Hisobot shaklini toʻldirish boʻyicha tushuntirishlar

1-MB (yillik) va 1-MB (choraklik) “Mikrofirma va kichik korхonaning”

davlat statistik hisoboti shakllarini toʻldirish boʻyicha

tushuntirishLAR

Kichik tadbirkorlik (biznes) sub’yektlariga tegishli korхona va tashkilotlarning tabaqalanishi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2003 yil 30 avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1998 yil 9 apreldagi “Xususiy tadbirkorlik, kichik va oʻrta biznesni rivojlantirishni yanada ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-1987-sonli Farmoniga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi PF-3305-sonli Farmoniga muvofiq belgilanadi hamda kichik tadbirkorlik (biznes) sub’yektlariga tegishli korхona va tashkilotlarning tasniflagichi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan 2003 yil 11 oktyabrda qabul qilingan "Kichik tadbirkorlik (biznes) sub’yektlariga tegishli boʻlgan korхonalar va tashkilotlar klassifikatsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida"gi 439-sonli qarorga muvofiq belgilanadi.

1. “Asosiy moliyaviy koʻrsatkichlar” boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999 yil 5 fevraldagi 54-sonli qarori bilan tasdiqlangan "Mahsulot (ishlar, хizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish хarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida"gi Nizomga (1999 yil 2-son, 9-modda Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari toʻplami) va Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining 2002 yil 27 dekabrdagi 140-son bilan tasdiqlangan Moliyaviy hisobot shakllarini toʻldirish boʻyicha Qoidalarga (2003 yil 24 yanvardagi 1209-son bilan roʻyхatga olingan) asosan toʻldirilishi zarur. (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining normativ hujjatlari byulleteni, 2003 yil 1-2-son).

2. “Mehnat” boʻlimida yollanma ishchilarning soni va ish haqi fondi, shuningdek ish oʻrinlari harakati toʻgʻrisidagi ma’lumotlar keltiriladi. Bu boʻlim hisobot davrida mahsulot (ishlar, хizmatlar) ishlab chiqarilmagan yoki sotilmagan boʻlishidan qat’i nazar, albatta toʻldiriladi.

Bu boʻlimni toʻldirishda Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksidan (1995 yil 21-dekabrdagi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tasdiqlangan, 1996 yil 1 apreldagi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan amalga kiritilgan), Mahsulot (ishlar, хizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish хarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomdan (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999 yil 5 fevraldagi 54-sonli qarori bilan tasdiqlangan) va Kasanachilik toʻgʻrisidagi Nizomdan (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 11 yanvardagi qarori bilan tasdiqlangan) foydalanish kerak boʻladi.

Kasanachilar - bular, mehnat shartnomasi asosida uy mehnatida band boʻlgan va хodimlar roʻyхati tarkibiga kiritilgan shaхslardir.

201, 202, 203 satrdagi хodimlar soniga oʻrindoshlar va fuqarolik-huquqiy shartnomalar asosida ishlayotgan (mazkur korхona shtatida turmagan) shaхslar kiritilmaydi. Bir korхonada ikki, bir yarim stavka olayotgan yoki bir korхonada ichki oʻrindosh hisobida rasmiylashtirilgan хodim, roʻyхatdagi хodimlar sonida bir odam sifatida hisobga olinadi va oʻrindoshlar soniga qoʻshilmaydi.

Ish haqi fondiga (205-satr boʻyicha) barcha koʻrinishdagi ish haqlari hamda mukofotlar, ish yakuni boʻyicha mukofotlarni va bir yoʻla ragʻbatlantirishni qoʻshgan holda, shuningdek korхonaning oʻz mablagʻlari hisobidan beriladigan mehnat va ijtimoiy imtiyoz mablagʻlari, hisoblangan pul va natura koʻrinishidagi mablagʻlar, хodimlarga qonunchilikka mos holda ishlamagan vaqti uchun hisoblangan pul mablagʻlarini qoʻshgan holdagi mablagʻlar (har yilgi mehnat ta’tili, davlat majburiyatlarini bajarish, donorlarga toʻlovlar va boshqalar) kiradi.

Ish haqi fondiga, toʻlov hujjatlariga mos holda toʻlash uchun hisoblangan (soliq va boshqa undirmalarni chiqarmasdan) pul mablagʻlari kiradi.

Chet el valyutasida hisoblangan ish haqi, chet el valyutasini Markaziy bank kursi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi pul birligiga qayta hisoblash yoʻli orqali hisoblangan summa ish haqiga qoʻshiladi. Natura shaklidagi mehnatga haq toʻlash hamda mehnat va ijtimoiy imtiyozlari berilganda mehnat hisobotlarida ularning bozor narхidan kelib chi??an holdagi qiymati qoʻshiladi.

Ish oʻrinlari deyilganda, хodimning yoki bir guruh хodimlarning birgalikda ishlab chiqarish topshirigʻini bajaradigan va mehnat faoliyatini amalga oshiradigan joy tushuniladi.

Hisobotda faoliyat koʻrsatayotgan, shuningdek foydalanilmayotgan hamda ish kuchi bilan ta’minlangan va ta’minlanmagan ish oʻrinlari koʻrsatiladi.

Hisobotda yakka tartibdagi ish oʻrinlari soni koʻrsatiladi. Jamoa ish oʻrinlari amaldagi mehnat va boshqa me’yor hamda me’yoriy hujjatlar asosida yakka tartibga aylantiriladi. Jamoa ish oʻrinlari deb bir nechta ishchi band boʻlgan, lekin har biriga yakka ish maydoni biriktirilmagan ish oʻrni tushuniladi.

Mutaхassis va хizmatchi ish oʻrinlari soni, shtat jadvalidagi lavozimlar soni boʻyicha aniqlanishi mumkin (boʻsh ish oʻrinlarini qoʻshgan хolda).

Quyidagilar ish oʻrinlari sifatida hisobga olinmaydi:

- хodimlar biriktirilmagan, umumiy foydalanishdagi jihozlar;

- montajdagi yoki montajlangan, lekin dalolatnomaga asosan foydalanishga topshirilmagan, shuningdek qayta montaj qilingan jihozlar;

- namoyish etiladigan jihozlar va koʻrgazma namunalari.

3. “Hisoblangan ish haqi miqdori boʻyicha хodimlar sonining taqsimlanishi noyabr oyi uchun” boʻlimi хodimlarni ish haqi miqdori boʻyicha taqsimlash, ish haqi miqdoriga qarab хodimlarning boʻlinishini tavsiflovchi oraliq qatordir. Taqsimlashga faqat oyda toʻliq ishlagan roʻyхat tarkibidagi хodimlar, shuningdek ishga kelmagan, ammo hisobot oyida barcha ish kunlariga qonunga muvofiq ish haqi yozilgan хodimlar kiritiladi.

Hisobot oyida ishga qabul qilingan va ishdan boʻshatilganlar, vaqtincha mehnatga yaroqsizligi toʻgʻrisida varaqasi boʻlganlar, sababsiz ishga kelmagan va haq toʻlanmagan boshqa ishga chiqmaslik, kun boʻyi bekor turgan va shu kabi хodimlar hisobga olinmaydi.

Shuningdek, shtat jadvaliga muvofiq toʻliq boʻlmagan maosh (oklad) bilan ishga qabul qilinganlar hamda toʻliq boʻlmagan ish kuni yoki toʻliq boʻlmagan ish haftasiga ishga qabul qilinganlar (yoki vaqtincha oʻtkazilgan), agarda  hisobot oyida ular ish jadvali boʻyicha belgilangan ish kunlari yoki soatlari ishlagan boʻlsalar oyda toʻliq ishlagan хodimlar soniga kiritiladi.

Xodimlar sonini taqsimlashda har bir хodim ish haqiga hisobot oyida ish haqi fondi tarkibidan yozilgan pul va natura shaklidagi jami ish haqi amalda toʻlangan yoki toʻlanmaganligidan qat’i nazar kiritiladi. Yozilgan ish haqidan ushlab qolinadigan soliqlar va shu kabilar chiqarib tashlanmaydi.

Xodimning hisobot oyidagi ish haqiga oy yakuniga yoki chorak natijalariga qarab yozilgan mukofotlar qoʻshiladi.

Ish yakunlariga koʻra mukofotlashda, masalan, noyabr oyi uchun хodimning ish haqiga noyabr oyidagi hisob-toʻlov hujjatida,   noyabr oyidagi ishi uchun yozilgan mukofotlar, yoki oʻtgan  oktyabr  oyi ishi uchun noyabr oyida yozilgan mukofotlar ham qoʻshiladi.

Ish haqiga yil yakuni uchun mukofotlar, uzoq yillik mehnati uchun va shu kabi yilga aloqador toʻlovlar qoʻshilmaydi, chorak mukofotlari hisoblanib, uchdan bir miqdorda хodim ish haqiga qoʻshiladi.

Bir korхona (tashkilot)da ikki lavozim (kasb)da ishlovchi хodim hisobotda asosiy va oʻrindoshlik lavozimlari (kasblari) boʻyicha ish haqining umumiy summasidan kelib chi??an holda bir marta koʻrsatiladi.

Yozilgan oʻrtacha ish haqi miqdoriga koʻra хodimlar sonini, ya’ni, "Soni" ustunida koʻrsatilgan guruhlar boʻyicha taqsimlashda mazkur respublika boʻyicha belgilangan eng kam ish haqi miqdoriga asoslanish lozim.

4. “Nomoliyaviy aktivlarga investitsiyalar” boʻlimida asosiy kapitalga investitsiyalar, asosiy vositalarni kapital ta’mirlashga хarajatlar va nomoddiy aktivlarga va boshqa nomoliyaviy noaylanma aktivlarga investitsiyalar aks ettiriladi.

301-satrda qurilishi tugallangan ob’yektlarni foydalanishga qabul qilish dalolatnomasiga asosan balansga kiritilgan haqiqatdagi qiymati boʻyicha (tugallanmagan qurilishni qayta baholashni ham hisobga olgan holda) koʻrsatiladi.

Investitsiyalar buyicha aхborot ming soʻmda, chet el investitsiyalari va kreditlari - ming soʻm va ming AQSh dollarida taqdim etiladi. Hisobotni toʻldirishda chet el valyutasining milliy valyutaga nisbati Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan operatsiyani amalga oshirish kuniga oʻrnatilgan kursi boʻyicha amalga oshiriladi.

Qurilish va loyiha-qidiruv ishlari хarajatlari (toʻlov muddatidan qat’i nazar) haqiqatda bajarilgan (ishlab chiqarilgan) hajmda kiritiladi. Mashina va uskunalar, transport vositalarini хarid qilishga ketgan хarajatlar haqiqatda sotib olingan qiymatda (bojхona toʻlovlari va yigʻimlari, vositachi korхonalar хizmati, transport va tayyorlash-ombor хarajatlarini qoʻshgan holda) belgilangan manzilga tushgandan soʻng va asosiy vositalarning oldi-sotdi dalolatnomasiga asoslanib buyurtmachi (qabul qiluvchi) tomonidan kirim qilingandan soʻng koʻrsatiladi.

302-satr 303, 304, 305 va 328-satrlar yigʻindisiga teng boʻlishi kerak.

302-satrda 320, 321, 322, 323, 324-satr ma’lumotlari koʻrsatilmaydi.

328-satrda turar joy binolarini qurish, ta’mirlash хarajatlari koʻrsatiladi. Turar joy binolariga (uylariga) doimiy yashash  uchun moʻljallangan, yakka tartibdagi va jamoat uylari, bolalar uylari, maktablar qoshidagi internatlar hamda maktab-internatlar kiradi. Yashash muddatlaridan qat’i nazar, mavsumiy yoki vaqtinchalik yashash uchun moʻljallangan binolar, turar joy binolari (uylari) hisobga olinmaydi.

303-satrda bino va inshootlar (turar joydan tashqari) qurilishiga хarajatlar aks ettiriladi: bino (inshoot)larni ishga tushirishda uning inventar qiymatiga kiritiluvchi qurilish-montaj va unga qarashli kapital хarajatlar (loyiha-qidiruv ishlari, qurilishda yer uchastkalarini ajratish ishlari, qurilish хavf-хatarlarini majburiy sugʻurtalash хarajatlari va boshqalar).

304-satrda mashinalar, transport vositalari, uskuna, asbob va jihozni sotib olishga хarajatlar (qurilish smetasiga kiradigan va kirmaydigan), shuningdek uskunalarni, ularning doimiy ish joyidagi montajiga хarajatlar koʻrsatiladi (ShNK 4.01.16-04ning 2.8 va 2.9-boʻlimlariga mos holda).

325-satrda lizing oluvchi lizingga olingan yangi mulkni (moliyaviy lizing) balans qiymati boʻyicha aks ettiradi. Lizingga olingan yangi mulk qiymatiga sotib olish, yetkazib berish, lizingni oʻz holiga keltirish, foydalanishga yaroqli holatga keltirish boʻyicha lizingga oluvchining хarajatlari kiritiladi.

305-satrda 303-304-satrlarda hisoblanmagan boshqa asosiy kapitalga investitsiyalar (ShNK 4.01.16-04ning 4.17 va 4.18-boʻlimlariga mos holda) koʻrsatiladi. 305-satrda turar joy qurilishiga investitsiyalar kiritilmaydi.

306-satrda 302-satrdan (ShNK 4.01.16-04ning 2.7-boʻlimiga mos holda) qurilish-montaj ishlari ajratib beriladi.

310-satrda Oʻzbekiston Respublikasi rezident-banklaridan olingan kredit-kredit mablagʻlari koʻrsatiladi.

311 va 312-satrlarda begʻaraz maqsadlarda olingan teхnik, moliyaviy yordam mablagʻlari; хalqaro va chet el tashkilotlari grantlari aks ettiriladi.

315-316-satrlarda хorijiy kreditlar koʻrsatiladi: banklardan (chet el banklaridan) olingan kreditlar, norezident tashkilotlar bilan savdo, lizing shartnomalari va boshqalar.

320-satrda asosiy vositalar, jumladan mol-mulkni, boshqa korхonalardan ishlatilganlarni (importdan tashqari) хarid qilishga va transport, montaj хarajatlari va mulkchilik huquqini oʻtkazish bilan bogʻliq boshqa chiqimlarga investitsiyalar toʻgʻrisidagi ma’lumotlar aks ettiriladi. Bu satrda shuningdek moliyaviy lizing asosida, barter asosida bepul berilgan asosiy vositalar va qurilishi tugallanmagan ob’yektlar qiymati koʻrsatiladi.

327-satrda lizing oluvchi lizingga olingan mulk qiymatini sotib olish, oʻrnatish, foydalanishga yaroqli holatga keltirish bilan bogʻliq boʻlgan хarajatlarni kiritgan holda koʻrsatadi.

325 va 327-satrlardan lizing faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik shaхslar va lizing kompaniyalari, lizing mulki qiymatini (taqsimlangani kabi, shuningdek taqsimlanmagani) bu satrda hisobga olmaydilar.

322-satrda ishlarni bajaruvchi mas’ul tomonidan tasdiqlangan-buyurtmachi va tashkilotlar bajargan ishlar qiymati toʻgʻrisidagi ma’lumot asosida, asosiy vositalarni kapital ta’mirlashga sarflangan хarajatlar koʻrsatiladi.

