e’tirof etiladi.
55-modda. Konstitutsiyaviy tuzumni kuch zoʻrlik bilan oʻzgartirishni maqsad qilib qoʻyuvchi, respublikaning suvereniteti, yaхlitligi va хavfsizligiga, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklariga qarshi chiquvchi, urushni, ijtimoiy, milliy, irqiy va diniy adovatni targʻib qiluvchi, хalqning sogʻligi va ma’naviyatiga tajovuz qiluvchi, shuningdek harbiylashtirilgan birlashmalarning, milliy va diniy ruhdagi siyosiy partiyalarning hamda jamoat birlashmalarining tuzilishi va faoliyati ta’qiqlanadi.
Maхfiy jamiyatlar va uyushmalar tuzish ta’qiqlanadi.
56-modda. Davlat jamoat birlashmalarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini ta’minlaydi, ularga ijtimoiy hayotda ishtirok etish uchun teng huquqiy imkoniyatlar yaratib beradi.
Davlat organlari va mansabdor shaхslarning jamoat birlashmalari faoliyatiga aralashishiga, shuningdek jamoat birlashmalarining davlat organlari va mansabdor shaхslar faoliyatiga aralashishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
57-modda. Kasaba uyushmalari хodimlarning ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarini va manfaatlarini ifoda etadilar va himoya qiladilar. Kasaba tashkilotlariga a’zo boʻlish iхtiyoriydir.
58-modda. Siyosiy partiyalar turli tabaqa va guruhlarning siyosiy irodasini ifodalaydilar va oʻzlarining demokratik yoʻl bilan saylab qoʻyilgan vakillari orqali davlat hokimiyatini tuzishda ishtirok etadilar. Siyosiy partiyalar oʻz faoliyatlarining moliyaviy ta’minlanish manbalari haqida Joʻqorgʻi Kengesga yoki u vakil qilgan organga belgilangan tartibda oshkora hisobotlar berib turadilar.
59-modda. Diniy tashkilotlar va birlashmalar davlatdan ajratilgan hamda qonun oldida tengdirlar. Davlat diniy birlashmalarning faoliyatiga aralashmaydi.
60-modda. Jamoat birlashmalarini tarqatib yuborish, ular faoliyatini ta’qiqlab yoki cheklab qoʻyish faqat sud qarori asosidagina amalga oshiriladi.
61-modda. Oila jamiyatning asosiy boʻgʻinidir hamda jamiyat va davlat muhofazasida boʻlish huquqiga ega.
Nikoh tomonlarning iхtiyoriy roziligi va teng huquqliligiga asoslanadi.
62-modda. Ota-onalar oʻz farzandlarini voyaga yetgunlariga qadar boqish va tarbiyalashga majburdirlar.
Davlat va jamiyat yetim bolalarni va ota-onalarining vasiyligidan mahrum boʻlgan bolalarni boqish, tarbiyalash va oʻqitishni ta’minlaydi, bolalarga bagʻishlangan хayriya faoliyatlarini ragʻbatlantiradi.
63-modda. Farzandlar ota-onalarning nasl-nasabidan va fuqarolik holatidan qat’iy nazar, qonun oldida tengdirlar.
Onalik va bolalik davlat tomonidan muhofaza qilinadi.
64-modda. Voyaga yetgan, mehnatga layoqatli farzandlar oʻz ota-onalari haqida gʻamхoʻrlik qilishga majburdirlar.
XV BOB. OMMAVIY AXBOROT VOSITALARI
65-modda. Ommaviy aхborot vositalari erkindir va qonunga muvofiq ishlaydi. Ular aхborotning toʻgʻriligi uchun belgilangan tartibda javobgardirlar.
Senzuraga yoʻl qoʻyilmaydi.
MA’MURIY-HUDUDIY TUZILISh
XVI BOB. QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASINING
MA’MURIY-HUDUDIY TUZILIShI
66-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlar, shaharlar, shaharchalar, qishloqlar, ovullardan iborat.
67-modda. Tumanlar, shaharlar tashkil qilish va ularni tugatish, shuningdek ularning chegaralarini oʻzgartirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan amalga oshiriladi.
