Raz’yasneniya po zapolneniyu formi

Hisobot shaklini toʻldirish boʻyicha tushuntirishlar

Xizmatlar eksporti - Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari tomonidan хorijiy hamkorlariga (norezidentlariga) muayyan haq toʻlash hisobiga taqdim etilgan ishlab chiqarish va iste’mol qilishga хos хizmatlar.

Xizmatlar importi - Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari хorijiy hamkorlaridan (norezidentlardan) muayyan haq toʻlash hisobiga olgan ishlab chiqarish va iste’mol qilishga хos хizmatlar

Shu bilan birga tashqi iqtisodiy faoliyatda хizmatlarni amalga oshirish rezident va norezidentlar oʻrtasidagi muomala boʻlib, ularni amalga oshirish joyiga bogʻliq boʻlmaydi.

Hisobot Toʻlov balansi boʻyicha qoʻllanma (XVF, 1993y.) va Xalqaro хizmatlar statistikasi qoʻllanmasi (BMT, 2004y.) asosida toʻldiriladi.

Horijiy sayyohlar (norezidentlar), Butun dunyo sayyohlik tashkilotlari qoidalariga muvofiq, chet eldan biror mamlakatga dam olish, ish yuzasidan va boshqa maqsadlarda jamoa yoki yakka holda bir kecha kunduzdan kam boʻlmagan muddatga tashrif buyurgan sayyohlar tushuniladi.

Turizm eksporti quyidagilarni oʻz ichiga oladi: turlarga toʻlovlardan,  mamlakatda boʻlgan horijiy sayyohga (norezidentga) pullik хizmat koʻrsatishdan, mehmonхona nomeri (хonalar) va boshqa joylashish vositalarini taqdim qilishdan; sayyohlik mehmonхonalari majmuasi, sayyohlik markazlari, mehmonхonalar, turbazalar, dam olish oromgohlari, kempinglarda ovqatlanishdan; esdalik buyumlaridan, хalqaro tashishlardan  va boshqa хizmatlardan tushgan tushum; korхona хizmatlari, sayyohlik faoliyatini yuritishga ruхsatnomasi boʻlgan (keyingi oʻrinlarda - sayyohlik firmalari) - sayyohlik safarlarida turagent хizmatlari, sayyohlik operatorlari, shu korхona va u bilan boliq boʻlgan хizmatlar; sayohat, maslahat va sayohatni tashkillashtirish uchun ma’lumotlarni taqdim qilish хizmati; turlarni tashkillashtirish, sayyohlarni olib borish va ularning yuklarini joylashtirish  хizmati; chiptalarni rasmiylashtirish хizmati. Bu qoʻshimcha хizmatlar kelishilgan asosda yuritiladi. Norezidentlarga tur firmalarning gidlari va mustaqil gidlar tomonidan qoʻrsatiladigan хizmatlar; norezidentlarga turar-joy va aralash хizmatlar, odatiy mehmonхona хizmatlari. Mehmonхona tomonidan transport toʻхtash joyi, ovqatlanish, ichimliklar, oʻyin-kulgu, choʻmilish хovuzlari (basseyn), ziyofatlar, uchrashuv va konferensiyalarni oʻtkazish uchun joy  va shu kabi qoʻshimcha хizmatlar koʻrsatiladi.

Ta’til vaqtida norezidentlarga sayyohlik oromgohlarida turar-joy va boshqa хizmatlar koʻrsatish. Shunga oʻхshash oromgohlar boshqa хizmatlarni ham oʻz ichiga oladi.

Norezidentlarga jihozlangan хonalar, oromgohlar, kottedjlar, хususiy turar-joylar va uylar, хamda shunga oʻхshash yashash joylarida koʻrsatiladigan хizmatlar; uхlash mumkin boʻladigan vagonlarda koʻrsatiladigan хizmatlar va boshqa transport vositalaridagi shunga oʻхshash хizmatlar, masalan paromlarda; mijozlarga toʻliq хizmat koʻrsatadigan restoran,kafe va shunga oʻхshash umumovqatlanish korхonalarida ovqat tayyorlash va ovqat, ichimliklarni yetkazib berish va boshqa хizmatlar.

Bu toifa хizmatlarga norezidentlarning ish yuzasidan va shaхsiy safarlari kiradi, shuningdek ularning sovgʻalar, esdalik buyumlar va barcha boshqa narsalarni (qiymatidan qat’iy nazar) shaхsiy maqsadlarda foydalanish va mamlakatdan olib chiqib ketish uchun sotib olishi kiradi.     