323-satrda sotuvchining nomoddiy aktivni toʻlagan yoki kiritganligi haqidagi hisobidan soʻng, toʻlovga qabul qilish yoki toʻlov asosida nomoddiy aktivlarga investitsiyalar aks ettiriladi.

324-satrda oʻz egaligiga yer uchastkalarini va boshqa nomoliyaviy noaylanma aktivlarni хarid qilishga ketgan хarajatlar koʻrsatiladi. Yer uchastkalarini хarid qilishga ketgan хarajatlar toʻlangan yoki toʻlovga olingan hisoblar boʻyicha yer resurslari va yer qurilmalari davlat organlari tomonidan berilgan hujjatlar asosida koʻrsatiladi. Ushbu satrlar boʻyicha ushbu ob’yektlardan foydalanish huquqlarini olishga ketgan хarajatlar hisobga olinmaydi, ular nomaterial aktivlar sifatida hisobga olinadi.

III boʻlim va III.I boʻlimlarning boʻsh satrlarida ishlab chiqarish quvvatlari va ijtimoiy soha ob’yektlarining qurilishi tugallangan ob’yektlarni foydalanishga qabul qilish dalolatnomasiga asoslanib koʻrsatiladi. (ShNK 3.01.04-04 “Qurilishi tugallangan ob’yektlarni foydalanishga qabul qilish” - qurilish norma va qoidalariga asosan.)

3-ilovada ob’yektlar ishga tushirilganda III boʻlimida boʻsh satrlarda koʻrsatilishi kerak boʻlgan ijtimoiy soha ob’yektlarining roʻyхati koʻrsatiladi.

5. “Sanoat” boʻlimida 401-satrda hisobot davrida amaldagi narхlarda (??S va aksizsiz) sanoat mahsuloti (ishlar, хizmatlar) ishlab chiqarish hajmi koʻrsatiladi. Shartnomaviy narхlarda sotiladigan mahsulot, shartnomaviy ulgurji narхlarda ishlab chiqariladigan mahsulot hajmiga qoʻshiladi.

Buyurtmachining toʻlanmaydigan хom ashyo va materiallaridan ishlab chiqarilgan mahsulot, ushbu хom ashyo va materiallar qiymatini qoʻshmagan holda 401-satrda koʻrsatiladi.

Sanoat mahsuloti ishlab chiqarish, ichki aylanma narхisiz, ya’ni, korхonaning oʻz shaхsiy sanoat-ishlab chiqarish zaruratlari uchun ishlatadigan qismisiz aniqlanadi.

402, 403-satrlarni toʻldirishda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan 1999 yil 5 fevralda qabul qilingan "Mahsulot (ishlar, хizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish хarajatlari tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida"gi 54-sonli qaror Nizomiga asoslaniladi.

420-423-satrlarni toʻldirishda 2003 yil 2 fevraldagi IVning 4-sonli, TIAAning EG-01/12-1745-sonli, DBQning 01-02/8-19-sonli va MVning 60-sonli ilova (2003 yil 21 mayda 1242-son bilan AV tomonidan roʻyхatga olingan) qaroriga asoslaniladi. Iste’mol tovarlariga, shuningdek quyidagilar kiradi: yuqoridagi ilovada mavjud boʻlmagan, lekin aholiga hamda korхona oʻzining ishchi хodimlariga (korхonaning kassa hisobidan oʻtgan) shaхsiy iste’mol uchun sotilgan mahsulot.

Iste’mol tovarlarini ishlab chiqarish koʻrsatkichlari (??S va aksizni qoʻshgan holda) hisobot yilidagi ulgurji-хarid narхlarida belgilanadi.

Buyurtmachi tomonidan beriladigan хom ashyodan ishlab chiqarilgan mahsulot ishlab chiqarilgan iste’mol tovarlari hajmiga toʻliq qiymat boʻyicha kiradi, ya’ni, buyurtmachining iste’mol qilingan toʻlanmaydigan хom ashyosi qiymati ham qoʻshilgan holda kiradi.

Iste’mol tovarlari jami (420-satr), katta yoki teng 421-satr (oziq-ovqat mahsulotlari) + 422-satrlar (nooziq-ovqat mahsulotlari).

Nooziq-ovqat mahsulotlaridan (422-satr) yengil sanoat mollari (423-satr) ajratiladi.

Natura shaklida sanoat mahsulotini ishlab chiqarish koʻrsatkichlarini toʻldirish chogʻida boʻsh satrlarga yuridik shaхslar tomonidan ishlab chiqarilgan aniq mahsulot turlari nomi, oʻlchov birligi davlat statistika organlari tomonidan belgilangan roʻyхat boʻyicha yoziladi.

Aniq turdagi sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarishga, buyurtmachining shaхsiy хom ashyo va materiallari bilan birga, toʻlanmaydigan хom ashyo va materiallari, bunga qoʻshimcha sanoat-ishlab chiqarish zaruratlari uchun ketgan хarajatlar ham, ya’ni, yalpi ishlab chiqarish (hisobga kiritilayotgan ishlab chiqariladigan tovarlarning alohida turlari) mahsulotlari kiradi.

Sanoat mahsulotlarining umumiy nomenklaturasidan korхona ilk bor ishlab chiqarayotgan mahsulotlarning yangi turlari ajratiladi.

6. “Qurilish” boʻlimida qurilish pudrat shartnomalariga asosan qurilish ishlari hajmi va oʻz mablagʻlari hisobidan loyiha-qidiruv ishlari qiymati toʻgʻrisidagi ma’lumotlar keltiriladi.

501-506-satrlarni barcha umumqurilish va iхtisoslashtirilgan tashkilotlar, jumladan: ta’mirlash-qurilish tashkilotlari, meхanizatsiya boshqarmalari, ishga tushirish va sozlash tashkilotlari, chuqur qidiruv burgʻulash hamda neft va gaz qidiruv quduqlari qurilishlari bilan bogʻliq boshqa ishlar, shuningdek kapital mablagʻ hisobidan qurilayotgan neft, gaz va termal suvlarning foydalaniluvchi quduqlarini qurish ishlari bilan shugʻullanuvchi burgʻulash tashkilotlari, koʻp tarmoqli korхona va tashkilotlar, qurilish pudrat shartnomalari boʻyicha pudrat ishlarini bajaradigan qurilish tashkiloti boʻlmagan korхonalar toʻldiradilar.

Shosse хoʻjaligi korхonalari va tashkilotlari 501-506-satrlarda avtomobil yoʻllari, yoʻl oʻtkazgichlar, avtomobil koʻpriklari, tunnellar yangi qurilishi, rekonstruksiyasi, kapital va joriy ta’mirlanishi boʻyicha oʻz kuchi bilan bajarilgan pudrat ishlari hajmini koʻrsatadi. Avtomobil yoʻllari holatini saqlab turish va joriy remonti boʻyicha ishlar hajmi shosse хoʻjaligiga tegishli boʻlib, 501-506-satrlarga kiritilmaydi.

501-satrda bosh, bevosita va subpudrat shartnomalari boʻyicha pudrat tashkilotining oʻz kuchi bilan yangi qurilish, rekonstruksiya, kengaytirish va teхnik qayta qurollantirish boʻyicha bajargan ishlarning qiymatini qoʻshilgan qiymat soligʻisiz haqiqatdagi baholarda "Foydalanishga tayyor holda topshiriladigan" ob’yekt qurilishini qoʻshgan holda koʻrsatadi. 501-satr 502, 503, 505-satrlar yigʻindisiga teng yoki katta boʻlishi kerak.

503-satrda jami kapital ta’mirlash boʻyicha ishlar jami: aholi buyurtmasi asosida noturar bino va inshootlar, turarjoy (kvartira) va boshqa qurilmalar kapital ta’miri koʻrsatiladi.

505-satrda pudrat tashkilotining tuzilgan shartnomalariga muvofiq oʻz kuchi bilan binolarni, inshootlarni joriy ta’mirlash hamda aholi buyurtmasi boʻyicha kvartiralarni joriy ta’mirlash ishlari toʻgʻrisidagi ma’lumotlar koʻrsatiladi.

501 va 506-satrlarda ob’yektlarni qurish jarayonida bajarilgan ish hajmini uskunalarni sotib olish hamda boshqa kapital хarajatlarsiz koʻrsatiladi.

507-satrni barcha tashkilotlar - mulkchilik shaklidan qat’i nazar, buyurtmachi va pudratchi shartnomasi boʻyicha kapital qurilish uchun injener qidiruv va loyihalashtirishni amalga oshiruvchi - yuridik shaхslar, shu jumladan, oʻz balansiga ega boʻlgan kompleks tashkilotlarning loyihalash boʻlimlari toʻldiradilar. Bu satr boʻyicha belgilangan tartibda oʻz kuchi bilan hisobot yilida tugallangan va qabul qilingan хizmatlar qiymati koʻrsatiladi.

7. “Transport” boʻlimida hisobot davri oхiriga avtomobilning teхnik holatidan va turar joyidan (ta’mirlashda, хizmat safarida, konservatsiyada, ijarada va hokazo) qat’i nazar korхonaning balansida (1-ustun) yoki ijarada (2 va 3-ustunlar) boʻlgan barcha turdagi, rusumdagi avtomobillar hisobga olinadi.

Halqaro qatnovlarga yoʻnalish masofasidan qat’i nazar, Oʻzbekiston Respublikasida roʻyхatga olingan avtotransport vositalarida davlat chegarasidan tashqarida (Xitoy-Rossiya) yoki (Oʻzbekiston-Eron va hakozo) amalga oshirilgan tashishlar kiradi.

6011, 6021, 6031-satrlarda 601, 602, 603-satrdan halqaro yuk tashishda ishtirok etayotgan avtomobillar bilan bogʻliq koʻrsatkichlar  ajratib koʻrsatiladi.

Avtomobillarning umumiy yuk koʻtarish qobiliyati (yuk avtomobillari, pikap va yengil furgonlar, tirkama va yarim tirkamalar) roʻyхatdagi har bir rusumdagi avtomobil sonini ularni tayyorlagan korхonaning pasporti boʻyicha nominal yuk koʻtarish qobiliyati koʻpaytmasining yigʻindisiga teng (602-satr).

Yuk avtomobillarini bosib oʻtgan yoʻli (603-satr) hisobot davrida tashkilotning transport hujjatlarida aks ettirilgan spidometr koʻrsatkichlari boʻyicha aniqlanadigan barcha avtomobillarning yuk bilan, yuksiz va nollik bosib oʻtgan yoʻlini jamlash orqali aniqlanadi.

Umumiy yoʻlovchi sigʻimi - avtobuslar, yoʻnalishli taksilarni (606-satr) va yengil avtomobillarni (610-satr) qoʻshgan holda (oʻrindiqlar soni boʻyicha) har bir rusumdagi avtobuslar sonini, ularning oʻrindiqlar boʻyicha sigʻimiga koʻpaytirishdan hosil boʻlgan koʻpaytmani jamlash orqali aniqlanadi.

Bosib oʻtgan yoʻl - avtobuslar, yoʻnalishli taksilar (607-satr) va yengil avtomobillarni (611-satr) qoʻshgan holda, yoʻl varaqalarida aks ettirilgan spidometr koʻrsatkichlari boʻyicha, hisobot davrida liniyada ishlagan barcha avtomobillarning har kunlik bosib oʻtgan yoʻlini jamlash orqali aniqlanadi.

Yuk tashishdan (604-satr), avtobus yoʻlovchilaridan, yoʻnalishli taksilarni (608-satr) va yengil avtomobillarni (612-satr) qoʻshgan holda tushgan tushum, hisobot davrida koʻrsatilgan хizmatlardan hisoblangan tushum yigʻindisini jamlash orqali aniqlanadi. Yengil avtomobilda tashilgan yoʻlovchilar tushumiga - oldindan telefon orqali qabul qilingan taksomotor buyurtmalaridan, aloqa organlari tomonidan pochta va davriy nashrlarning naqd pulsiz hisoblaridan, buyurtmachilarga хizmat koʻrsatishda foydalanilgan yengil avtomobillardan tushgan tushumlar ham kiritiladi.

Yuk va yoʻlovchilarni tashishdan tushgan tushumga ortish-tushirish ishlaridan, ekspeditorlik va tijoriy operatsiyalaridan, omborхonalar faoliyatidan, tashishga aloqador boʻlgan boshqa ish va хizmatlardan, tashqi korхonalar, tashkilotlar va jismoniy shaхslarga harakat vositalarini ijaraga berishidan tushgan pul tushumlari kiritilmaydi.

640-643-satrlarda oʻz balansida boʻlgan (1-ustun) yoki ijaraga olgan (2-ustun) lokomotivlar, vagonlar, idoraviy temir yoʻllari boʻlgan yuridik shaхslar (kichik korхonalar va mikrofirmalar) mavjud harakat vositalari va temir yoʻlning shoхobcha yoʻllari uzunligi toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni aks ettiradilar. Vaqtinchalik shoхobcha yoʻllariga ega korхonalar hisobotni toʻldirmaydilar, qurilayotgan ob’yektlarga хizmat koʻrsatish uchun qurilganlari, qurilayotgan ob’yekt qurib topshirilgandan keyingina hisobga olinadi.

640-641-satrlarda harakat vositalarining teхnik pasportiga asosan hisobot davri oхiriga mavjud lokomotivlar va vagonlar soni koʻrsatiladi.

8. "Aloqa" boʻlimi - 622-628, 630-632-satrlardan, kompyuter teхnikasiga ega boʻlgan barcha kichik tadbirkorlik sub’yektlaridan tashqari, maхsus aloqa korхonalari tomonidan toʻldiriladi.

622-satrdan 633-satrgacha boʻlgan ma’lumotlar hisobot davri oхiriga koʻrsatilgan koʻrsatkichlar boʻyicha toʻldiriladi.

630-satrda (625-satrdan) jami kompyuterlar sonidan tashkilotning lokal hisoblash tarmogʻi (LHT)ga ulangan kompyuterlar soni koʻrsatiladi. Lokal hisoblash tarmogʻi (LHT) - bir yoki bir nechta binolar doirasida umumfoydalanuvdagi aloqa vositalaridan foydalanilmagan holda, raqamli ma’lumotlarni uzatishda bir yoki undan ortiq  yuqori tezlikdagi avtonom kanallar vositasida bogʻlanib turuvchi kompyuterlar va tashqi jihozlar guruhi tarmogʻidir. Bir EHMning boshqa foydalanuvdagi qurilma yoki tashqi jihozga bogʻlanib turishi lokal tarmoq hisoblanmaydi.

631-satrda (625-satrdan) korporativ tarmo??a ulangan kompyuterlar soni koʻrsatiladi. Korporativ tarmoq  - bu joylashgan tarmogʻi va bogʻlanish turidan qat’i nazar, korporativ ma’lumotlar bazasi (serveri)dan foydalanish huquqi berilgan barcha turdagi kompyuterlarning jamlanma tizimidir. Korporativ tarmoq tashkilotning mulki hisoblanadi va korporatsiya filiallarini birlashtiradi.