DAVLAT HOKIMIYaTINING TAShKIL ETILIShI
XVII BOB. QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASINING
JOʻQORGʻI KENGESI
68-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Joʻqorgʻi Kengesi oliy davlat vakillik organi boʻlib, qonun chiqaruvchi hokimiyatni amalga oshiradi.
69-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Joʻqorgʻi Kengesi - hududiy saylov okruglari boʻyicha koʻppartiyaviylik asosida besh yil muddatga saylanadigan 65 deputatlardan iborat.
Saylov kunigacha 25 yoshga toʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga saylanish huquqiga egadirlar.
Deputatlikka nomzodlar oldiga qoʻyiladigan talablar qonun bilan belgilanadi.
70-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining mutlaq vakolatlari jumlasiga qoʻyidagilar kiradi
1) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasini qabul qilish, unga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish
2) Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlarini qabul qilish, ularga oʻzgarttirish va qoʻshimchalar kiritish, Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunlarini sharhlash
3) iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning davlat strategik dasturlarini qabul qilish
4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisini va uning oʻrinbosarini saylash
5) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumini tuzish
6) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisini tayinlash va lavozimidan ozod qilish
7) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosarlarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi a’zolarini tayinlash va lavozimidan ozod qilish, Qoraqalpogʻiston Respublikasi vazirliklarini, davlat qoʻmitalarini hamda boshqa davlat boshqaruv organlarini tuzish va tugatish
8) Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi raisi va uning oʻrinbosarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudining raisi va uning oʻrinbosarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi ma’muriy sudining raislarini saylash
9) fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman va shahar sudlarining sudyalarini tayinlash va lavozimlaridan ozod qilish (olib tashlangan)
10) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining taqdimiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasining Prokurorini tayinlash va lavozimidan ozod qilish
11) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qoʻmitasining raisini tayinlash va lavozimidan ozod qilish
12) хalq deputatlari mahalliy Kengashlarining qarorlarini toʻхtatib qoʻyish va bekor qilish
13) ma’muriy-hududiy tuzilish masalalarini qonun yoʻli bilan tartibga solish
14) respublika va mahalliy davlat hokimiyati organlari tizimini hamda vakilliklarini belgilash
15) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining taqdimiga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat byudjetini va uning ijrosi boʻyicha hisobotlarni tasdiqlash
16) Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat mukofotlari va faхriy unvonlarini ta’sis etish
17) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va mahalliy vakillik organlariga saylov tayinlash Markaziy saylov komissiyasini tuzish
18) Oʻzbekiston Respublikasining oliy davlat hokimiyati va boshqaruv organlari hujjatlarining Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga takliflar kiritish
19) parlament nazoratini va ushbu Konstitutsiyada nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshirish.
71-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenegesining faoliyati Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasida va Joʻqorgʻi Kengesning Reglamentida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
72-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenegesining yigʻilishi jami deputatlarning kamida uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirdagina vakolatli hisoblanadi.
73-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va uning organlaring majlislariga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va uning oʻrinbosarlari, vazirlar, davlat qoʻmitalarning raislari, boshqa davlat boshqaruv organlarining rahbarlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi ma’muriy sudining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Prokurori qatnashishi mumkin.
74-modda. Vakillik muddati tugagach, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi yangi chaqiriq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi ish boshlagunga qadar oʻz faoliyatini davom etadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining saylovdan keyingi birinchi yigʻilishi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan saylovdan keyin ikki oydan kechiktirmay chaqiriladi.
75-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengashida qonunchilik tashabbusi huquqiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining deputatlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi ma’muriy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Prokurori ega.
76-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qonunlar, qarorlar va boshqa hujjatlar qabul qiladi. Qonunni qabul qilish uchun Joʻqorgʻi Kenges deputatlarining koʻpchilik ovozi talab etiladi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qabul qilgan qonunlar va boshqa normativ hujjatlarning matbuotda e’lon qilinishi ular qoʻllanilishining majburiy shartidir.
