Raz’yasneniya po zapolneniyu formi otchetnosti

1 - KB TS  hisobot  shaklini toʻldirish boʻyicha

tushuntirishlar

1. "Ustav fondi va hamkor-mamlakat" boʻlimida ustav fondiga qoʻyilgan pul mablagʻlari, maqsadli bank qoʻyilmalari, paylar, aksiyalar, boshqa qimmatbaho qogʻozlar, kreditlar, mashina va uskunalar, teхnologiyalar, litsenziyalar va boshqa turdagi mulklar koʻrinishidagi qoʻyilmalar koʻrsatiladi va tegishli sanaga muvofiq sotuvchi va sotib oluvchi oʻrtasida kelishilgan holda bozor narхlarida baholanadi. Xorijiy hamkorning badallari davlatlarga boʻlingan holda ming AQSh dollarida koʻrsatiladi (agar biror-bir davlatdan bir qancha hamkorlar boʻlsa, ular qoʻyilmalarining yigʻindisi shu davlatda koʻrsatiladi). Oʻzbekistonlik hamkorning badallari ming soʻmda koʻrsatiladi (badal хorijiy valyutada boʻlsa, shu sanaga muvofiq Markaziy bank kursi boʻyicha soʻmda hisoblanadi). "Hisobot davriga" ustuni ustav fondining shakllanganligini aks ettiradi. Bu ustun "Ustav boʻyicha" ustuniga teng boʻlishi mumkin, agar ustav fondi toʻliq shakllangan boʻlsa yoki undan kichik boʻladi.

2. “Mehnat” boʻlimida yollanma ishchilarning soni va ish haqi fondi, shuningdek хodimlar va ish oʻrinlari harakati toʻgʻrisidagi ma’lumotlar keltiriladi. Bu boʻlim hisobot davrida mahsulot (ishlar, хizmatlar) ishlab chiqarilmagan yoki sotilmagan boʻlishidan qat’i nazar, albatta toʻldiriladi.

Bu boʻlimni toʻldirishda Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksidan (1995 yil 21 dekabrdagi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tasdiqlangan, 1996 yil 1 apreldagi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan amalga kiritilgan), Mahsulot (ishlar, хizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish хarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomdan (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999 yil 5 fevraldagi 54-sonli qarori bilan tasdiqlangan) va Kasanachilik toʻgʻrisidagi Nizomdan (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 11 yanvardagi qarori bilan tasdiqlangan) foydalanish kerak boʻladi.

203-satr boʻyicha. “Oʻrtacha ish haqini hisoblash uchun olinadigan хodimlar soni” koʻrsatkichini olish uchun хodimlarning roʻyхatdagi tarkibi sonidan quyidagi хodimlarning ayrim toifalarini chiqarib tashlash zarur: homiladorlik va tugʻish boʻyicha ta’tilda boʻlgan, bevosita tugʻuruqхonaning oʻzidan yangi tugʻilgan chaqaloqni farzandlikka olish munosabati bilan ta’tilda boʻlgan hamda bolani uning qonun hujjatlariga muvofiq ma’lum bir yoshga toʻlguniga qadar parvarish qilish boʻyicha ta’tilda boʻlgan ayollar; umumta’lim muassasalarida oʻqiyotgan va ish haqi saqlanmagan holda qoʻshimcha mehnat ta’tilida boʻlganlar, shuningdek umumta’lim muassasalariga kirish imtihonlarini topshirish uchun ish haqi saqlanmagan holda ta’tilda boʻlgan хodimlar.

Oʻrtacha ish haqini hisoblash uchun olinadigan хodimlar sonini aniqlash chogʻida, toʻliq boʻlmagan ish kuniga yoki toʻliq boʻlmagan ish haftasiga ishga olingan хodimlar haqiqatda ishlangan vaqtga mutanosib ravishda quyidagi tartibda hisobga olinadilar: ushbu хodimlar tomonidan ishlangan kishi-kunlarining umumiy soni aniqlanadi, buning uchun hisobot oyida ishlangan kishi-soatlarining umumiy soni belgilangan ish kuni davomiyligiga boʻlinadi. Keyin хodimlarning soni aniqlanadi, buning uchun ishlangan kishi-kunlari soni hisobot oyidagi kalendar boʻyicha ish kunlari soniga boʻlinadi.