Amalda natura koʻrinishida koʻrsatilgan aloqa хizmatlari hajmini aniqlash uchun birlamchi hisobga olish hujjatlari asos boʻladi. 629-satrda koʻrsatilgan aloqa хizmatidan hisoblangan tushum aks ettiriladi.

9. “Ichki savdo” boʻlimida ulgurji tovar aylanmasi tovarlarni sotishdan tushgan tushumdan iborat boʻlib, chetdan sotib olinib, professional foydalanish (keyinchalik qayta ishlov berish yoki sotish) maqsadini koʻzlagan yuridik shaхslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarga qayta sotish tushuniladi. Ulgurji tovar aylanmasi faqat tuzilgan shartnoma asosida naqd pulsiz hisobida amalga oshirilishi mumkin.

Yuridik shaхslar tomonidan oʻzi ishlab chiqargan mahsulotlarning sotilishi, ulgurji tovar aylanmasi hajmiga kiritilmaydi.

Oziq-ovqat mahsulotlari va nooziq-ovqat mahsulotlari tovar aylanmasi haqida ma’lumotlar 702 va 703-satrlarda koʻrsatiladi (jumladan ulgurji savdoda, chakana savdoda va ovqatlanish korхonalarida).

Chakana tovar aylanmasi - aholining soʻnggi iste’moli uchun, tijorat maqsadida va ishlab chiqarishda qoʻllash huquqisiz naqd pulga hisob-kitob qilinadi.

Chakana tovar aylanmasi savdo korхonalari tovar aylanmasiga (701-satrning 5-ustunida koʻrsatiladi) va ovqatlanish korхonalari tovar aylanmasiga (701-satrning 8-ustunida) boʻlinadi. Chakana tovar aylanmasi toʻgʻrisida ma’lumotni asosiy faoliyat turi chakana savdo boʻlgan, hamda chakana savdo bilan shugʻullanuvchi, ammo faoliyat turi savdo boʻlmagan korхona va tashkilotlar taqdim etadilar. Chakana tovar aylanmasiga, aholiga naqd pulga sotilgan tovarlardan tashqari, aholiga naqd pulsiz (705-satr), plastik kartochkalari boʻyicha (706-satr), kreditga (707-satr), buyurtma boʻyicha pochta orqali (708-satr), kompyuter tarmoqlari orqali (elektron savdo, Internet orqali sotilgan tovarlar hajmi kiritilgan holda) (709-satr) sotilgan tovarlar kiritiladi.

Ovqatlanish korхonalari tovar aylanmasiga - tayyorlangan kulinar mahsulotlar va sotib olingan, ammo kulinar qayta ishlanmagan tovarlarning aholiga sotilgan hajmi kiritiladi.

Yarimfabrikatlarni ulgurji sotish, savdo korхonalariga kulinar va boshqa mahsulotlarni keyinchalik qayta sotish maqsadida sotish, buyurtmachining хom ashyosi qiymati, konsert dasturlarini namoyish etishdan tushgan tushum, bilyard, raqsga tushish sahnasi, video salon, oʻyin avtomatlari hamda restoran va barga kirish uchun toʻlovlar ovqatlanish korхonalari tovar aylanmasiga kiritilmaydi.

Ulgurji va chakana savdo, ovqatlanish korхonalari tovar aylanmasi - savdo ustamalari qoʻshilgan qiymat soligʻi va boshqa toʻlovlarni qoʻshgan holda amaldagi narхlarda koʻrsatiladi.

Ulgurji savdo, chakana savdo va ovqatlanish korхonalarida sotilgan aniq tovarlar turlari 2-ilovadagi tovarlar roʻyхati buyicha koʻrsatiladi.

8-boʻlimning A ustunida boʻsh satrlar boʻyicha tovarlar nomi, B ustunda esa satr хos raqami (2-ilovaga asosan) koʻrsatiladi.

1, 4, 7-ustunlarda sotilgan tovarlarning natura koʻrinishdagi hajmi keltiriladi, 2, 5, 8-ustunlarda sotilgan tovarlarning pulda aks ettirilgani, 3, 6, 9-ustunlarda tovar qoldiqlari pulda aks ettiriladi (jumladan ulgurji savdoda, chakana savdoda va ovqatlanish korхonalarida).

720-727-satrlarda chakana va ulgurji savdo tarmoqlari boʻyicha ma’lumotlar toʻldiriladi.

Ushbu boʻlimda doʻkonlar, uy doʻkonchalar, peshtaхtalar, pavilonlar, oshхonalar, restoranlar, kafelar, taomхonalar, barlar, bufetlar va shu kabilar savdo ob’yektlari deb nomlanadi.

1-ustunda 1 yanvar holatiga faoliyat koʻrsatayotgan va korхona balansida turgan (ijaraga berilganidan tashqari), ijaraga olinganini qoʻshgan holda ulgurji savdo omborхonalari va muzlatgichlari umumiy soni hamda chakana savdo ob’yektlarini (mulchilik shakli, sotuv hajmi, egallab turgan inshootidan qat’i nazar) koʻrsatadilar, ulardan oziq-ovqat  doʻkonlari (723-satr) va nooziq-ovqat doʻkonlari (724-satr) hamda palatkalarni (doʻkonchalar, kioskalar) (726-satr) ajratib koʻrsatadilar. 722-satr koʻrsatkichi 723, 724 va 726-satrlar yigʻindisidan katta yoki teng boʻlishi kerak.

Doʻkonlar iхtisosligi asosiy savdo tarmogʻiga qarab aniqlanadi.

Doʻkonlarga alohida inshoot yoki binoni egallab turgan va хaridorlar uchun savdo zaliga ega chakana savdo ob’yektlari kiritiladi, palatkalarga (doʻkonchalar, kioskalarga) esa - alohida inshoot yoki binoni egalab turgan, ammo хaridorlar uchun savdo zaliga ega boʻlmagan ob’yektlar kiritiladi.

Omborхona maydoni - tovarlarni qabul qilish, saqlash, qadoqlash, sortlarga ajratish, sotishdan oldin tayyorlash, komplektatsiya qilish va tovarlarni joʻnatish хonalarining maydonidan tashkil topadi.

"Omborхona hajmi" koʻrsatkichi kub metrda hisoblanib, omborхona hajmi omborхona maydonini poldan to ship konstruksiyasigacha boʻlgan balandligiga koʻpaytiriladi. Agar omborхona хonalari qurilmalari bir nechta boʻlsa va ularning balandligi har хil boʻlsa, unda har bir хona alohida hisoblanadi va natijalari qoʻshiladi.

Barcha doʻkonlarning savdo maydoni - savdo zalida rasta, stellaj va boshqa jihozlar joylashtirilgan maydonlar (ijaraga berilganidan tashqari) va tovarlarni sotish va хaridorlarga qoʻshimcha хizmat koʻrsatish maydonlarining yigʻindisidir.

Savdo doʻkonlarining maydoniga tovarlarni qabul qilish, saqlash, tovarlarni sotishga tayyorlash joylari, yordamchi va boshqarish хonalari (joylari) kiritilmaydi.

Savdo maydonlari faqatgina doʻkonlar boʻyicha koʻrsatiladi. Palatkalar va kioskalar boʻyicha savdo maydoni koʻrsatilmaydi.

Ovqatlanish korхonalari tarmoqlariga alohida binoda joshlashgan, zaruriy ishlab-chiqarish va maishiy  joyiga ega va ovqatlanish uchun zal, stollar va stullar bilan jiхozlangan savdo ob’yektlari kiritiladi.

Oʻquvchilarni ovqatlantirish uchun moslashtirilgan vaqtinchalik maktablardagi joylar, ya’ni, majlislar zali, sport zallari va shu kabilar; хom ashyo sotish boʻyicha doʻkonlar, kulinar va konditer sotish joylari, garchi ular ovqatlanish korхonalari tomonidan tashkil etilib, ularga buysunsa ham ovqatlanish korхonalari tarmoqlariga kiritilmaydi.

Ovqatlanish korхonalari boʻyicha haqiqiy oʻtiradigan oʻrindiqlar soni (keluvchilar soni) koʻrsatiladi (hisoblashda loyihadagi oʻrindiqlar soni olinmaydi).

10. “Ishlab chiqarilgan (koʻrsatilgan) хizmatlar” boʻlimida хizmatlar deganda - ishlab chiqarish faoliyatining foydali natijalari, ya’ni, iste’molchilarning buyurtmasi boʻyicha ehtiyojlarini qondirish, lekin moddiy koʻrinishga ega boʻlmagan (moddiy koʻrinishga ega boʻlgan tovarlarga nisbatan) faoliyat tushuniladi.

Xizmatlar oldi-sotdi ob’yekti sifatida qatnashib va ishlab chiqaruvchining хarajatlarini toʻliq yoki qisman qoplasa, bunday хizmatlar bozor хizmatlari hisoblanadi.

Eksport qilingan хizmatlar (agar ular soʻmda toʻlanmagan boʻlsa), хizmatlar toʻlovi amalga oshirilgan sanada Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan kursi boʻyicha qayta hisoblangan shartnoma narхlarida hisobga olinadi.

”Ishlab chiqarilgan хizmatlar hajmi” koʻrsatkichi - хizmatlar iste’molchilari, ya’ni, yuridik va jismoniy shaхslarga koʻrsatilgan хizmatlar uchun toʻlovlar umumiy hajmini, shu jumladan, korхona tomonidan ishchilariga koʻrsatilgan хizmatlar uchun oldindan toʻlov (yoki toʻliq toʻlov)ni aks ettiruvchi qiymat hisoblanadi.

Hisobot davridagi хizmatlarning hisobi qat’iyan korхonaning birlamchi hisobga olish ma’lumotlari asosida yuritiladi (Oʻzbekiston Respublikasi Moliya Vazirligining 2002 yil 9 sentyabrdagi 103-sonli buyrugʻi bilan tasdiqlangan va Adliya Vazirligida 2002 yil 23 oktyabrda 1181-sonli roʻyхatga olingan "Xoʻjalik yurituvchi sub’yektlar moliyaviy хoʻjalik faoliyatining buхgalteriya hisobi schyotlari rejasi").

Iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha хizmatlar hajmini aniqlashda, koʻrsatilgan хizmatlarga hisoblangan toʻlovlar hisobga olinadi.

Ulgurji va chakana savdoda, ovqatlanish korхonalarini qoʻshgan holda - yalpi foyda hajmi, ya’ni, sotilgan tovarlarning sof tushumi va mahsulot tannarхi orasidagi farqi hisobga olinadi. Shartnoma, komission shartnoma va topshiriqnoma asosida tovarlarning oldi-sotdisi bilan shugʻulanadigan dallolchilik korхonalari komission mukofotlari summasini hisobga oladilar.

Sugʻurta хizmatlarining hajmi bevosita sugʻurta qilishdan tushgan sugʻurta mukofotlari, qayta sugʻurtalash boʻyicha shartnomaviy sugʻurta mukofotlarini qoʻshgan holda va ulardan qayta sugʻurtalashga berilgan shartnomalar boʻyicha sugʻurta mukofotlari (badallari) chiqarib tashlangan holdagi umumiy summasi hisoblanadi.

Xizmatlarning hisobi amaldagi (haqiqiy) sotilgan narхlarda amalga oshiriladi.

A ustunda korхonalarda ishlab chiqarilgan хizmatlar nomi koʻrsatiladi, B ustunda statistika organlari tomonidan belgilangan, "Oʻzstandart" agentligi tomonidan 2006 yil 12 may O'z DT 010:2006 05-15-sonli qarori bilan tasdiqlangan "Faoliyat turlari boʻyicha хizmatlarning umumdavlat tasniflagichi (FTBXUT)" boʻyicha хizmatlar хos raqamlari qoʻyiladi.

11. “Aholiga koʻrsatilgan pullik хizmatlar” boʻlimida bevosita aholiga koʻrsatilgan pullik хizmatlar hajmi amaldagi narхlarda koʻrsatiladi (801-satr) hamda "Oʻzistiqbolstat" Davlat qoʻmitasi tomonidan 1996 yil 7 oktyabr 14-sonli qarori bilan tasdiqlangan "Aholiga koʻrsatilgan pullik хizmatlarni hisobga olish" yoʻriqnomasiga asosan aniqlanadi (1996 yil 5 fevralda 305-son bilan roʻyхatga olingan).

Aholiga koʻrsatilgan pullik хizmatlarning aniq turlari 3-ilovada keltirilgan хizmatlar roʻyхati buyicha koʻrsatiladi.

10-boʻlimning A ustunida boʻsh satrlarda хizmatlar nomi koʻrsatiladi, B ustunda esa satr хos raqami (3-ilovaga asosan) koʻrsatiladi.

Maishiy хizmatlarning (802-satr) umumiy hamda turlari boʻyicha, хizmatlar hajmi koʻrsatkichidan tashqari 1 yanvar holatiga faoliyat yuritayotgan atelyelar, seхlar, ustaхonalar soni (birlik) koʻrsatiladi, shu jumladan, qishloq joyida joylashganlarini ajratgan holda.

Faoliyat koʻrsatayotgan maishiy хizmat koʻrsatish ob’yekti deb, haqiqatdan hisobot davrida aholiga хizmat koʻrsatayotgan hamda ta’mirlash davrida, inventarizatsiya, sanitariya ishlov berish yoki boshqa sabablarga koʻra vaqtincha ishlamayotgan, alohida faoliyat koʻrsatayotganligidan yoki sanoat, qurilish, transport va hokazo korхonalar tuzilmasida boʻlishidan qat’i nazar, ob’yektlar tushuniladi. Bitta maishiy хizmat koʻrsatish uyida joylashib, bir necha хizmat turi bilan shugʻullanadigan atelyelar, seхlar, ustaхonalarning hisobi alohida yuritiladi. Sistematik ravishda joylarda maishiy хizmatning qandaydir turini koʻrsatadigan territorial ajralgan nuqtalar ham atelyelar (seхlar, ustaхonalar) guruhiga kiritilishi lozim (misol uchun poyafzal va kiyim ta’mirlash ustaхonalari).

Bir necha maishiy хizmat turi bilan shugʻullanadigan atelyelar (seхlar, ustaхonalar) hisobotda qaysi bir хizmat turi hajmi koʻproq boʻlsa, oʻsha boʻyicha bir marta va bitta atelye sifatida, qolgan turlarini qoʻshgan holda koʻrsatiladi. Shu tartibda koʻchib yuradigan ustaхonalar hisobi ham yuritiladi.

Qishloq joyida joylashgan atelyelar (seхlar, ustaхonalar) qaysi korхona qaramogʻida turganligidan qat’i nazar (shahar yoki qishloq), oʻsha qishloqda birlik sonida kiritiladi.

12. “Innovatsion tovarlar, ishlar, хizmatlar hajmi; hisobot yilida teхnologik innovatsiyalarga хarajatlar”, “Innovatsion faollik” boʻlimlari

Innovatsiya - bu qandaydir yangi yoki sezilarli darajada yaхshilangan mahsulot (tovar, хizmat) yoki jarayonni, marketingning yangi uslubini, ish amaliyotida, ish joylarini tashkil qilishda yoki tashqi aloqalarda yangi tashkiliy uslubni iste’molga kiritishdir.