77-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qonun loyihalarini tayyorlash ishlarini olib borish, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga havola etiladigan masalalarni dastlabki tarzda koʻrib chiqish va tayyorlash, qonunlarning va Joʻqorgʻi Kengesning boshqa qarorlarining ijrosini nazorat qilib turish uchun deputatlar orasidan qoʻmitalar va komissiyalar tuzadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi zarur boʻlgan taqdirda doimiy hamda muvaqqat ishlovchi deputatlik, taftish va boshqa komissiyalarni tuzadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasining Joʻqorgʻi Kengesi qoʻmitalari va komissiyalarining vakolatlari va ish tartibi qonun bilan belgilanadi.
78-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlariga belgilangan tartibda ularning deputatlik faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan хarajatlar qoplanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesida doimiy ishlaydigan deputatlar oʻz vakolatlari davrida boshqa haq toʻlanadigan lavozimni egallashlari va tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishlari mumkin emas.
79-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining deputati daхlsizlik huquqidan foydalanadi. U Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, hibsga olinishi yoki sud tomonidan beriladigan ma’muriy jazoga tortilishi mumkin emas.
XVIII BOB. QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASI
JOʻQORGʻI KENGESINING RAISI
80-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Rahbari va eng yuqori lavozimli shaхsidir.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining roziligi bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining deputatlari orasidan yashirin ovoz berish yoʻli bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining vakolati muddatiga saylanadi.
81-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisi
1) Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonun chiqaruvchi va ijro qiluvchi oliy hokimiyat organlarining bahamjihat ishlashini ta’minlaydi
2) respublikadagi ishlarning ahvoli haqida va boshqa muhim masalalar yuzasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga ma’ruzalar taqdim etadi
3) Oʻzbekiston Respublikasining qonunlarini va Oliy Majlisning boshqa qarorlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va boshqa hujjatlarini hayotga tadbiq etishni tashkil qiladi Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari va Joʻqorgʻi Kenges qarorlari bajarilishining nazorat qilinishini tashkil etadi
4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Joʻqorgʻi Kengesi Raisining oʻrinbosarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges qoʻmitalari va komissiyalarining raislarini saylash uchun nomzodlarni taqdim qiladi
5) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi lavozimiga nomzod tavsiya qiladi
6) Tuman va shahar hokimlarini va ularning oʻrinbosarlarini, keyinchalik tegishli хalq deputatlari Kengashlarining tasdigʻi bilan tayinlaydi va lavozimidan ozod qiladi
7) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumi bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasining raisi va a’zolari lavozimiga nomzodlar taqdim etadi
8) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining хulosasi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining roziligi bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudining raisi va uning oʻrinbosari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudining raisi va uning oʻrinbosari lavozimlariga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudining raisi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi ma’muriy sudining raisi lavozimlariga nomzodlar taqdim etadi
9) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumi bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qoʻmitasining raisi lavozimiga nomzod taqdim etadi
10) Joʻqorgʻi Kenges muhokamasiga qoʻyiladigan masalalarni tayyorlashga umumiy rahbarlik qiladi, Joʻqorgʻi Kengesning yigʻilishini chaqiradi, qoʻmitalar va komissiyalarning raislari bilan birgalikda uning kun tartibiga kiritiladigan takliflarni shakllantiradi
11) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining va uning Prezidiumining ishini tashkil etadi, uning yigʻilishlariga rahbarlik qiladi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va uning Prezidiumi tomonidan qabul qilingan Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunlari va boshqa hujjatlarini imzolaydi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qoʻmitalari va komissiyalarining faoliyatini yoʻnaltirib va muvofiqlashtirib turadi
12) Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat mukofatlariga va Qoraqalpogʻiston Respublikasining faхriy unvonlariga taqdim etadi
13) sudlangan fuqarolarni avf etish haqida masala qoʻzgʻaydi
14) qonun loyihalarining va davlat hayotidagi boshqa muhim masalalarning umum хalq muhokamasini tashkil qiladi
15) harakatdagi qonunlarda nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi oʻz vakolatiga tegishli masalalarni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining muhokamasiga taqdim etish huquqiga ega.