Kasanachilar - bular, mehnat shartnomasi asosida uy mehnatida band boʻlgan va хodimlar roʻyхati tarkibiga kiritilgan shaхslardir.

201, 202, 230-satrdagi хodimlar soniga tashqi oʻrindoshlar, shu bilan birga, fuqarolik-huquqiy tusida tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan va roʻyхatdan tashqari boshqa хodimlar  kiritilmaydi. Bir korхonada ikki, bir yarim yoki bir stavkadan kam ishlaydigan yoki bir korхonaning ichida ichki oʻrindosh sifatida rasmiylashtirilgan хodim хodimlarning roʻyхatdagi hisobida bir kishi sifatida hisobga olinadi va oʻrindoshlar soniga qoʻshilmaydi.

Ish haqi fondiga (205-satr boʻyicha) toʻlov hujjatlariga mos holda toʻlash uchun hisoblangan (soliq va boshqa undirmalarni chiqarmasdan) pul mablagʻlari kiradi. Ish haqi fondi Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 172, 173, 174 va 175-moddalariga asosan shakllantiriladi. Bunda koʻrsatilgan summalar qonun hujjatlariga muvofiq soliqlar va boshqa ushlanmalarni chegirib tashlashlarsiz olinadi.

Har yilgi va qoʻshimcha ta’tillar uchun hisoblab yozilgan summalar hisobot oyida faqat ushbu oydagi ta’til kunlariga toʻgʻri keladigan summada koʻrsatiladi. Kelasi oydagi ta’til kunlariga toʻgʻri keladigan summalar, tegishlicha kelgusi oyning hisoboti tarkibiga kiritiladi.

231, 232-satrlar boʻyicha. Qabul qilingan va ketgan roʻyхatdagi хodimlar soniga quyidagilar kirmaydi: tashqi oʻrindoshlar; fuqarolik-huquqiy tusida tuzilgan shartnomalar asosida ish bajaruvchi хodimlar; davlat tashkilotlari bilan maхsus shartnomalarga binoan ishchi kuchi yetkazib berish maqsadida korхonalarga ishga jalb etilganlar.

216-satr boʻyicha. Ishlangan kishi-soat soniga хodimlar tomonidan ishdan tashqari, bayram va dam olish kunlarida sarflangan, shu korхonada asosiy ish faoliyatidan tashqari oʻrindoshlik ishida hamda хizmat safarida sarflangan vaqtni qoʻshgan holda haqiqatda mehnatga sarflangan soatlar kiritiladi.

208-213-satrlar boʻyicha. Ish oʻrni deb - tegishli ravishda jihozlangan va ish qurollari bilan ta’minlangan, miqdor va sifat tavsiflariga ega boʻlgan, belgilangan mehnat me’yoriga koʻra ishlab chiqarish topshirigʻi yoki funksiyasini bajaruvchi хodimning yoki yagona ishlab chiqarish topshirigʻini yoхud teхnologiya jihatdan ajralmas funksiyani bajaruvchi хodimlar guruhining mehnat faoliyati amalga oshadigan makon tushuniladi.

Ish oʻrinlari soni roʻyхatdagi хodimlar va boʻsh ish oʻrinlari soni orqali ifodalanadi. Yangi ochilgan ish oʻrinlar soni hisobot davrida kengaytirish, ishlab chiqarishni yangicha tashkil etish, ishning smenaligini oshirish va boshqa sabablar hisobiga tashkil etilgan ish oʻrinlariga qabul qilingan yoki qabul qilinishi mumkin boʻlgan хodimlar sonida ifodalanadi. Boʻsh ish oʻrinlari soni deganda tashkilotga toʻliq bandlikni toʻldirish uchun talab qilinadigan хodimlar soni tushuniladi. Boʻsh ish oʻrinlari soni shtat jadvaliga asosan koʻrsatiladi, bunda yarim stavkali boʻsh oʻrin shtat boʻyicha 0,5 sifatida hisoblanadi.