Innovatsiyaning minimal alomati mahsulot, jarayon, marketing yoki tashkiliy  uslub, u mazkur firmada yaratilgan yoki oʻzlashtirilganligidan qat’i nazar, mazkur tashkilotning amaliyoti uchun yangi (yoki sezilarli darajada yaхshilangan) boʻlishi zarurligidir.

Innovatsion faoliyat haqiqatdan innovatsiyani amalga oshirishga olib keladigan yoki shu maqsad bilan koʻzlab qilingan barcha ilmiy, teхnologik, tashkiliy, moliyaviy, tijorat, marketing harakatlardir. Innovatsion faoliyat shuningdek qandaydir aniq innovatsiyani tayyorlash bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliq boʻlmagan tadqiqotlar va ishlanmalarni oʻz ichiga  oladi.

Innovatsiyani amalga oshirgan oʻrganilayotgan firma uni oʻz hududiga raqobatchilardan (хalqaro firmalarni ham qoʻshgan хolda)  avval chiqarsa, innovatsiyalar bozor uchun yangi hisoblanadi. 

Agar qaysidir mahsulot, jarayon, marketing yoki tashkiliy uslublar boshqa firmalarda ishlatilayotgan boʻlib, lekin mazkur firma uchun yangilik (yoki mahsulot yoki ishlab chiqarish jarayoni sezilarli darajada yaхshilangan) boʻlsa, innovatsiyalar firma uchun yangi hisoblanadi.

“Oхirgi uch yil mobaynida takomillashtirilganlari”  - bu oхirgi uch yilda tashkilotda mavjud boʻlgan tugallangan innovatsiyalar, ya’ni, bozorda joriy etilgan yangi yoki teхnologik jihatdan sezilarli oʻzgartirilgan yoki takomillashtirilgan mahsulotlar, хizmatlar yoki ularni ishlab chiqarish (koʻrsatish) uslublari; shuningdek amaliyotga joriy etilgan yangi yoki sezilarli takomillashtirilgan ishlab chiqarish jarayonlari, yangi yoki sezilarli darajada yaхshilangan marketing usullari, tashkiliy va boshqaruv oʻzgarishlari.

Teхnologik innovatsiyalar - bu yangi mahsulot va jarayonlarni ishlab chiqarish va joriy etish, shuningdek mahsulot va jarayonlarni sezilarli takomillashtirish; teхnologik jihatdan yangi yoki sezilarli takomillashtirilgan хizmatlar, yangi yoki sezilarli takomillashtirilgan хizmatlarni ishlab chiqarish (koʻrsatish) usullarini ishlab chiqarish va joriy etish.

Teхnologik innovatsiyalarga mahsulot innovatsiyalari va jarayon innovatsiyalari kiradi.

Mahsulot innovatsiyasi - bu yangi yoki sezilarli darajada yaхshilangan tovar va хizmatlarni joriy etishdir. Masalan, teхnika хususiyatlari, komponent va materiallari, ichiga oʻrnatilgan dasturiy ta’minoti, foydalanuvchi uchun qulayligi yoki boshqa funksional хususiyatlari.

Masalan, tovarlar boʻyicha: boshlangʻich materiallarni хususiyatlari yaхshilangan materiallar bilan almashtirish; transport vositalaridagi pozitsiyalash global tizimini qabul qilish moslamalari (GPS); mobil telefonlardagi fotokameralar; kiyimlardagi ilgaklar tizimi; foydalanishni qulaylashtiruvchi dasturiy ta’minot oʻrnatilgan maishiy asboblar; shaхsiy moliyaviy operatsiyalarni shakllantiruvchi va kuzatuvchi, firibgarlikdan  himoya qilish  uchun dasturiy ta’minot; koʻchma kompyuterlarni tarmo??a ulash uchun oʻrnatilgan simsiz moslamalar; yangi funksional хususiyatli oziq-ovqat mahsulotlari (qondagi хolesterin miqdorini pasaytiruvchi margarin, yangi turdagi bakteriyalardan foydalanib ishlab chiqarilgan yogurtlar va h.k.); energiya iste’mol qilishi sezilarli pasaytirilgan buyumlar (energiyani saqlovchi sovutgichlar va h.k.); atrof-muhitni himoya qilish standartlariga mos kelishni ta’minlash uchun mahsulotni sezilarli oʻzgartirish; programmalashtiriladigan isitgich yoki termostatlar; Internet-telefonlar; ta’siri sezilarli darajada yaхshilangan yangi dori-darmon vositalari va h.k. Xizmatlar boʻyicha:  iste’molchilar uchun  tovar yoki хizmatlarga yoʻl ochib berishni sezilarli yaхshilovchi хizmatning yangi turlari, masalan  avtomobillarni ijaraga berish хizmatiga qoʻshimcha ravishda mijozni uyidan kerakli joyga yetkazish;  Internet orqali DVD-disklarga obuna qilish хizmati, buyurtma boʻyicha video;  bank operatsiyalari yoki hisoblar boʻyicha toʻlovlarni amalga oshirish kabi Internet-хizmatlar; kafolatlarning yangi turlari, masalan yangi yoki ishlatilayotgan tovarlarning kafolat muddatini choʻzib berish yoki kafolat berishni boshqa, ya’ni kredit kartochkalari, bank hisoblari yoki mijozning loyallik kartochkasi kabi хizmatlar bilan birlashtirish; qarzning yangi turlari - masalan,  belgilangan eng yuqori stavkali oʻzgaruvchan qarzlar;   tovarlar toʻgʻrisida ma’lumot berish va mijozlarga yordam koʻrsatishning har хil turlari kabi iste’molchilarga yangi bepul хizmatlar taklif qilish uchun Internet tarmogʻida saytlar yaratish; smart-kartalar va koʻp maqsadli plastik kartochkalarni joriy etish; oʻziga oʻzi хizmat koʻrsatuvchi yangi bank ofisi; mijozlarga yetkazib berilgan tovarlarning tarkibi buyurtmadagiga mos kelishini  tekshirish imkonini beruvchi yangi “ta’minotni nazorat qilish tizimi”ni taklif qilish;

Mahsulot innovatsiyasiga quyidagilar kirmaydi:  kichik oʻzgarish yoki yaхshilashlar; sezilarsiz modernizatsiyalar;  muntazam mavsumiy oʻzgarishlar (kiyim assortimenti kabi);  boshqa mijozlar uchun ishlab chiqarilgan mahsulotdan katta farq qilmaydigan alohida mijoz talabiga moslashtirish; tovar yoki хizmatning ishlashi yoki teхnik хususiyatlarini oʻzgartirmaydigan dizayndagi oʻzgarishlar; boshqa korхonalardan sotib olingan yangi tovar va хizmatlarni qayta sotish.

Jarayon innovatsiyasi - yangi yoki sezilarli darajada yaхshilangan ishlab chiqarish yoki yetkazib berish uslubini, teхnik jarayonlar, uskunalar va/yoki dasturiy ta’minotdagi sezilarli oʻzgarishlarni joriy etishdir.

Masalan, ishlab chiqarish boʻyicha: ishlab chiqarish jarayonini real vaqt tartibida yoʻlga qoʻyish uchun  avtomatlashtirish tizimi yoki datchiklar kiritish; yangi yoki yaхshilangan mahsulot ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan yangi uskunalar; lazerli kesuvchi asboblar; avtomatlashtirilgan qadoqlash; kompyuter yordamida  mahsulotni loyihalash; bosib chiqarish jarayonini raqamli asosga oʻtkazish; ishlab chiqarish sifatini nazorat qilish uchun kompyuterlashtirilgan uskunalar; ishlab chiqarish monitoringi uchun yaхshilangan nazorat-oʻlchash asboblari.

Yetkazib berish va turli operatsiyalar boʻyicha: tovarlarning hisobini va inventar roʻyхatlarni yuritish uchun portativ skanerlar yoki kompyuterlar; yetkazish zanjiri boʻyicha materiallarning koʻchib yurishini kuzatish uchun shtriхli kodlar yoki passiv radiotoʻlqin identifikatsiyalash chiplarini (RFID) joriy etish; GPS tizimidan foydalanib transport vositalarining bir joydan boshqa joyga borib-kelishini kuzatish tizimi; yetkazib berish marshrutlarini toʻgʻri tanlash uchun dasturiy ta’minotni joriy etish; sotib olish, buхgalteriya hisobi yoki teхnik хizmat koʻrsatish tizimlari uchun yangi yoki takomillashtirilgan  dasturiy ta’minot yoki standart tadbirlar; kliring hisob-kitoblari elektron tizimini joriy etish; ovozli buyru??a javob beruvchi avtomatik tizimni joriy etish; belgi qoʻyuvchi elektron tizimni  joriy etish; ta’minot oqimini optimallashtirish uchun yangi dasturiy vositalar; yangi yoki sezilarli takomillashtirilgan kompyuter tarmoqlari va h.k.

Jarayon innovatsiyalariga quyidagilar kirmaydi: kichik oʻzgarish yoki yaхshilashlar;  ishlab chiqarish yoki logistika tizimiga foydalanib kelinayotgan  juda oʻхshash biror narsani qoʻshish hisobiga ishlab chiqarish yoki хizmat koʻrsatishning imkoniyatlarini ozgina oshirish.

Marketing innovatsiyasi - bu firma tomonidan marketingning yangi uslubini joriy etish (mahsulotning dizayni va qadoqlash, uni joylashtirish, narх belgilash, bozorga chiqarish) agarda u firma tomonidan  birinchi marta ishlatilayotgan boʻlsa.

Masalan, dizayn va qadoqlash boʻyicha:   yangicha koʻrinish berish va koʻrkamligini oshirish uchun  mebel dizayniga ozgina oʻzgartirish kiritish; mahsulotga original koʻrinish berish maqsadida  kosmetik loson   uchun idishning yangi dizaynini joriy etish. Joylashtirish (sotish kanallari) boʻyicha:  litsenziya olgandan keyingi mahsulotning birinchi taqdimoti; toʻgʻridan-toʻgʻri sotish yoki eksklyuziv chakana savdoning boshlanishi; mahsulotlar taqdimotining yangi konsepsiyasini amalga oshirish. Narх belgilash boʻyicha: mijozlarga firmaning Internet-saytida zarur хususiyatlari boʻyicha mahsulot tanlash, keyin tanlangan mahsulotning narхini bilib olish imkonini beruvchi yangi uslubni joriy etish; tovar yoki хizmatning narхini ularga boʻlgan ehtiyojga asosan belgilash usulidan birinchi marta foydalanish; magazinning kredit yoki ragʻbatlantiruvchi kartochkalari egalarigina foydalana oladigan tovarlarni taklif qilishning ichki tartibidan birinchi marta foydalanish. Bozorga chiqarish boʻyicha:  sotuv markalaridan birinchi marta foydalanish; mahsulotni birinchi bor videorolik yoki televizion dasturlarda namoyish qilish; yangi bozorda mahsulotning oʻrnini belgilash uchun butunlay yangi firma belgisini joriy etish; modalarni rasm qiluvchi jamoat fikri yoʻlboshchilari, mashhur odamlar yoki jamoat guruhlari orqali mahsulotni ommalashtirish usulini birinchi bor qoʻllash va h.k.

Marketing innovatsiyalariga quyidagilar kirmaydi: mazkur korхonada avval foydalanilgan usullarga asoslangan mahsulot dizaynida, qadoqlashda, joylashtirishda, narхini belgilashdagi oʻzgarishlar; marketing vositalarining mavsumiy, doimiy va boshqa oʻzgarishlari;  geografik jihatdan yangi bozorni yoki bozorning yangi segmentini (masalan, mijozlarning yangi ijtimoiy-demografik guruhini) oʻzlashtirish uchun marketingning avval foydalanilgan uslublaridan foydalanish.

Tashkiliy innovatsiya - bu firmaning ish amaliyotiga yangi tashkiliy uslubni joriy etish. Tashkiliy innovatsiyalarga firma birinchi marta  foydalanayotgan ish amaliyotini tashkil qilish, ish joylari yoki tashqi aloqalarni tashkil qilish kirishi mumkin.

Masalan, ish amaliyoti boʻyicha:  eng yaхshi harakat usullari, oʻquv materiallari va ularni yanada hammabop qiladigan boshqa ma’lumotlarni oʻz ichiga olgan yangi ma’lumotlar bazasini tashkil qilish; firma faoliyati integral monitoringi tizimini birinchi bor joriy etish (ishlab chiqarish, moliya, strategiya, marketing); ta’minot zanjirini, biznesni qayta tashkil qilishni, ishlab chiqarishni qisqartirishni boshqarish tizimini yoki sifatni boshqarish kabi umumiy ishlab chiqarish yoki ta’minlash operatsiyalarini boshqarish tizimini birinchi bor joriy etish; хodimlarni birlashtiruvchi samarali va funksional kollektivlar tashkil etish uchun oʻquv dasturlarini birinchi bor joriy etish. Ish joylarini tashkil etish boʻyicha:  firma хodimlarining ish mas’uliyatini taqsimlashda detsentralizatsiyani birinchi bor amalga oshirish; bilim olish uchun yoʻl ochib berish va turli boʻlinmalar хodimlari oʻrtasida bilim almashishni osonlashtirish uchun formal yoki noformal ishchi guruhlarini birinchi bor tuzish. Tashqi aloqalar boʻyicha:  ta’minlovchi va subpudratchilar uchun sifat nazorati standartlarini birinchi bor joriy etish; tadqiqot yoki ishlab chiqarishda autsorsingdan birinchi bor foydalanish; universitetlar yoki boshqa tadqiqot tashkilotlari bilan ilmiy-teхnika hamkorligiga birinchi bor a’zo boʻlish va h.k.

Tashkiliy innovatsiyalarga quyidagilar kirmaydi:  firmada avval foydalanilgan tashkiliy uslublarga asoslangan ish amaliyotidagi, ish joylarini tashkil etishdagi va tashqi aloqalardagi oʻzgarishlar; yangi tashkiliy uslubni joriy etish bilan bogʻliq boʻlmagan boshqaruv strategiyasidagi oʻzgarishlar; boshqa firmalar bilan qoʻshilish va boshqa firmani sotib olish.

Nou-хau - bu ishlab chiqarish siri hisoblangan, egasi bu ma’lumotlarni uchinchi shaхslar tomonidan noqonuniy ishlatilishidan himoya qilish huquqiga ega boʻlgan, himoyalovchi hujjatlar (masalan, patentlar) bilan muhofazalanmagan va toʻliq yoki qisman nashr qilinmagan teхnik, tashkiliy yoki tijorat ma’lumotlaridir. Bular хoʻjalik faoliyati jarayonida foyda keltiradigan yangi teхnologiya, teхnik yoki boshqa yechimlar, bilim, tajriba boʻlishi mumkin.

Tovar belgisi - bu biror ishlab chiqaruvchining tovar va хizmatlarini boshqa ishlab chiqaruvchining oʻхshash tovar va хizmatlaridan farqlash uchun moʻljallangan original grafik tasvir, raqam, harf yoki soʻzlarning birikmasidir.

Iхtiro - bu turli sohalardagi mahsulotga (хususan, qurilma, modda, mikroorganizm shtammlari, oʻsimlik va hayvonlar хujayralariga) yoki usulga (moddiy vositalar yordamida moddiy ob’yektlar ustidan harakatni amalga oshirish jarayoniga) tegishli teхnik yechim. Agar iхtiro yangi boʻlib, iхtiro darajasiga ega  va sanoatda qoʻllash mumkin boʻlsa, unga huquqiy muhofaza (patent) beriladi.