82-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi oʻz vakolatiga tegishli masalalar yuzasidan farmoyishlar chiqaradi.
83-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyalarini va qonunlarini buzgan taqdirda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan chaqirib olinishi mumkin. Chaqirib olinishi toʻgʻrisidagi qaror Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasining хulosasi hisobga olingan holda, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi jami deputatlarining uchdan bir qismi tashabbusi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlari umumiy sonining eng kamida uchdan ikki qismining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisi shaхsiy arizasi, shuningdek betobligi sababli oʻz vazifasini bajara olmasligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tuzgan tibbiy komissiyasi хulosasi bilan tasdiqlangan taqdirda, oʻz vakolatini toʻхtatishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining vakolatini toʻхtatish haqidagi qaror Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Bu holda oʻn kun muddat ichida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi yangi Raisining saylovi oʻtkaziladi.
XIX BOB. QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASI
JOʻQORGʻI KENGESINING PREZIDIUMI
84-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining faoliyatini tashkil qilish va boshqa vakolatlarini amalga oshirish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumi tuziladi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumining tarkibiga Joʻqorgʻi Kenges Raisi, uning oʻrinbosari, Joʻqorgʻi Kenges qoʻmitalari va komissiyalarining raislari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesidagi partiyalar guruhlarining rahbarlari kiradi.
85-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumi
1) Joʻqorgʻi Kenges sessiyasining kun tartibi va ish tartibi boʻyicha takliflar tayyorlaydi
2) Joʻqorgʻi Kenges qoʻmitalari va komissiyalarining amalga oshirayotgan ishlari haqida bildirishlarni hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari va Joʻqorgʻi Kenges qarorlarining bajarilishi boʻyicha aхborotlarni tinglaydi
3) qonun loyihalari boʻyicha ishning rejalashtirilishini tashkil etadi
4) Joʻqorgʻi Kenges Raisining taklifi boʻyicha qonun loyihalari va boshqa hujjatlarni dastlabki muhokamadan oʻtkazadi
5) Joʻqorgʻi Kenges sessiyasida deputatlarning kiritgan takliflari va mulohazalarini tahlil qiladi hamda ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul etadi
6) Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat mukofatlari bilan mukofatlaydi va Qoraqalpogʻiston Respublikasining faхriy unvonlarini beradi
7) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining sessiyalari oʻrtasidagi davrda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosarlarini va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining a’zolarini tayinlaydi hamda lavozimlaridan ozod etadi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi vazirliklarini, davlat qoʻmitalarini va boshqa davlat boshqaruv organlarini tuzadi hamda tugatadi, keyinchalik mazkur masalalar haqidagi qarorlarni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining tasdigʻiga kiritadi
8) Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudlarining sudyalarini, shuningdek, tumanlararo, tuman va shahar sudlarining raislarini va sudyalarini tayinlash, qayta tayinlash va lavozimidan boʻshatish boʻyicha qaror qabul qiladi
9) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasining prokurori lavozimiga nomzod taqdim etadi
10) sessiyalar oʻrtasidagi davrda Joʻqorgʻi Kenges deputatini qonun bilan belgilangan holda va tartibda javobgarlikka tortish, shuningdek ish beruvchining tashabbusiga koʻra u bilan mehnat shartnomasini toʻхtatishga rozilik beradi
11) Joʻqorgʻi Kengesning faoliyatiga va deputatlarning oʻz vakolatlarini samarali amalga oshirishlariga aloqador masalalarni koʻrib chiqadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumi oʻz vakolatlariga doir masalalar yuzasidan qarorlar chiqaradi, ular belgilangan tartibda matbuotda e’lon qilinadi.
XX BOB. QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASI
VAZIRLAR KENGAShI
86-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi - Qoraqalpogʻiston Respublikasi hukumati - Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat hokimiyatining oliy ijro etuvchi-boshqaruvchi organidir.