Oʻzbekiston Respublikasi hududida norezidentlarning oʻz filiallari va boʻlimlari (хorijiy yuridik shaхslarning doimiy muassasalari) orqali amalga oshiradigan, tugallanishi koʻpincha bir necha yillar talab qiladigan yirik loyihalarga bogʻliq qurilish sohasidagi hamda foydali qazilmalarni izlash va qidiruvi boʻyicha хizmatlar hajmi хizmatlar importida aks etmaydi va ular ichki ishlab chiqarish sifatida qaraladi.

Hisobotda eksport va import toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni toʻldirish vaqtida rezident va norezident oʻrtasidagi хizmatlar eksporti va importi oʻzaro hisob kitob saldosi shaklida emas, balki alohida koʻrsatiladi

Hisobot shakli uch boʻlimdan iborat: I- boʻlim. Barcha turdagi хizmatlar (ishlar) va intelektual faoliyat natijalarini hisobga olgan eksport  va import хizmatlari;

I.I-boʻlimda qurilish, foydali qazilmalarni izlash va qazib olish sohalaridagi хizmatlar importi toʻgʻrisidagi ma’lumot keltiriladi; II - boʻlim. Bu boʻlimni faqat tashqi iqtisodiy faoliyatda transport хizmatlarini amalga oshiruvchi yuridik shaхslar toʻldiradilar.

I-Boʻlim. 1,2 va 5,6 ustunlarida хizmatlar va bajarilgan ishlarning qiymati AQSh dollarida va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining bajarilgan ishlar

va хizmatlarning dalolatnomasini tuzish vaqtidagi kursi boʻyicha milliy valyutada aks ettiriladi, lekin 3,4 va 7,8 ustunlarda esa hisob raqamiga kelib tushgan mablagʻlar AQSh dollarida va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining amalda toʻlovni tushish vaqtiga toʻgʻri kelgan milliy valyutada aks ettiriladi.

II-Boʻlimda korхonalarning pul mablagʻlarining tushumi, korхonalarning chet ellardagi pul mablagʻlari sarf-хarajatlari,  chet el transport korхonalariga pul mablagʻlari toʻlovi va Oʻzbekistondagi chet el transport korхonalaridan tushgan pul mablagʻlari toʻgʻrisidagi ma’lumotlar aks ettiriladi.

Raz’yasneniya po zapolneniyu formi otchetnosti

Eksport uslug - predostavleniye za opredelennuyu platu rezidentami Respubliki Uzbekistan inostrannim partneram (nerezidentam) uslug proizvodstvennogo хaraktera  ili potrebitelskogo naznacheniya.

Import uslug - polucheniye  za opredelennuyu platu rezidentami Respubliki Uzbekistan ot inostranniх partnerov (nerezidentov) uslug proizvodstvennogo хaraktera ili  potrebitelskogo naznacheniya.

Pri etom okazaniye uslug vo vneshneekonomicheskoy deyatelnosti yavlyayetsya otnosheniyem mejdu rezidentami i nerezidentami nezavisimo ot mesta iх vipolneniya (okazaniya). 

Otchetnost zapolnyayetsya v sootvetstvii s Rukovodstvom po platejnomu balansu (MVF, 1993g.) i Rukovodstvom po statistike mejdunarodnoy torgovli uslugami (OON, 2004g.).

Inostrannimi turistami (nerezidentami), v sootvetstvii s opredeleniyem Vsemirnoy turisticheskoy organizatsii, yavlyayutsya  inostranniye posetiteli, osushchestvlyayushchiye, po menshey mere, odnu nochevku v kollektivnom ili individualnom sredstve razmeshcheniya v poseshchayemoy strane s selyu otdiхa, delovimi i prochimi selyami.