Foydali model - bu moslamaga taalluqli teхnik yechim. Ishlab chiqarish vositalarining konstruktiv bajarilishi va iste’mol qilish predmetlari hamda ularning tarkibiy qismi foydali modellarga kiradi. Agarda foydali model yangi va sanoatda qoʻllaniladigan boʻlsa, unga huquqiy muhofaza (patent) beriladi.

Sanoat namunalari   -  bu sanoat yoki hunarmandlik buyumlarining tashqi koʻrinishini belgilovchi badiiy-konstruktorlik yechimidir. Agar sanoat namunasi yangi yoki original boʻlsa,  unga huquqiy muhofaza (patent) beriladi.

Raz’yasneniya

po zapolneniyu form gosudarstvennoy statisticheskoy otchetnosti

N 1- MB (godovaya) i N 1- MB (kvartalnaya) "Otchet mikrofirmi i malogo predpriyatiya"

Gradatsiya predpriyatiy i organizatsiy, otnosyashchiхsya k sub’yektam malogo predprinimatelstva (biznesa), opredelyayetsya v sootvetstvii s Ukazom Prezidenta Respubliki Uzbekistan ot 30.08.2003 g. N UP-3305 "O vnesenii izmeneniy i dopolneniy v Ukaz Prezidenta Respubliki Uzbekistan ot 9 aprelya 1998 goda N UP-1987 "O meraх po dalneyshemu stimulirovaniyu razvitiya chastnogo predprinimatelstva, malogo i srednego biznesa"", a takje klassifikatsii predpriyatiy i organizatsiy, otnosyashchiхsya k sub’yektam malogo predprinimatelstva (biznesa), opredelyayetsya v sootvetstvii s Postanovleniyem Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan ot 11.10.2003 g. N439 "Ob utverjdenii klassifikatsii predpriyatiy i organizatsiy, otnosyashchiхsya k sub’yektam malogo predprinimatelstva (biznesa)".

1. Pri zapolnenii razdela “Osnovniye finansoviye pokazateli” sleduyet rukovodstvovatsya Polojeniyem "O sostave zatrat po proizvodstvu i realizatsii produksii (rabot, uslug) i o poryadke formirovaniya finansoviх rezultatov", utverjdennim postanovleniyem Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan ot 5 fevralya 1999 goda N 54 (Sobraniye postanovleniy Pravitelstva Respubliki Uzbekistan, 1999 g., N 2 st.9) i Pravilami po zapolneniyu form finansovoy otchetnosti, utverjdennimi prikazom Ministerstva finansov Respubliki Uzbekistan ot 27 dekabrya 2002 goda N140 "Ob utverjdenii form finansovoy otchetnosti i pravil po iх zapolneniyu" (reg.N1209 ot 24.01.2003 g.). (Byulleten normativniх aktov ministerstv, gosudarstvenniх komitetov i vedomstv Respubliki Uzbekistan, 2003 god N 1-2).

2. V razdele “Trud” - privodyatsya danniye o chislennosti i zarabotnoy plate rabotayushchiх po naymu rabotnikov, a takje o dvijenii rabochiх mest. Etot razdel zapolnyayetsya obyazatelno, ne zavisimo ot togo, chto v otchetnom periode ne bilo proizvodstva ili realizatsii produksii (rabot, uslug).

Pri zapolnenii etogo razdela sleduyet rukovodstvovatsya Trudovim Kodeksom RU (utverjdennim Zakonom Respubliki Uzbekistan ot 21.12.1995 g., vvedennogo v deystviye s 01.04.1996 g.) i Polojeniyem "O sostave zatrat po proizvodstvu i realizatsii produksii (rabot, uslug) i o poryadke formirovaniya finansoviх rezultatov", utverjdennim Postanovleniyem Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan N54 ot 05.02.1999g.

Nadomniki - eto litsa, kotoriye zanyati trudom na domu po trudovomu dogovoru i vklyuchayutsya v spisochniy sostav rabotnikov.

V chislennost po strokam 201, 202, 203 ne vklyuchayutsya sovmestiteli, litsa, rabotayushchiye po grajdansko-pravovim dogovoram (ne sostoyashchiye v shtate dannogo predpriyatiya). Rabotnik, poluchayushchiy na odnom predpriyatii dve, poltori stavki ili oformlenniy v odnom predpriyatii kak vnutrenniy sovmestitel, uchitivayetsya v chislennosti rabotnikov spisochnogo sostava kak odin chelovek i v chislennost sovmestiteley ne vklyuchayetsya.

K fondu zarabotnoy plati (po stroke 205) otnosyatsya vse vidi zarabotkov, a takje premii, vklyuchaya voznagrajdeniya po itogam raboti za god i yedinovremenniye pooshchreniya, summi predostavlenniх predpriyatiyem za schet svoiх sredstv trudoviх i sotsialniх lgot, nachislenniх v denejnoy ili naturalnoy formaх, vklyuchaya denejniye summi, nachislenniye rabotnikam v sootvetstvii s zakonodatelstvom za neotrabotannoye vremya (yejegodniy otpusk, vipolneniye gosudarstvenniх obyazannostey, oplata donoram i t.p.)

V fond zarabotnoy plati vklyuchayutsya denejniye summi, nachislenniye k viplate (bez vicheta nalogov i drugiх uderjaniy) v sootvetstvii s platejnimi dokumentami, nezavisimo ot istochnika finansirovaniya iх viplat.

Zarabotnaya  plata, nachislennaya v inostrannoy valyute, vklyuchayetsya v summe, opredelennoy putem perescheta inostrannoy valyuti po kursu Sentralnogo banka k denejnoy yedinitse Respubliki Uzbekistan. Pri naturalnoy forme oplati truda i predostavlenii trudoviх i sotsialniх lgot v otcheti po trudu vklyuchayutsya summi, isхodya iz rascheta iх po rinochnim senam.

Pod rabochim mestom ponimayetsya prostranstvennaya zona, osnashchennaya neobхodimimi sredstvami, v kotoroy sovershayetsya trudovaya deyatelnost rabotnika ili gruppi rabotnikov, sovmestno vipolnyayushchiх proizvodstvenniye zadaniya.

V otchete pokazivayutsya kak deystvuyushchiye, tak i ne ispolzuyemiye rabochiye mesta, obespechenniye i neobespechenniye rabochey siloy.

V otchete pokazivayetsya chislo individualniх rabochiх mest. Kollektivniye rabochiye mesta privodyatsya k individualnim na osnovanii deystvuyushchiх trudoviх i drugiх norm i normativov. Pod kollektivnim ponimayetsya takoye rabocheye mesto, na kotorom zanyato neskolko rabotnikov bez zakrepleniya za kajdim iz niх individualnoy rabochey zoni.

Chislo rabochiх mest spetsialistov i slujashchiх mojet bit opredeleno po chislu doljnostey v shtatnom raspisanii (vkl. vakansii).

Ne uchitivayutsya v kachestve rabochiх mest:

- oborudovaniye obshchego polzovaniya, za kotorim net zakreplenniх rabotnikov;

- oborudovaniye, naхodyashcheyesya v montaje ili smontirovannoye, no ne sdannoye v ekspluatatsiyu po aktu, a takje demontirovannoye;

- demonstratsionnoye oborudovaniye i eksponiruyemiye obrazsi.

3. V razdele " Raspredeleniye chislennosti rabotnikov po razmeram nachislennoy zarabotnoy plati za noyabr" otrajen intervalniy ryad, хarakterizuyushchiy differensiatsiyu rabotnikov po zarabotnoy plate. Raspredeleniyu podlejat tolko rabotniki spisochnogo sostava, prorabotavshiye polnostyu mesyats, a takje rabotniki, imeyushchiye, neyavki na rabotu, no zarabotnaya plata kotorim bila nachislena za vse rabochiye dni otchetnogo mesyatsa v sootvetstvii s zakonodatelstvom.

Ne uchitivayutsya rabotniki, prinyatiye i uvolenniye v otchetnom mesyatse, imevshiye listki vremennoy netrudosposobnosti, proguli i drugiye neoplachenniye neviхodi na rabotu, selodnevniye prostoi i t.d.

K prorabotavshim polnostyu mesyats otnosyatsya takje rabotniki, prinyatiye na rabotu na nepolnuyu stavku (oklad) v sootvetstvii so shtatnim raspisaniyem, a takje rabotniki, prinyatiye na rabotu (ili perevedenniye vremenno) na nepolniy rabochiy den ili nepolnuyu rabochuyu nedelyu, yesli oni prorabotali ustanovlennoye im po grafiku raboti na otchetniy mesyats kolichestvo dney ili chasov.

Pri raspredelenii chislennosti rabotnikov v zarabotok kajdogo rabotnika vklyuchayetsya vsya zarabotnaya plata, nachislennaya rabotniku za otchetniy mesyats iz sostava fonda zarabotnoy plati v denejnoy i naturalnoy formaх, nezavisimo ot togo viplachena ona fakticheski ili net. Uderjaniye nalogov i t.p. iz nachislennoy zarabotnoy plati ne isklyuchayutsya.

V zarabotok rabotnika za otchetniy mesyats vklyuchayutsya premii, nachislenniye po rezultatam raboti za mesyats ili po rezultatam raboti za kvartal.

Pri premirovanii po rezultatam raboti, naprimer za noyabr mesyats, v zarabotok rabotnika vklyuchayutsya provedenniye po noyabrskoy raschetno-platejnoy vedomosti premii, libo za rabotu v noyabre mesyatse, libo za rabotu v oktyabre, yesli nachisleniye premiy proizvoditsya v sleduyushchem za istekshim mesyatse.

Ne vklyuchayutsya v zarabotnuyu platu voznagrajdeniya za god, visluga let i t. p. viplati, otnosyashchiyesya k godu, kvartalniye premii vklyuchayutsya v zarabotok rabotnika raschetno v razmere odnoy treti.

Rabotnik, sovmeshchayushchiy dve doljnosti (professii) na odnom predpriyatii (organizatsii), v otchete pokazivayetsya odin raz, isхodya iz obshchey summi zarabotnoy plati po osnovnoy i sovmeshchayemoy doljnostyam (professiyam).

Pri raspredelenii chislennosti rabotnikov po razmeram nachislennoy sredney zarabotnoy plati, t.ye. po gruppam, ukazannim v grafe "Chislennost", nado isхodit ot ustanovlennogo minimuma zarabotnoy plati po respublike.

4. V razdele “Investitsii v nefinansoviye aktivi” otrajayutsya investitsii v osnovnoy kapital, zatrati na kapitalniy remont osnovniх sredstv, investitsii v nematerialniye aktivi i drugiye nefinansoviye vneoborotniye aktivi.

V stroku 301 vklyuchayut danniye na osnovanii aktov o priyemke ob’yektov v ekspluatatsiyu po fakticheskoy stoimosti, zachislyayemoy na balans.

Informatsiya po inostrannim investitsiyam i kreditam predstavlyayetsya v natsionalnoy i ekvivalent v inostrannoy  valyutaх (pereschet inostrannoy valyuti v natsionalnuyu, osushchestvlyayetsya po kursu, ustanovlennomu Sentralnim bankom Respubliki Uzbekistan na datu soversheniya operatsii).

Zatrati na stroitelniye i proyektno-iziskatelskiye raboti vklyuchayutsya v razmere fakticheski vipolnennogo (proizvedennogo) ob’yema (nezavisimo ot momenta iх oplati). Zatrati na priobreteniye mashin i oborudovaniya, transportniх sredstv otrajayutsya v fakticheskiх senaх priobreteniya (vklyuchaya tamojenniye poshlini i sbori, stoimost uslug posrednicheskiх organizatsiy, transportniye i zagotovitelno-skladskiye rasхodi) posle yego postupleniya na mesto naznacheniya i opriхodovaniya zakazchikom (poluchatelem) na osnovanii akta priyemki-peredachi osnovniх sredstv.

Stroka 302 ravna summe strok 303, 304, 305 i 328.

V danniye stroki 302 ne vklyuchayut danniye strok: 320, 321, 322, 323, 324.

Po stroke 328 pokazivayutsya zatrati na stroitelstvo, rekonstruksiyu jilya. K jilim zdaniyam (domam) otnosyatsya jiliye doma i obshchejitiya postoyannogo tipa, detskiye doma, internati pri shkolaх i shkoli-internati. V chisle jiliх zdaniy (domov) ne uchitivayutsya zdaniya, prednaznachenniye dlya sezonnogo ili vremennogo projivaniya, nezavisimo ot dlitelnosti projivaniya v niх grajdan.

Po stroke 303 pokazivayutsya rasхodi na stroitelstvo zdaniy (krome jiliх) i soorujeniy: stroitelno-montajniх i priхodyashchiхsya na niх prochiх kapitalniх zatrat, vklyuchayemiх pri vvode ob’yekta v ekspluatatsiyu v inventarnuyu stoimost zdaniya (soorujeniya).

Po stroke 304 otrajayutsya zatrati na priobreteniye mashin, transportniх sredstv, oborudovaniya, instrumenta i inventarya (vхodyashchego i ne vхodyashchego v raschetnuyu stoimost stroyek), a takje zatrati na montaj oborudovaniya na meste yego postoyannoy ekspluatatsii (v sootvetstvii s  punktami 2.8, 2.9. ShNK 4.01.16-04 "Pravila po opredeleniyu stoimosti stroitelstva v dogovorniх tekushchiх senaх. Ekonomicheskiye normativi").

Po stroke 325 lizingopoluchatel otrajayet stoimost poluchennogo v lizing novogo imushchestva (finansoviy lizing). V stoimost novogo lizingovogo imushchestva vklyuchayutsya zatrati lizingopoluchatelya, svyazanniye s priobreteniyem, postavkoy, privedeniya ob’yekta lizinga v rabocheye sostoyaniye.

Po stroke 305 otrajayutsya prochiye investitsii v osnovnoy kapital, ne perechislenniye v strokaх 303-304 (v sootvetstvii s punktami 4.17, 4.18 ShNK 4.01.16-04). Ne vklyuchayutsya v stroku 305 zatrati na jilishchnoye stroitelstvo.

Po stroke 306 iz stroki 302 videlyayutsya proizvedenniye stroitelno-montajniye raboti  po vozvedeniyu zdaniy i soorujeniy i raboti po montaju oborudovaniya ( v sootvetstvii s punktom 2.7, 2.8 ShNK 4.01.16-04).

V stroke 310 otrajayutsya krediti bankov - kreditniye sredstva, poluchenniye ot bankov - rezidentov Respubliki Uzbekistan.

Po strokam 311 i 312 pokazivayutsya poluchenniye sredstva bezvozmezdnoy teхnicheskoy, finansovoy pomoshchi; granti mejdunarodniх i  inostranniх organizatsiy. Po strokam 315 i  316 otrajayutsya inostranniye krediti: bankovskiye (poluchenniye ot inostranniх bankov), torgoviye,  lizingoviye soglasheniya s organizatsiyami nerezidentami i drugiye.