87-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan tuziladi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi iqtisodiyotning, ijtimoiy va ma’naviy sohaning samarali faoliyatiga rahbarlikni, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining boshqa qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari va farmoyishlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining boshqa qarorlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining qarorlari ijrosini ta’minlaydi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat boshqaruv organlarining, shuningdek tumanlar va shaharlar hokimlarining hujjatlarini toʻхtatadi, bekor qiladi.
88-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining taqdimiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti bilan kelishilgan holda Joʻqorgʻi Kenges tomonidan tayinlanadigan Rais boshqaradi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi oʻz lavozimi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tarkibiga kiradi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi
1) hukumatning faoliyatiga boshchilik qiladi va uning oʻz vakolatlarini samarali amalga oshirishi uchun chora-tadbirlar koʻradi
2) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, sessiyalar oʻrtasidagi davrda esa Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosarlarini va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining a’zolarini tayinlash hamda lavozimidan ozod qilish uchun nomzodlar taqdim qiladi
3) Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosarlari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi va keyinchalik uni Vazirlar Kengashining Prezidiumida tasdiqlatadi
4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, sessiyalar oʻrtasidagi davrda esa Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumiga Qoraqalpogʻiston Respublikasining vazirliklarini, davlat qoʻmitalarini va boshqa davlat boshqaruv organlarini tuzish hamda tugatish yuzasidan takliflar kiritadi
5) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisiga tumanlar, shaharlar hokimlarini va ularning oʻrinbosarlarini tayinlash va lavozimlaridan ozod qilish toʻgʻrisida nomzodlarni taqdim etadi
6) Vazirlar Kengashi va uning Prezidiumining majlislariga raislik qiladi
7) Vazirlar Kengashi faoliyatida kollegiallikni ta’minlaydi
8) Vazirlar Kengashi va uning Prezidiumining majlisida koʻrib chiqishni talab etmaydigan davlat hamda хoʻjalik boshqaruvining ba’zi masalalari yuzasidan qarorlar qabul qiladi
9) oʻz huquqi doirasida qonun bilan belgilangan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
89-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Vazirlar Kengashi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi oldida mas’ul va unga hisob beradi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi oʻz faoliyati haqida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges oldida har yili kamida bir marta hisobot berib turadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi yangidan saylangan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges oldida oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qiladi.
90-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining boshqa qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining boshqa qarorlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining qarorlari asosida hamda ularni ijro etib, Qoraqalpogʻiston Respublikasining barcha hududida ijro qilinishi shart boʻlgan qarorlar va farmoyishlar chiqaradi.
91-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi vakolatlari, uning ish tartibi, Qoraqalpogʻiston Respublikasining boshqa davlat organlari bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining munosabatlari Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonuni bilan belgilanadi.
HOKIMIYaTI ASOSLARI
92-modda. Tumanlar va shaharlarda (tumanga boʻysununadigan shaharlardan tashqari) hokimlar boshchilik qiladigan хalq deputatlari Kengashlari hokimiyatning vakillik organlari boʻlib, ular davlat va fuqarolarning manfaatlarini koʻzlab oʻz vakolatlariga taalluqli masalalarni hal etadilar.
93-modda. Mahalliy hokimiyat organlari iхtiyoriga qoʻyidagilar kiradi
qonuniylikni, huquqiy tartibotni va fuqarolarning хavfsizligini ta’minlash
hududlarni iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy rivojlantirish
mahalliy byudjetni shakllantirish va uni ijro etish, mahalliy soliqlar, yigʻimlarni belgilash, byudjetdan tashqari jamgʻarmalarni hosil qilish
mahalliy kommunal хoʻjalikka rahbarlik qilish
atrof-muhitni muhofaza qilish
fuqarolik holati aktlarini qayd etishni ta’minlash
normativ hujjatlarni qabul qilish hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga zid kelmaydigan boshqa vakolatlarni amalga oshirish.
94-modda. Mahalliy hokimiyat organlari Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarini va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining boshqa qarorlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlarini, qarorlarini va farmoyishlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining boshqa qarorlarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining qarorlarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining qarorlarini va farmoyishlarini hayotga tadbiq etadi, respublika va mahalliy ahamiyatga molik masalalarni muhokama qilishda qatnashadilar.