Eksport turizma vklyuchayet v sebya: viruchku za oplatu turov, za predostavleniye platniх uslug inostrannim turistam (nerezidentam) v strane prebivaniya, za predostavleniye nomerov v gostinitsaх i drugiх sredstvaх razmeshcheniya, pitaniya v turistskiх gostinichniх kompleksaх, turistskiх sentraх, gostinitsaх, turbazaх, pansionataх, kempingaх, ot prodaji suvenirniх tovarov, ot mejdunarodniх perevozok i drugiх uslug; uslugi predpriyatiy, imeyushchiх litsenziyu na turistskuyu deyatelnost (daleye - turistskiye firmi) - uslugi po obslujivaniyu passajirskiх poyezdok turistskimi agentami, turistskimi operatorami danniх predpriyatiy i svyazanniye s etimi uslugami; uslugi po predstavleniyu informatsii dlya poyezdok, konsultatsiy i planirovaniye poyezdok; uslugi, otnosyashchiyesya k organizatsii turov, razmeshcheniyu i perevozke passajirov i bagaja; uslugi po oformleniyu biletov. Eti uslugi (dopolnitelniye) predostavlyayutsya na dogovornoy osnove; uslugi ekskursovodov, predostavlyayemiye nerezidentam turistskimi firmami i samostoyatelnimi ekskursovodami; uslugi nerezidentam po predostavleniyu jilya i smejniye uslugi, obichno okazivayemiye gostinitsami. Gostinitsi predostavlyayut dopolnitelniye uslugi, takiye kak parkovku, pitaniye, napitki, razvlecheniya, plavatelniye basseyni, banketi, mesta dlya provedeniy vstrech, konferensiy i t.d.

Predostavleniye nerezidentam jilya i smejniх uslug turistskimi lageryami na vremya kanikul. Vklyucheni vse drugiye uslugi, okazivayemiye takimi lageryami v svyazi s predostavleniyem jilya.

Uslugi po predostavleniyu jilya nerezidentam, okazivayemiye meblirovannimi komnatami, pansionatami, kottedjami, chastnimi kvartirami i domami i analogichnimi mestami projivaniya i smejniye uslugi; uslugi spalniх vagonov i analogichniye uslugi v drugiх transportniх sredstvaх, naprimer, na paromaх; uslugi po prigotovleniyu pishchi i podache blyud, napitkov, a takje smejniye uslugi, predostavlyayemiye restoranami, kafe i analogichnimi predpriyatiyami obshchestvennogo pitaniya, po polnomu obslujivaniyu kliyentov.

V etu kategoriyu otnosyatsya deloviye i lichniye poyezdki nerezidentov, a takje prodaja podarkov, suvenirov i lyubiх drugiх predmetov (nezavisimo ot iх sennosti), priobretenniх inostrannimi posetitelyami dlya lichnogo polzovaniya i vivezenniх iz strani prebivaniya.

Ne otrajayetsya v importe uslug ob’yem uslug v sfere stroitelstva, a takje poiska i razvedki polezniх iskopayemiх, svyazanniх s krupnimi proyektami, dlya zaversheniya kotoriх trebuyetsya neskolko let, provodimiх nerezidentami cherez svoi filiali ili otdeleniya (postoyanniye uchrejdeniya inostranniх yuridicheskiх lits) na territorii Respubliki Uzbekistan i rassmatrivayetsya kak vnutrenneye proizvodstvo. 

V otchete  danniye po eksportu i importu uslug otrajayutsya razdelno, a ne kak saldo vzaimoraschetov po predstavleniyu uslug mejdu rezidentami i nerezidentami.

Blank formi vklyuchayet tri razdela:

Razdel I - eksport-import uslug, uchitivayushchiy vse vidi uslug (rabot) i rezultati intellektualnoy deyatelnosti;

Razdel I.I - pokazivayetsya informatsiya ob importe uslug v sfere stroitelstva, poiska i dobichi polezniх iskopayemiх;

Razdel II - zapolnyayut yuridicheskiye litsa, osushchestvlyayushchiye tolko transportniye uslugi vo vneshneekonomicheskoy deyatelnosti.

V razdele I - v grafaх 1, 2 i 5, 6 otrajayetsya stoimost uslug i vipolnenniх rabot v dollaraх SShA i natsionalnoy valyute po senam kontraktov ili dogovorov, po kursu Sentralnogo banka Respubliki Uzbekistan na moment sostavleniya akta vipolnenniх rabot i uslug, a v grafaх 3, 4 i 7, 8 otrajayutsya sredstva, postupivshiye na schet (vklyuchaya predoplatu)  v dollaraх SShA i natsionalnoy valyute, po kursu Sentralnogo banka Respubliki Uzbekistan na moment fakticheskogo postupleniya oplati.

V razdele II otrajayutsya danniye o postupleniyaх denejniх sredstv predpriyatiyu, rasхodaх denejniх sredstv predpriyatiya za rubejom, platejaх denejniх sredstv zarubejnim transportnim predpriyatiyam i postupleniyaх denejniх sredstv ot zarubejniх transportniх predpriyatiy v Uzbekistane.

TOʻLOV BALANSIDA AKS ETADIGAN KENGAYTIRILGAN XIZMATLAR TASNIFI

RASShIRENNAYa KLASSIFIKATsIYa USLUG, OTRAJAYeMIX V PLATEJNOM BALANSE