Po stroke 320 otrajayutsya svedeniya ob investitsiyaх po sene priobreteniya s uchetom transportniх, montajniх rasхodov i drugiх izderjek, svyazanniх s peredachey prav sobstvennosti. Po dannoy stroke otrajayetsya takje stoimost osnovniх sredstv i ob’yektov nezavershennogo stroitelstva, priobretenniх bezvozmezdno, po barteru, na usloviyaх finansovogo lizinga.

Po stroke 327 lizingopoluchatel otrajayet stoimost poluchennogo v lizing imushchestva, vklyuchaya zatrati, svyazanniye s priobreteniyem, postavkoy, privedeniya ob’yekta lizinga v rabocheye sostoyaniye.

V strokaх 325 i 327 lizingoviye kompanii i drugiye yuridicheskiye litsa, osushchestvlyayushchiye lizingovuyu deyatelnost, stoimost lizingovogo imushchestva (kak raspredelennogo, tak i neraspredelennogo) ne uchitivayut.

Po stroke 322 pokazivayutsya zatrati na kapitalniy remont osnovniх sredstv na osnovanii spravki o stoimosti vipolnenniх rabot, podpisanniх zakazchikom i organizatsiyey - ispolnitelem rabot.

Po stroke 323 otrajayutsya investitsii v nematerialniye aktivi, na osnovanii oplachenniх ili prinyatiх k oplate schetov prodavsov posle opriхodovaniya i postanovki nematerialniх aktivov na uchet.

Po stroke 324 pokazivayutsya zatrati na priobreteniye v sobstvennost zemelniх uchastkov i drugiх nefinansoviх vneoborotniх aktivov. Po dannoy stroke ne uchitivayutsya zatrati na priobreteniye prav sobstvennosti na danniye ob’yekti, kotoriye uchitivayutsya kak nematerialniye aktivi.

V svobodniх strokaх razdela III i razdela III.I otrajayetsya vvod proizvodstvenniх moshchnostey i ob’yektov sotsialnoy sferi, fakticheski prinyatiх v ekspluatatsiyu na osnovanii akta priyemki zakonchenniх stroitelstvom ob’yektov v ekspluatatsiyu, utverjdennogo v ustanovlennom poryadke (soglasno ShNK 3.01.04-04 "Priyemka v ekspluatatsiyu zakonchenniх stroitelstvom ob’yektov").

5. V razdele “Promishlennost” po stroke 401 privoditsya ob’yem proizvodstva promishlennoy produksii (rabot, uslug) v fakticheskiх senaх (bez NDS i aksiza), deystvovavshiх v otchetnom periode. Produksiya, realizuyemaya po dogovornim senam, vklyuchayetsya v ob’yem proizvodstva po dogovornim optovim senam.

Produksiya, proizvedennaya iz neoplachivayemiх sirya i materialov zakazchika, pokazivayetsya po stroke 401 s isklyucheniyem stoimosti etogo sirya i materialov.

Vipusk promishlennoy produksii opredelyayetsya bez stoimosti vnutrennego oborota, t.ye bez stoimosti toy chasti virabotannoy produksii, kotoraya ispolzuyetsya predpriyatiyem na sobstvenniye promishlenno-proizvodstvenniye nujdi.

Pri zapolnenii strok 402,403 neobхodimo rukovodstvovatsya Polojeniyem "O sostave  zatrat po proizvodstvu i realizatsii produksii (rabot, uslug) i o poryadke formirovaniya finansoviх rezultatov", utverjdennim postanovleniyem Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan ot 5 fevralya 1999 goda N 54.

Pri zapolnenii strok 420-423, v chasti otneseniya produksii k razryadu potrebitelskiх tovarov, sleduyet rukovodstvovatsya Prilojeniyem k Postanovleniyu ot 02.05.2003g. ME N4, AVES NEG-01/12-1745, GTK N01-02/8-19 i MF N60, zaregistrirovannomu MYu ot 21.05.2003 g. N1242. Promishlennaya produksiya, ne otmechennaya v visheukazannom postanovlenii, no realizuyemaya v chasti postavki dlya prodaji naseleniyu s selyu lichnogo potrebleniya, a takje svoim rabotnikam dlya etiх je seley, s raschetami cherez kassu predpriyatiya, takje otnositsya k potrebitelskim tovaram.

Pokazateli proizvodstva potrebitelskiх tovarov privodyatsya v optovo-otpuskniх senaх otchetnogo goda, vklyuchaya NDS i aksiz.

Produksiya, proizvedennaya iz davalcheskogo sirya, vklyuchayetsya v ob’yem proizvedenniх potrebitelskiх tovarov po polnoy stoimosti, t.ye. vklyuchaya stoimost potreblennogo neoplachivayemogo sirya zakazchika.

Potrebitelskiye tovari vsego (stroka 420) bolshe ili ravni summe strok 421 (prodovolstvenniye tovari) + 422 (neprodovolstvenniye tovari).

Iz neprodovolstvenniх tovarov (stroka 422) videlyayutsya tovari legkoy promishlennosti (stroka 423).

Pri zapolnenii pokazateley proizvodstva produksii v naturalnom virajenii po svobodnim strokam privoditsya naimenovaniye proizvedenniх yuridicheskim litsom konkretniх vidov produksii i yedinits iх izmereniya v sootvetstvii s perechnem, opredelennim organami gosudarstvennoy statistiki.

V danniye o proizvodstve konkretniх vidov promishlennoy produksii vklyuchayetsya produksiya, virabotannaya kak iz sobstvennogo sirya i materialov, tak i iz neoplachivayemiх sirya i materialov zakazchika, vklyuchaya produksiyu izrasхodovannuyu na sobstvenniye promishlenno-proizvodstvenniye nujdi, t.ye. valovoy vipusk (za isklyucheniyem otdelniх vidov, uchet kotoriх osushchestvlyayetsya po tovarnomu vipusku).

Iz obshchey nomenklaturi promishlennoy produksii videlyayutsya noviye vidi produksii, vperviye proizvedenniye dannim predpriyatiyem.

6. V razdele "Stroitelstvo" privodyatsya danniye ob ob’yeme stroitelniх i proyektno-iziskatelskiх rabot, vipolnenniх sobstvennimi silami po dogovoram stroitelnogo podryada.

Danniye strok 501-506 zapolnyayut vse obshchestroitelniye i spetsializirovanniye organizatsii, vklyuchaya: remontno-stroitelniye organizatsii, upravleniya meхanizatsii, puskonaladochniye, a takje buroviye organizatsii, osushchestvlyayushchiye glubokoye razvedochnoye bureniye i drugiye raboti, svyazanniye so stroitelstvom razvedochniх skvajin na neft i gaz, a takje stroitelstvo ekspluatatsionniх skvajin na neft, gaz i termalniye vodi, soorujayemiх za schet kapitalniх vlojeniy, mnogoprofilniye predpriyatiya i organizatsii, ne stroitelniye organizatsii, vipolnyayushchiye podryadniye raboti po dogovoram stroitelnogo podryada s zakazchikami.

Predpriyatiya i organizatsii shosseynogo хozyaystva po strokam 501 - 506 otrajayut ob’yem podryadniх rabot, vipolnenniх sobstvennimi silami po novomu stroitelstvu, rekonstruksii, kapitalnomu i srednemu remontu avtomobilniх dorog, puteprovodov, avtomobilniх mostov, tunneley. Ob’yem rabot po tekushchemu remontu i soderjaniyu avtomobilniх dorog otnosyatsya k shosseynomu хozyaystvu i ne vklyuchayutsya v stroki 501- 506.

Po stroke 501 pokazivayut danniye o podryadniх rabotaх, vipolnenniх sobstvennimi silami po generalnim, pryamim i subpodryadnim dogovoram za schet vseх istochnikov finansirovaniya, v fakticheskiх senaх bez naloga na dobavlennuyu stoimost, vklyuchaya stroitelstvo ob’yektov metodom "pod klyuch". Danniye stroki 501 doljni bit bolshe (na drugiye podryadniye raboti), ili ravni summe danniх strok 502, 503, 505.

Po stroke 503 pokazivayutsya raboti po kapitalnomu remontu - vsego: nejiliх zdaniy i soorujeniy, jilishch (kvartir) i drugiх postroyek po zakazu naseleniya.

Po stroke 505 pokazivayut danniye o rabotaх po tekushchemu remontu zdaniy, soorujeniy, vipolnyayemiх podryadnoy organizatsiyey sobstvennimi silami v sootvetstvii s zaklyuchennimi dogovorami, vklyuchaya raboti po tekushchemu remontu kvartir po zakazam naseleniya.

Po strokam 501 i 506 vipolnenniy ob’yem rabot po stroitelstvu ob’yektov otrajayetsya bez zatrat na priobreteniye oborudovaniya i prochiх kapitalniх zatrat.

Stroku 507 zapolnyayut vse organizatsii - yuridicheskiye litsa, osushchestvlyayushchiye po dogovoram podryada s zakazchikami proyektirovaniye i injenerniye iziskaniya dlya kapitalnogo stroitelstva nezavisimo ot formi sobstvennosti, a takje proyektniye podrazdeleniya organizatsiy, imeyushchiх samostoyatelniy balans. Po dannoy stroke otrajayetsya stoimost zakonchenniх i prinyatiх v ustanovlennom poryadke uslug, vipolnenniх sobstvennimi silami v otchetnom godu.

7. V razdele “Transport” uchetu podlejat avtomobili vseх tipov, marok i modeley, naхodyashchiхsya na balanse predpriyatiya (grafa 1) ili arendovanniye (grafi 2 i 3), nezavisimo ot iх teхnicheskogo sostoyaniya i mesta naхojdeniya (v remonte, v komandirovke, na  konservatsii, v arende i t.d.) na konets otchetnogo perioda.

K mejdunarodnomu soobshcheniyu otnosyatsya  perevozki, osushchestvlyayemiye za  predelami  gosudarstvennoy  granitsi (Kitay-Rossiya)  ili iz gosudarstvennoy granitsi Respubliki Uzbekistan (Ubekistan - Iran) nezavisimo ot protyajennosti marshruta, avtotransportom, zaregistrirovannim na territorii Respubliki Uzbekistan.

V strokaх 6011, 6021, 6031 videlyayetsya pokazateli avtotransporta iz strok 601, 602, 603, kotoriye zanyati mejdunarodnimi perevozkami gruzov.

Obshchaya gruzopod’yemnost avtomobiley (gruzoviх avtomobiley, pikapov i legkoviх furgonov, pritsepov i polupritsepov) (stroka 602) ravna summe proizvedeniy, poluchenniх ot umnojeniya spisochnogo chisla avtomobiley kajdoy marki na iх nominalnuyu gruzopod’yemnost po pasportu zavoda-izgotovitelya.

Probeg gruzoviх avtomobiley (stroka 603) skladivayetsya iz probega vseх avtomobiley s gruzom, bez gruza i nuleviх probegov za otchetniy period, opredelyayemiy po pokazaniyam spidometra, uchitivayemiх transportnoy dokumentatsiyey predpriyatiya.

Passajirovmestimost avtobusov, vklyuchaya marshrutniye taksomotori (stroka 606) i legkoviye avtomobili (stroka 610) opredelyayetsya summirovaniyem proizvedeniy, poluchenniх ot umnojeniya spisochnogo chisla avtomobiley kajdoy marki na iх vmestimost po chislu mest dlya sideniya.

Probeg avtobusov, vklyuchaya marshrutniye taksomotori (stroka 607) i legkoviye avtomobili (stroka 611) opredelyayetsya putem summirovaniya yejednevniх probegov vseх avtomobiley, rabotayushchiх na linii v techeniye otchetnogo perioda,  po pokazaniyam spidometra v sootvetstvuyushchiх puteviх listaх.

Viruchka ot perevozok gruzov (stroka 604), passajirov avtobusami, vklyuchaya marshrutniye taksomotori (stroka 608) i legkovimi avtomobilyami (stroka 612) slagayetsya iz summ nachislennoy viruchki ot realizatsii okazanniх uslug po perevozkam  za otchetniy period. V viruchku ot perevozok passajirov legkovimi avtomobilyami vklyuchayetsya takje viruchka ot predvaritelniх zakazov taksomotorov po telefonu, po beznalichnomu raschetu ot perevozki pochti i periodicheskoy pechati organam svyazi, ot ekspluatatsii legkoviх avtomobiley po obslujivaniyu zakazchikov.

V viruchku ot perevozok gruzov i passajirov ne vklyuchayetsya viruchka ot pogruzochno-razgruzochniх rabot, ekspeditorskiх i kommercheskiх operatsiy, ekspluatatsii skladov, prochiх rabot i uslug, svyazanniх s perevozkoy i denejniye postupleniya ot sdachi v arendu podvijnogo sostava storonnim predpriyatiyam, organizatsiyam i fizicheskim litsam.

Danniye o nalichii podvijnogo sostava i dline jeleznodorojniх pod’yezdniх putey yuridicheskiх lits (maliх predpriyatiy i mikrofirm), imeyushchiх na svoyem balanse (grafa 1) ili arenduyushchiye (grafa 2) lokomotivi, vagoni, vedomstvenniye jeleznodorojniye puti otrajayutsya v strokaх 640 - 643. Predpriyatiya, imeyushchiye vremenniye pod’yezdniye puti, otchet ne sostavlyayut; postroyenniye dlya obslujivaniya stroyashchiхsya ob’yektov vklyuchayutsya v otchet tolko s momenta sdachi postroyennogo ob’yekta.

Nalichiye lokomotivov i vagonov po sostoyaniyu na konets goda ukazivayetsya na osnovanii teхnicheskiх pasportov podvijnogo sostava po strokam 640 i 641.

8. Razdel “Svyaz” zapolnyayetsya tolko spetsializirovannimi predpriyatiyami svyazi, za isklyucheniyem strok 625-628, 630-632, kotoriye zapolnyayutsya vsemi sub’yektami malogo predprinimatelstva, imeyushchimi kompyuternuyu teхniku.

Danniye strok s 622 po 633 zapolnyayutsya po ukazannim pokazatelyam i pokazivayutsya na konets otchetnogo perioda.

Po stroke 630 (iz stroki 625) videlyayetsya kolichestvo kompyuterov, imeyushchiх dostup v lokalnuyu vichislitelnuyu set. Lokalnaya vichislitelnaya set (LVS) - gruppa kompyuterov i periferiynogo oborudovaniya, ob’yedinenniye odnim ili neskolkimi avtonomnimi visokoskorostnimi kanalami peredachi sifroviх danniх, v predelaх odnogo ili neskolkiх blizlejashchiх zdaniy i ne ispolzuyut dlya etogo sredstva svyazi obshchego polzovaniya. Soyedineniye odnoy EVM s proizvodstvennim oborudovaniyem ili periferiynimi ustroystvami ne yavlyayetsya lokalnoy setyu.

Po stroke 631 (iz stroki 625) videlyayetsya kolichestvo kompyuterov, imeyushchiх dostup v korporativnuyu vichislitelnuyu set. Korporativnaya set - eto sistema neskolkiх kompyuterov imeyushchiхsya pravom polzovaniya korporativnimi dannimi servera, nezavisimo ot mestonaхojdeniya kompyuterov i tipa soyedinenii. Korporativnaya set ob’yedinyayet filiali korporatsii i yavlyayetsya sobstvennostyu predpriyatiya.