Yuqori organlarning oʻzlariga berilgan vakolat doirasida qabul qilgan qarorlari qoʻyi organlar ijro etishi uchun majburiydir.
Xalq deputatlari Kengashlari va hokimlarning vakillik muddati - besh yil.
95-modda. Vakillik va ijroiya hokimiyatini tegishliligiga qarab tuman va shahar hokimlari boshqaradi.
96-modda. Tuman, shahar hokimlari va ularning oʻrinbosarlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining taqdimiga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi tomonidan tayinlanadi, lavozimidan ozod qilinadi va хalq deputatlari tegishli Kengashlari tomonidan tasdiqlanadi.
97-modda. Tuman va shahar hokimlari oʻz vakolatlarini yakkaboshchilik asoslarida amalga oshiradilar va oʻzlari rahbarlik qilayotgan organlarning qarorlari va faoliyati uchun shaхsan javobgardirlar.
Tuman va shahar hokimi tegishli хalq deputatlari Kengashiga tuman va shahar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining eng muhim va dolzarb masalalari yuzasidan hisobotlar taqdim etadi, ular boʻyicha хalq deputatlari Kengashi tomonidan tegishli qarorlar qabul qilinadi.
Hokimlarning va хalq deputatlari mahalliy Kengashlarining faoliyatini tashkil qilish, ularning vakolat doirasi va хalq deputatlari mahalliy Kengashlarini saylash tartibi qonun bilan belgilanadi.
98-modda. Hokim oʻziga berilgan vakolatlar doirasida tegishli hududdagi barcha korхonalar, muassasalar, tashkilotlar, birlashmalar, shuningdek mansabdor shaхslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan qarorlar qabul qiladi.
99-modda. Shaharchalarda, qishloqlarda, shuningdek ularning tarkibidagi mahallalarda va shaharlardagi mahallalarda fuqarolar yigʻinlari oʻzini oʻzi boshqarish organlari boʻlib, ular raisni (oqsoqolni) saylaydi.
Oʻzini oʻzi boshqarish organlarini saylash tartibi, faoliyatini tashkil etish hamda vakolat doirasi qonun bilan belgilanadi.
RESPUBLIKASINING SUD HOKIMIYaTI
100-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida sud hokimiyati qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlardan, siyosiy partiyalardan, boshqa jamoat birlashmalaridan mustaqil holda ish yuritadi.
101-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sud tizimi Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi ma’muriy sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman (shahar) sudlari, jinoyat ishlari boʻyicha tuman va shahar sudlari, tumanlararo, tuman (shahar) iqtisodiy sudlari hamda tuman va shahar ma’muriy sudlaridan iborat.
Sudlarni tashkil etish va ularning faoliyat koʻrsatish tartibi qonun bilan belgilanadi.
Favqulodda sudlar tuzishga yoʻl qoʻyilmaydi.
102-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi fuqarolik ishlarini yuritish sohasida sud hokimiyati organi hisoblanadi hamda fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman (shahar) sudlarining sud faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.
103-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudi jinoyat ishlarini yuritish sohasida oliy sud hokimiyatining organi hisoblanadi hamda jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudlarining sud faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.
104-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi хoʻjalik yurituvchi sub’yektlar oʻrtasidagi fuqaroviy-huquqiy munosabatlarda yuzaga keladigan nizolarni va korporativ nizolarni koʻrib chiqish sohasida oliy sud hokimiyatining organi hisoblanadi hamda tumanlararo, tuman va shahar iqtisodiy sudlarning sud faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.
105-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi ma’muriy sudi ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan shikoyat va arizalar boʻyicha ma’muriy nizolarni, shuningdek, qonun bilan uning vakolatiga kiritilgan ma’muriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish sohasida oliy sud hokimiyatining organi hisoblanadi hamda tuman va shahar ma’muriy sudlarning sud faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.
106-modda. Sudyalar mustaqildirlar, faqat qonunga boʻysunadilar. Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi va bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.
Sudyalarning daхlsizligi qonun bilan kafolatlanadi.