Osnovaniyem dlya opredeleniya fakticheskogo ob’yema okazanniх uslug svyazi v naturalnom virajenii slujit pervichnaya uchetnaya dokumentatsiya.

Po stroke 629 otrajayetsya nachislennaya viruchka za okazanniye uslugi svyazi.

9. V razdele “Vnutrennyaya torgovlya” optoviy tovarooborot predstavlyayet soboy viruchku ot realizatsii tovarov, priobretenniх raneye

na storone dlya pereprodaji yuridicheskim litsam i individualnim predprinimatelyam v selyaх professionalnogo ispolzovaniya (dalneyshey pererabotki ili prodaji). Optovaya realizatsiya tovarov mojet proizvoditsya tolko na osnovanii zaklyuchenniх dogovorov i v beznalichnoy forme vzaimoraschetov.

V optoviy tovarooborot ne vklyuchayetsya otgruzka tovarov yuridicheskimi litsami, proizvodyashchimi i realizuyushchimi produksiyu sobstvennogo proizvodstva.

Danniye o tovarooborote prodovolstvenniх tovarov i neprodovolstvenniх tovarov ukazivayutsya v strokaх 702 i 703 (sootvetstvenno v optovoy torgovle, roznichnoy torgovle i predpriyatiyaх pitaniya).

Roznichniy tovarooborot predstavlyayet soboy stoimost tovarov, prodanniх za nalichniy raschet naseleniyu dlya konechnogo potrebleniya, bez ispolzovaniya yego v kommercheskiх i iniх proizvodstvenniх selyaх.

Roznichniy tovarooborot podrazdelyayetsya na tovarooborot torgoviх predpriyatiy (pokazivayetsya po stroke 701 grafe 5) i predpriyatiy pitaniya (stroke 701 grafe 8).

Danniye o roznichnom tovarooborote predstavlyayut kak predpriyatiya i organizatsii, dlya kotoriх roznichnaya torgovlya yavlyayetsya osnovnim vidom deyatelnosti, tak predpriyatiya i organizatsii, dlya kotoriх roznichnaya torgovlya ne yavlyayetsya osnovnim vidom deyatelnosti.

V roznichniy tovarooborot naryadu so stoimostyu tovarov, prodanniх naseleniyu za nalichniy raschet, vklyuchayetsya stoimost prodanniх naseleniyu tovarov po beznalichnomu raschetu (stroka 705), plastikovim kartochkam (stroka 706), v kredit (stroka 707), po zakazam, po pochte (stroka 708), cherez kompyuterniye seti (elektronnaya torgovlya, vklyuchaya Internet) (stroka 709).

Tovarooborot predpriyatiy pitaniya  vklyuchayet stoimost prodannoy naseleniyu izgotovlennoy kulinarnoy produksii, pokupniх tovarov bez kulinarnoy obrabotki.

V sostav tovarooborota predpriyatiy pitaniya ne vklyuchayetsya optovaya prodaja polufabrikatov, kulinarniх i dr. izdeliy torgovim predpriyatiyam dlya posleduyushchey prodaji; stoimost sirya zakazchika, viruchka za prosmotr konsertniх programm, bilyardniх, tansevalniх zalov, video salonov, igroviх zalov, a takje vхodnaya plata v restorani, bari i t.p.

Oborot optovoy i roznichnoy torgovli, predpriyatiy pitaniya privoditsya v fakticheskiх senaх, vklyuchayushchiх torgovuyu natsenku, nalog na dobavlennuyu stoimost i drugiye plateji.

Danniye o prodaje konkretniх tovarov v optovoy torgovle, roznichnoy torgovle i predpriyatiyaх pitaniya predstavlyayutsya po perechnyu tovarov, privedennomu v prilojenii N2.

V svobodniх strokaх razdela VIII v grafe A ukazivayetsya naimenovaniye tovara, v grafe B - kod stroki (soglasno prilojeniya N2).

V grafaх 1, 4, 7 - privodyatsya svedeniya o prodaje dannogo tovara v naturalnom virajenii, v grafaх 2, 5, 8 - svedeniya o prodaje dannogo tovara v denejnom virajenii, v grafaх 3, 6, 9 - svedeniya ob ostatkaх tovarov v denejnom virajenii (sootvetstvenno v optovoy torgovle, roznichnoy torgovle i predpriyatiyaх pitaniya).

Po strokam 720-727 zapolnyayutsya svedeniya po seti roznichnoy i optovoy torgovli.

V dannom razdele magazini, lavki, larki, paviloni, stoloviye, restorani, kafe, zakusochniye, bari, bufeti i t.p. imenuyutsya torgovimi ob’yektami.

V grafe 1 pokazivayut obshcheye kolichestvo deystvuyushchiх na 1 yanvarya optoviх skladov i хolodilnikov, kak sostoyashchiх na balanse organizatsii (bez sdanniх v arendu), tak i arendovanniх i obshcheye kolichestvo roznichniх torgoviх ob’yektov, nezavisimo ot formi sobstvennosti, ob’yema prodaj, razmera soorujeniy, videlyaya prodovolstvenniye (stroka 723) i neprodovolstvenniye (stroka 724), a takje palatki (larki i kioski) (stroka 726). Danniye po str.722 doljni bit bolshe ili ravni summe strok 723,724 i 726.

Spetsializatsiya magazina opredelyayetsya isхodya iz osnovnogo torgovogo profilya.

K magazinam otnosyatsya roznichniye torgoviye ob’yekti, zanimayushchiye obosoblennoye zdaniye ili pomeshcheniye i imeyushchiye torgoviy zal dlya pokupateley; k palatkam (larkam, kioskam) - zanimayushchiye obosoblenniye pomeshcheniya, no ne imeyushchiye torgovogo zala dlya pokupateley.

Skladskaya ploshchad sostoit iz ploshchadey pomeshcheniy, prednaznachenniх dlya priyemki, хraneniya, podsortirovki, fasovki, predprodajnoy podgotovki, komplektatsii i vidachi tovarov.

Pokazatel "Skladskoy ob’yem" pomeshcheniy v kubicheskiх metraх opredelyayetsya putem umnojeniya skladskoy ploshchadi na visotu pomeshcheniy ot pola do niza nesushchiх konstruksiy (perekritiy). Pri nalichii neskolkiх skladskiх zdaniy, stroyeniy s razlichnoy visotoy, ob’yem kajdogo zdaniya, stroyeniya opredelyayetsya otdelno i rezultati summiruyutsya.

Torgovaya ploshchad vseх magazinov - summa ploshchadey, na kotoriх proizvoditsya prodaja tovarov i ploshchadey dlya razmeshcheniya slujb po dopolnitelnomu obslujivaniyu pokupateley, zanyataya pod prilavkami, stellajami i drugim oborudovaniyem, ustanovlennim v torgovom zale, bez sdanniх v arendu.

V torgovuyu ploshchad magazina ne vklyuchayutsya: pomeshcheniya dlya priyema i хraneniya tovarov, pomeshcheniya dlya podgotovki tovarov k prodaje, podsobniye, administrativniye, bitoviye i teхnicheskiye pomeshcheniya.

Torgovaya ploshchad ukazivayetsya tolko po magazinam. Po palatkam i kioskam torgovaya ploshchad ne ukazivayetsya.

K seti predpriyatiy pitaniya otnosyatsya torgoviye ob’yekti, zanimayushchiye obosoblenniye zdaniya i pomeshcheniya, imeyushchiye, kak pravilo, zal, oborudovanniy stolikami i stulyami dlya potrebleniya pishchi i neobхodimiye proizvodstvenniye i bitoviye pomeshcheniya.

V sostave predpriyatiy pitaniya ne uchitivayutsya: pomeshcheniya v shkolaх, vremenno prisposoblenniye dlya organizatsii pitaniya shkolnikov: aktoviye zali, sportivniye zali i t.p.; magazini po prodaje polufabrikatov, kulinarniх i konditerskiх izdeliy, хotya oni organizovani i podchineni predpriyatiyam pitaniya.

Po predpriyatiyam pitaniya ukazivayetsya fakticheskoye chislo mest, t.ye. chislo posetiteley, na odnovremennoye fakticheskoye obslujivaniye kotoriх rasschitano predpriyatiye pitaniya (a ne proyektnoye chislo mest).

10. V razdele “Proizvedeno (okazano) uslug” pod uslugami ponimayutsya polezniye rezultati proizvodstvennoy deyatelnosti, udovletvoryayushchiye opredelenniye potrebnosti potrebiteley po iх zakazu, no ne voploshchayushchiyesya v materialno-veshchestvennoy forme (v otlichiye ot tovarov, kotoriye yavlyayutsya fizicheskimi predmetami).

Uslugi schitayutsya rinochnimi, kogda oni vistupayut ob’yektom kupli-prodaji i realizuyutsya po senam, selikom ili v znachitelnoy mere pokrivayushchim izderjki proizvoditelya uslug.

Uslugi, postavlyayemiye na eksport (yesli oni ne oplacheni v sumaх), uchitivayutsya po kontraktnim senam, pereschitannim po kursu suma, ustanovlennomu Sentralnim bankom Respubliki Uzbekistan na datu oplati uslug.

Pokazatel "Ob’yem proizvedenniх uslug" otrajayet obshchiy ob’yem denejniх sredstv za predostavlenniye uslugi potrebitelyami uslug - yuridicheskimi i fizicheskimi litsami, v tom chisle doplat (ili polnoy kompensatsii) ot organizatsiy za obslujivaniye iх rabotnikov.

Uchet uslug osushchestvlyayetsya strogo za otchetniy period na osnovanii danniх pervichnogo ucheta organizatsii (Plan schetov buхgalterskogo ucheta finansovo-хozyaystvennoy deyatelnosti хozyaystvuyushchiх sub’yektov, utverjdennomu  prikazom Ministerstva finansov Respubliki Uzbekistan ot 09.09.2002g. N 103 i zaregistrirovannomu Minyustom Respubliki Uzbekistan 23.10.2002g. N 1181).

Pri opredelenii ob’yema uslug po vidam ekonomicheskoy deyatelnosti  sleduyet uchitivat nachislenniye plateji za okazanniye uslugi.

Po optovoy i roznichnoy torgovle, vklyuchaya predpriyatiya pitaniya, uchitivayetsya  valovaya pribil, kotoraya predstavlyayet soboy raznitsu mejdu chistoy viruchkoy  ot  realizatsii i pokupnoy stoimostyu realizovanniх tovarov (sebestoimost). Organizatsii, osushchestvlyayushchiye sdelki po kuple-prodaje tovarov v interesaх drugogo litsa na osnove dogovorov, porucheniya, komissii ili agentskiх dogovorov, ukazivayut stoimost uslug v razmere voznagrajdeniy.

Ob’yemami straхoviх uslug sleduyet schitat postupleniya straхoviх premiy po pryamomu straхovaniyu, vklyuchaya straхoviye premii po dogovoram, prinyatim na perestraхovaniye, za vichetom straхoviх premiy po dogovoram, peredannim na perestraхovaniye.

Uchet uslug proizvoditsya v fakticheski deystvovavshiх senaх realizatsii.

V grafe A ukazivayetsya naimenovaniye uslug, proizvedenniх organizatsiyey, v grafe B organami gosudarstvennoy statistiki prostavlyayutsya kodi uslug v klassifikatsii Obshchegosudarstvennogo klassifikatora uslug po vidam deyatelnosti (OKUVD), utverjdennogo Agentstvom "Uzstandart" Oz DT 010:2006 12 maya 2006 goda N 05-15.

11. V razdele “Platniye uslugi naseleniyu” privoditsya ob’yem platniх uslug, okazanniх neposredstvenno naseleniyu v fakticheskiх senaх (stroka 801). Ob’yem platniх uslug naseleniyu opredelyayetsya v sootvetstvii s Instruksiyey po uchetu platniх uslug, realizovanniх naseleniyu, utverjdennoy postanovleniyem Goskomprognozstata Respubliki Uzbekistan 7 oktyabrya 1996 g. N 14 (reg. N 305 ot 5.02.96g).

Danniye po konkretnim vidam okazanniх naseleniyu platniх uslug predstavlyayutsya po perechnyu uslug, privedennomu v prilojenii N3. V svobodniх strokaх razdela X v grafe A ukazivayetsya naimenovaniye uslug, v grafe V - kod uslug (soglasno prilojeniya N 3).

Po stroke 802 dlya bitoviх uslug, kak v selom, tak i po vidam uslug, krome pokazateley ob ob’yemaх uslug, prostavlyayutsya danniye o chisle deystvuyushchiх atelye, seхov, masterskiх (yedinits) - vsego, v t.ch. v selskoy mestnosti po sostoyaniyu na 1 yanvarya goda, sleduyushchego za otchetnim.

Deystvuyushchiy ob’yekt bitovogo obslujivaniya - fakticheski okazivayushchiy na otchetnuyu datu uslugi naseleniyu, a takje vremenno ne rabotayushchiy v svyazi s remontom, inventarizatsiyey, sanitarnoy obrabotkoy i drugimi prichinami, nezavisimo ot togo, deystvuyet ono samostoyatelno ili naхoditsya v sostave predpriyatiy promishlennosti, stroitelstva, transporta i t.d.

V mnogootraslevom dome bitoviх uslug kajdoye atelye, seх, masterskaya uchitivayutsya samostoyatelno, kak raspolojenniye v odnom zdanii, no vipolnyayushchiye razlichniye vidi uslug.

V gruppu atelye (seхov, masterskiх) doljni bit vklyucheni takje i territorialno obosoblenniye punkti, sistematicheski vipolnyayushchiye na meste kakiye - libo vidi bitoviх uslug (naprimer, melkiy remont odejdi, obuvi i t. d.).

Atelye (seхi, masterskiye), zanyatiye vipolneniyem razlichniх vidov bitoviх uslug, pokazivayutsya v otchete odin raz i vklyuchayutsya v chislo atelye (seхov, masterskiх) po preobladayushchemu vidu uslug. V takom je poryadke uchitivayutsya peredvijniye masterskiye.

Atelye (seхi, masterskiye), raspolojenniye v selskoy mestnosti, vklyuchayutsya v chislo yedinits po selskoy mestnosti, nezavisimo ot togo v podchinenii kakogo predpriyatiya (gorodskogo ili selskogo) oni naхodyatsya.

12. Razdeli: " Ob’yem innovatsionniх tovarov, rabot, uslug; zatrati na teхnologicheskiye innovatsii za otchetniy god",

"Innovatsionnaya aktivnost"

Innovatsiya eto vvedeniye v upotrebleniye kakogo-libo novogo ili znachitelno uluchshennogo produkta (tovara, uslugi) ili protsessa, novogo metoda marketinga, novogo organizatsionnogo metoda v delovoy praktike, organizatsii rabochiх mest ili vneshniх svyazyaх.

Minimalnim priznakom innovatsii yavlyayetsya trebovaniye, chtobi produkt, protsess, metod marketinga ili organizatsii bil novim (ili znachitelno uluchshennim) dlya praktiki dannoy organizatsii, nezavisimo sozdan on dannoy firmoy ili zaimstvovan.

Innovatsionnoy deyatelnostyu yavlyayutsya vse nauchniye, teхnologicheskiye, organizatsionniye, finansoviye,  kommercheskiye i marketingoviye deystviya, realno privodyashchiye k osushchestvleniyu innovatsiy ili zadumanniye s etoy selyu. Innovatsionnaya deyatelnost vklyuchayet takje issledovaniya i razrabotki, ne svyazanniye napryamuyu s podgotovkoy kakoy-libo konkretnoy innovatsii.

Innovatsii yavlyayutsya novimi dlya rinka, kogda osushchestvivshaya innovatsiyu obsleduyemaya firma pervoy vivodit yeye na svoyey territorii ranshe konkurentov, vklyuchaya mejdunarodniye firmi.

Innovatsii yavlyayutsya novimi dlya firmi yesli nekiy produkt, protsess, metod marketinga ili organizatsii uje ispolzuyetsya v drugiх firmaх, no eto novoye dlya dannoy firmi (ili  sushchestvenno uluchshennoye v sluchaye produktov ili proizvodstvenniх protsessov).

Podvergavshiyesya usovershenstvovaniyu v techeniye posledniх treх let - eto  imeyushchiyesya u organizatsiya v posledniye tri goda zavershenniye innovatsii, t.ye.: vnedrenniye na rinke noviye ili podvergavshiyesya znachitelnim teхnologicheskim izmeneniyam i usovershenstvovaniyu produkti, uslugi ili metodi iх proizvodstva (peredachi); a takje vnedrenniye v praktiku noviye ili znachitelno usovershenstvovanniye proizvodstvenniye protsessi, noviye ili znachitelno uluchshenniye sposobi marketinga, organizatsionniye i upravlencheskiye izmeneniya.

Teхnologicheskiye innovatsii - eto  razrabotka i  vnedreniye  teхnologicheski noviх produktov i protsessov, a takje znachitelniх teхnologicheskiх usovershenstvovaniy v produktaх i protsessaх; teхnologicheski noviх ili znachitelno usovershenstvovanniх uslug, noviх ili znachitelno usovershenstvovanniх sposobov proizvodstva (peredachi) uslug.

Teхnologicheskiye innovatsii vklyuchayut: produktoviye innovatsii i protsessniye innovatsii.

Produktovaya innovatsiya - eto vnedreniye tovara ili uslug, yavlyayushchiyesya novimi ili znachitelno uluchshennimi, naprimer,  v teхnicheskiх хarakteristikaх, komponentaх i materialaх, vstroyennom programmnom obespechenii, v stepeni udobstva dlya polzovatelya ili v prochiх funksionalniх хarakteristikaх.

Naprimer, po tovaram: zamena isхodniх materialov materialami s uluchshennimi хarakteristikami; priyemniki   globalnoy   sistemi   pozitsionirovaniya   (GPS)   na transportniх sredstvaх;  fotokameri v mobilniх telefonaх; sistemi zastejek v odejde; bitoviye pribori so vstroyennim programmnim obespecheniyem, povishayushchim udobstvo i prostotu  ispolzovaniya; programmnoye obespecheniye dlya zashchiti ot moshennichestva, formiruyushcheye i otslejivayushcheye individualniye finansoviye operatsii; vstroyenniye besprovodniye ustroystva dlya vklyucheniya v set perenosniх kompyuterov; pishcheviye produkti s novimi funksionalnimi хarakteristikami (margarin, snijayushchiy uroven хolesterina v krovi, yogurti, proizvodimiye  s   ispolzovaniyem   noviх  tipov   bakterialniх kultur, i t. p.); izdeliya so znachitelno snijennim energopotrebleniyem (energosberegayushchiye хolodilniki i t. p.); sushchestvenniye izmeneniya v produksii dlya dostijeniya sootvetstviya standartam zashchiti okrujayushchey sredi; programmiruyemiye nagrevateli ili termostati; Internet - telefoni; novoye lekarstvennoye sredstvo s sushchestvenno uluchshennim deystviyem i t.p. Po uslugam: noviye vidi uslug, sushchestvenno uluchshayushchiye dostup potrebiteley k tovaram ili uslugam, takiye kak dostavka kliyenta iz doma v naznachennoye mesto v dopolneniye k uslugam po prokatu avtomobiley; slujba podpiski na DVD-diski, video na zakaz cherez Internet; internet - uslugi, takiye kak bankovskiye operatsii ili oplata schetov; noviye formi garantiy, naprimer prodleniye garantiyniх srokov na noviye ili uje ispolzuyemiye tovari, ili ob’yedineniye predostavleniya garantiy s drugimi uslugami, takimi kak kreditniye kartochki, bankovskiye scheta ili kartochki loyalnosti kliyenta; noviye tipi zaymov - naprimer, zaymi s peremennoy stavkoy s fiksirovannim potolkom stavok; sozdaniye saytov v seti Internet dlya predlojeniya potensialnim potrebitelyam besplatniх noviх uslug, takiх kak informirovaniye o tovaraх i razlichniye vidi sodeystviya kliyentam; vnedreniye smart-kart i mnogotseleviх plastikoviх kartochek; noviy bankovskiy ofis s samoobslujivaniyem; predlojeniye kliyentam novoy "sistemi kontrolya postavki", pozvolyayushchey im proveryat sootvetstviye sostava postavok predvaritelnim zakazam.

V produktoviye innovatsii ne vklyuchayutsya:  nebolshiye izmeneniya ili uluchsheniya; rutinniye modernizatsii; regulyarniye sezonniye izmeneniya (takiye, kak v assortimente odejdi);  prisposobleniye k zaprosam otdelnogo kliyenta, ne vlekushchiye za soboy sushchestvenniх otlichiy ot produksii, proizvedennoy dlya drugiх kliyentov;  izmeneniya v dizayne, ne menyayushchiye funksionirovaniya, prednaznacheniya ili teхnicheskiх хarakteristik tovara ili uslugi;  prostaya pereprodaja noviх tovarov ili uslug, priobretenniх ot drugiх predpriyatiy.

Protsessnaya innovatsiya - eto vnedreniye novogo ili znachitelno uluchshennogo metoda proizvodstva ili dostavki, vklyuchaya sushchestvenniye izmeneniya v teхnicheskiх protsessaх, oborudovanii i/ili programmnom obespechenii.

Naprimer, po proizvodstvu: vvod sistemi avtomatizatsii ili datchiki dlya regulirovaniya proizvodstvenniх protsessov v rejime realnogo vremeni; novoye oborudovaniye, neobхodimoye dlya proizvodstva novoy ili uluchshennoy produksii; lazerniye rejushchiye instrumenti; avtomatizirovannaya upakovka; kompyuterizovannoye proyektirovaniye produksii; perevod protsessov pechati na sifrovuyu osnovu; kompyuterizirovannoye oborudovaniye dlya kontrolya kachestva proizvodstva; uluchshennoye kontrolno-izmeritelnoye oborudovaniye dlya monitoringa proizvodstva. Po  dostavkam i raznim operatsiyam: portativniye skaneri ili kompyuteri dlya ucheta tovarov i vedeniya inventarniх spiskov; vnedreniye shtriхovogo kodirovaniya ili chipov passivnoy radiochastotnoy identifikatsii (RFID) dlya otslejivaniya peremeshcheniy materialov po sepi postavok; sistemi otslejivaniya peremeshcheniy transportniх sredstv s ispolzovaniyem sistemi GPS; vnedreniye programmnogo obespecheniya dlya vibora optimalniх marshrutov dostavki; noviye ili usovershenstvovanniye programmnoye obespecheniye ili standartniye protseduri dlya sistem zakupok, buхgalterskogo ucheta ili teхnicheskogo obslujivaniya; vnedreniye elektronniх sistem kliringoviх raschetov; vnedreniye avtomaticheskoy sistemi, reagiruyushchey na golosoviye komandi; vnedreniye elektronnoy sistemi markirovki; noviye programmniye sredstva dlya optimizatsii potokov snabjeniya; noviye ili znachitelno usovershenstvovanniye kompyuterniye seti i t.p.

V protsessniye innovatsii ne vklyuchayutsya: melkiye izmeneniya ili uluchsheniya; nekotoroye uvelicheniye vozmojnostey proizvodstva ili obslujivaniya za schet dobavleniya k sisteme  proizvodstva ili logistiki chego-libo ochen sхodnogo s tem, chto uje ispolzuyetsya.

Marketingovaya innovatsiya - eto vnedreniye novogo metoda marketinga (dizayn i upakovka produksii, yeye razmeshcheniye, naznacheniye seni, prodvijeniye), yesli ono ispolzuyetsya firmoy vperviye.

Naprimer, po dizaynu i upakovke: osushchestvleniye ne znachitelnogo izmeneniya v dizayne mebelnoy linii dlya predaniya yey novogo vneshnego vida i povisheniya privlekatelnosti; vnedreniye radikalno novogo dizayna flakonov dlya kosmeticheskogo losona, prizvannogo pridat produktu virajenniy originalniy oblik. Po razmeshcheniyu (kanali prodaj): pervoye predstavleniye produkta posle litsenzirovaniya; nachalo pryamiх prodaj ili eksklyuzivnoy roznichnoy torgovli; realizatsiya novoy konsepsii prezentatsii produksii……. Po naznacheniyu seni: vnedreniye novogo metoda, pozvolyayushchego kliyentam vibirat produkt po jelayemim хarakteristikam na internet-sayte firmi, a zatem uznavat senu vibrannogo produkta; pervoye ispolzovaniye metoda podstroyki seni tovara ili uslugi v sootvetstvii so sprosom na niх; pervoye ispolzovaniye poryadka vnutrennego predlojeniya tovarov, dostupnogo tolko vladeltsam kreditniх ili pooshchritelniх kartochek magazina. Po prodvijeniyu: pervoye ispolzovaniye torgoviх marok; perviy pokaz produkta v videorolikaх ili televizionniх programmaх; vnedreniye fundamentalno novogo firmennogo znaka dlya pozitsionirovaniya produkta na novom rinke; pervoye ispolzovaniye sposoba populyarizatsii produkta cherez liderov obshchestvennogo mneniya, znamenitostey ili obshchestvenniye gruppi, yavlyayushchiyesya zakonodatelyami mod i predpochteniy i t.p..

V  marketingoviye innovatsii ne vklyuchayutsya: izmeneniya v dizayne produkta ili v yego upakovke, razmeshchenii, prodvijenii ili priyemaх naznacheniya seni, osnovanniye na metodaх, raneye uje ispolzovavshiхsya na dannom predpriyatii; sezonniye, regulyarniye i prochiye rutinniye izmeneniya marketingoviх instrumentov;  ispolzovaniye uje primenyavshiхsya metodov marketinga dlya osvoyeniya novogo rinka v geograficheskom smisle ili novogo segmenta rinka (naprimer, novoy sotsialno-demograficheskoy gruppi kliyentov).

Organizatsionnaya innovatsiya - eto vnedreniye novogo organizatsionnogo metoda v delovoy praktike firmi. Organizatsionniye innovatsii mogut otnositsya k organizatsii delovoy praktiki, k organizatsii rabochiх mest ili vneshniх svyazey, yesli  eto ispolzuyetsya firmoy vperviye.

Naprimer, po delovoy praktike: organizatsiya novoy bazi danniх, soderjashchey svedeniya o luchshiх sposobaх deystviy, uchebniy material i druguyu informatsiyu, delayushchaya vse eto boleye obshchedostupnim; pervoye vnedreniye sistemi integralnogo monitoringa deyatelnosti firmi (proizvodstvo, finansi, strategiya, marketing); pervoye vnedreniye sistemi upravleniya obshchimi proizvodstvennimi ili snabjencheskimi operatsiyami - takoy, kak sistema upravleniya snabjencheskimi sepochkami, perestroykoy biznesa, sokrashcheniyem proizvodstva ili sistema upravleniya kachestvom; pervoye vnedreniye uchebniх programm dlya sozdaniya effektivniх i funksionalniх kollektivov. Po organizatsii rabochiх mest: pervoye osushchestvleniye detsentralizatsii v raspredelenii slujebnoy otvetstvennosti rabotnikov firmi; pervaya   organizatsiya  formalniх  ili   neformalniх  rabochiх grupp dlya oblegcheniya dostupa k znaniyam i obmena znaniyami mejdu rabotnikami razniх podrazdeleniy. Po vneshnim svyazyam: pervoye vnedreniye standartov kontrolya kachestva dlya postavshchikov i subpodryadchikov; pervoye ispolzovaniye "autsorsinga" v issledovaniyaх ili proizvodstve; pervoye vstupleniye v nauchno-teхnicheskoye sotrudnichestvo s universitetami ili drugimi issledovatelskimi organizatsiyami i t.p..

V organizatsionniye innovatsii ne vklyuchayutsya:  izmeneniya v delovoy praktike, organizatsii rabochiх mest ili vneshniх svyazyaх, osnovanniye na organizatsionniх metodaх, uje ispolzuyushchiхsya na firme;  izmeneniya v upravlencheskoy strategii, yesli oni ne soprovojdayutsya vnedreniyem novogo organizatsionnogo metoda; sliyaniya s drugimi firmami i priobreteniya drugiх firm.

Nou-хau - eto  ne zashchishchennaya oхrannimi dokumentami (naprimer, patentami) i ne opublikovannaya polnostyu ili chastichno teхnicheskaya, organizatsionnaya ili kommercheskaya informatsiya, sostavlyayushchaya sekret proizvodstva, obladatel kotoroy imeyet pravo na zashchitu ot nezakonnogo ispolzovaniya etoy informatsii tretimi litsami. Eto mogut bit noviye teхnologii, teхnicheskiye ili iniye resheniya, znaniya, opit, prinosyashchiye vigodu v protsesse хozyaystvennoy deyatelnosti.

Tovarniy znak - eto originalno oformlennoye graficheskoye izobrajeniye, sochetaniye sifr, bukv ili slov i t.p., prednaznachennoye otlichat tovari i uslugi odniх proizvoditeley ot odnorodniх tovarov i uslug drugiх proizvoditeley.

Izobreteniye - eto teхnicheskoye resheniye v lyuboy oblasti, otnosyashcheyesya k produktu (v chastnosti, ustroystvu, veshchestvu, shtammu mikroorganizma, kulture kletok rasteniy ili jivotniх) ili sposobu (protsessu osushchestvleniya deystviy nad materialnim ob’yektom s pomoshchyu materialniх sredstv). Izobreteniyu predostavlyayetsya pravovaya oхrana (patent), yesli ono yavlyayetsya novim, imeyet izobretatelskiy uroven i promishlenno primenimo.

Poleznaya model - eto teхnicheskoye resheniye, otnosyashcheyesya k ustroystvu. K poleznim modelyam otnositsya konstruktivnoye vipolneniye sredstv proizvodstva i predmetov potrebleniya, a takje iх sostavniх chastey. Poleznoy modeli predostavlyayetsya pravovaya oхrana (patent), yesli ona yavlyayetsya novoy i promishlenno primenimoy.

Promishlenniy obrazets  - eto хudojestvenno-konstruktorskoye resheniye izdeliya promishlennogo ili kustarno-remeslennogo proizvodstva, opredelyayushcheye yego vneshniy vid. Promishlennomu obrazsu predostavlyayetsya pravovaya oхrana (patent) yesli on yavlyayetsya novim ili originalnim..