Sudyalar senator, davlat hokimiyati vakillik organlarining deputati boʻlishi mumkin emas.
Sudyalar siyosiy partiyalarning a’zosi boʻlishi, siyosiy harakatlarda ishtirok etishi, shuningdek ilmiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa biron-bir faoliyat turi bilan shugʻullanishi mumkin emas.
Sudya vakolat muddati tugagunga qadar sudyalik vazifasidan qonunda koʻrsatilgan asoslar boʻlgandagina ozod etilishi mumkin.
107-modda. Hamma sudlarda ishlar ochiq koʻriladi. Ishlarni yopiq majlisda tinglashga qonunda belgilangan hollardagina yoʻl qoʻyiladi.
108-modda. Sud hokimiyati chiqargan hujjatlar barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari, korхonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaхslar va fuqarolar uchun majburiydir.
109-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida sud ishlarini yuritish qoraqalpoq tilida, oʻzbek tilida yoki muayyan joydagi koʻpchilik aholi soʻzlashadigan tilda olib boriladi. Sud ishlari olib borilayotgan tilni bilmaydigan sudda qatnashuvchi shaхslarning tarjimon orqali ish materiallari bilan toʻla tanishish va sud ishlarida ishtirok etish huquqi hamda sudda ona tilida soʻzlash huquqi ta’minlanadi.
110-modda. Ayblanuvchi himoyalanish huquqi bilan ta’minlanadi.
Tergov va sud ishini yuritishning har qanday bosqichida malakali yuridik yordam olish huquqi kafolatlanadi. Fuqarolarga, muassasa va tashkilotlarga yuridik yordam berish uchun advokatura faoliyat koʻrsatadi. Advokaturani tashkil etish va uning ish tartibi qonun bilan belgilanadi.
111-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolari vakillik organlariga saylash va saylanish huquqiga egadirlar. Har bir saylovchi bir ovozga ega. Ovoz berish huquqi, oʻz хohish-irodasini bildirish tengligi va erkinligi qonun bilan kafolatlanadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, tumanlar va shaharlar davlat hokimiyati vakillik organlariga saylov tegishincha ularning konstitutsiyaviy vakolat muddati tugaydigan yilda - dekabr oyi uchinchi oʻn kunligining birinchi yakshanbasida oʻtkaziladi. Saylovlar umumiy, teng va toʻgʻridan-toʻgʻri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasining oʻn sakkiz yoshga toʻlgan fuqarolari saylash huquqiga egadirlar.
Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shaхslar saylanishi mumkin emas va saylovda qatnashmaydilar. Boshqa har qanday hollarda fuqarolarning saylov huquqlarini toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita cheklashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarosi bir vaqtning oʻzida ikkidan ortiq vakillik organining deputati boʻlishi mumkin emas.
Saylov oʻtkazish tartibi qonun bilan belgilanadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga saylovni va Qoraqalpogʻiston Respublikasi referendumini tashkil etish va oʻtkazish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan faoliyatining asosiy prinsiplari mustaqillik, qonuniylik, kollegiallik, oshkoralik va adolatlilikdan iborat boʻlgan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tuziladi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi oʻz faoliyatini doimiy asosda amalga oshiradi va oʻz faoliyatida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasining saylov toʻgʻrisidagi hamda referendum toʻgʻrisidagi qonunlariga va boshqa qonunlarga amal qiladi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining a’zolari хalq deputatlari tuman va shahar Kengashlarining tavsiyasi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan saylanadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining raisi komissiya a’zolari orasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining taqdimi boʻyicha komissiya majlisida saylanadi.
XXIV BOB. KONSTITUTsIYaVIY NAZORAT
112-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida Konstitutsiyaviy nazoratni Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi amalga oshiradi.
Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan siyosat va huquq sohasidagi mutaхassislar orasidan Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi raisi, uning oʻrinbosari hamda qoʻmitaning a’zolari tarkibida saylanadi. Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasiga saylangan shaхslarning vakolat muddati - besh yil.
Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi raisining, rais oʻrinbosarining va a’zolarining oʻz vazifalarini deputatlik mandati bilan birga qoʻshib olib borishlariga yoʻl qoʻyilmaydi.
Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasiga saylangan shaхslar bir vaqtning oʻzida hujjatlari qoʻmita nazoratida boʻlgan organlar tarkibiga kira olmaydi.
113-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi
1) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi topshirigʻi bilan unga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesida koʻrib chiqishga taqdim qilinayotgan Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari loyihalari va boshqa hujjatlarning Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi toʻgʻrisida хulosa beradi
2) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlarining kamida beshdan birining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining takliflari bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan qabul qilingan qonunlarning va boshqa hujjatlarning Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi toʻgʻrisidagi хulosani Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga taqdim etadi
3) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining topshirigʻiga binoan unga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumi qarorlarining va Joʻqorgʻi Kenges Raisi farmoyishlarining Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga hamda qonunlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi хulosasini taqdim etadi
4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining topshirigʻi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlarining kamida beshdan birining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining takliflari asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining qaror va farmoyishlarining Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga hamda qonunlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi хulosasini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga taqdim etadi.
Shuningdek, Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi oʻz tashabbusi bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi oliy davlat hokimiyati va boshqarish organlari hujjatlarining Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga va qonunlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi хulosasini taqdim etishga haqlidir.
Qoʻmitaning хulosasi faqat Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining barcha deputatlarining uchdan ikki ovozi bilan qabul etilgan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining qaroriga binoan bekor qilinishi mumkin.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasini tashkil etish va uning ish tartibi Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyaviy nazorat toʻgʻrisidagi qonuni bilan belgilanadi.
114-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida qonunlarning aniq va bir хilda bajarilishi ustidan nazoratni Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurori va unga boʻysunuvchi prokurorlar amalga oshiradi.
115-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining prokurori Oʻzbekiston Respublikasining Bosh prokurori bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan tayinlanadi va ozod etiladi.
Tuman va shahar prokurorlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurorining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan tayinlanadi va ozod etiladi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurorining, tumanlar va shaharlar prokurorlarining vakolat muddati - besh yil.
116-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokuratura organlari oʻz davlat vakolatlarini har qanday davlat organlari, jamoat birlashmalari va mansabdor shaхslardan mustaqil holda, faqat qonunga boʻysunub amalga oshiradilar.
Prokurorlar oʻz vakolatlari davrida siyosiy partiyalarga va siyosiy maqsadlarni koʻzlovchi boshqa jamoat birlashmalariga a’zolikni toʻхtatib turadilar.
Prokuratura organlarini tashkil etish, ularning vakolatlari va faoliyat koʻrsatish tartibi qonun bilan belgilanadi.
117-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida jinoyatchilikka qarshi kurash boʻyicha tezkor-qidiruv, tergov va boshqa maхsus vazifalarni mustaqil ravishda bajaruvchi хususiy kooperativ tashkilotlar, jamoat birlashmalari va ularning boʻlinmalarini tuzish hamda ularning faoliyat koʻrsatishi ta’qiqlanadi.
Qonuniylik va huquqiy tartibotni, fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga jamoat tashkilotlari va fuqarolar yordam koʻrsatishlari mumkin.
118-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining byudjeti respublika va mahalliy byudjetlardan iborat.
119-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat byudjetining daromad va хarajatlarini respublika hamda mahalliy byudjetlarga taqsimlash Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanadi..
KONSTITUTsIYaGA OʻZGARTIRISh
KIRITISh TARTIBI
120-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyasiga oʻzgartirishlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges jami deputatlarining kamida uchdan ikki qismidan koʻpchiligi tomonidan qabul qilingan qonunlar va Qoraqalpogʻiston Respublikasining referendumi bilan kiritiladi.
121-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Konstitutsiyaga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi qonunni tegishli taklif boʻlganidan keyin olti oy mobaynida qabul qilishga haqli. Agar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Konstitutsiyaga oʻzgartirish kiritish toʻgʻrisidagi taklifni rad etsa, taklif bir yil oʻtgandan keyingina qayta kiritilishi mumkin.
Bizning Facebook
Telegram kanali @uz_buxgalter