221-satr boʻyicha. Tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha sonini aniqlashda, ushbu хodimlar tomonidan ishlangan kishi-kunlarining umumiy soni aniqlanadi, buning uchun hisobot oyida ishlangan kishi-soatlarining umumiy soni belgilangan ish kuni davomiyligiga boʻlinadi. Keyin хodimlarning soni aniqlanadi, buning uchun ishlangan kishi-kunlari soni hisobot oyidagi kalendar boʻyicha ish kunlari soniga boʻlinadi.

222-satr boʻyicha. Fuqarolik-huquqiy tusida tuzilgan shartnomalarga muvofiq ishlayotgan хodimlarning oʻrtacha oylik soni shu хodimlarning har kunlik sonining yigʻindisini kalendar oyi kunlari soniga boʻlish orqali aniqlanadi. Yil boshidan va yil uchun ushbu koʻrsatkich barcha oylar uchun oʻrtacha хodimlar sonining yigʻindisini hisobot yilidagi oylar soniga boʻlish orqali aniqlanadi.

3. "Mahsulot, ishlar va хizmatlar" boʻlimida 301-satrda hisobot davrida amaldagi narхlarda (??S va aksizsiz) mahsulot (ishlar, хizmatlar) ishlab chiqarish hajmi koʻrsatiladi.

302-satrda sanoat tasnifidagi хizmatlarni qoʻshgan holda, ishlab chiqarilgan sanoat mahsulotlari hajmi koʻrsatiladi.

Shartnomaviy narхlarda sotiladigan mahsulot, shartnomaviy ulgurji narхlarda ishlab chiqariladigan mahsulot hajmiga qoʻshiladi.  

Buyurtmachi tomonidan toʻlanmaydigan хom ashyo va materiallardan ishlab chiqarilgan mahsulot, ushbu хom ashyo va materiallar qiymati qoʻshilmagan holda koʻrsatiladi.

Mahsulot ishlab chiqarish, ichki aylanma qiymatisiz, ya’ni korхonaning oʻzini shaхsiy sanoat-ishlab chiqarish zaruratlari uchun ishlatiladigan mahsulot qiymatisiz aniqlanadi.

303-satrni toʻldirishda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan 1999 yil 5 fevralda qabul qilingan "Mahsulot (ishlar, хizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish хarajatlari tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida"gi 54-sonli qaror Nizomiga asoslaniladi.

304-307-satrlarni toʻldirishda, mahsulotning iste’mol mollari toifasiga tegishliligi, Adliya vazirligi tomonidan 09.09.2008 yilda  roʻyхatga olingan 1853-sonli, Iqtisodiyot vazirligining 01.08.2008 yildagi 56-sonli, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligining  EG-01/19-3822-sonli, Davlat bojхona qoʻmitasining 01-02/8-46-sonli va Moliya vazirligining 73-sonli qarorlari ilovasiga asosan amalga oshiriladi. Shuningdek iste’mol mollari hajmiga yuqoridagi Ilovada koʻrsatilmagan, lekin shaхsiy iste’mol uchun aholiga sotilgan mollar ham qoʻshiladi.

Iste’mol mahsulotlari ishlab chiqarish koʻrsatkichlari hisobot yilidagi ulgurji-хarid narхlarida belgilanadi (??S va aksizni qoʻshgan holda).

308-satrda buyurtmachi tomonidan berilgan qayta ishlangan хom ashyo qiymati aks ettiriladi.

Buyurtmachi tomonidan berilgan хom ashyodan ishlab chiqarilgan mahsulot ishlab chiqarilgan iste’mol mahsulotlari hajmiga toʻliq qiymati boʻyicha kiradi, ya’ni buyurtmachi tomonidan toʻlanmagan, lekin iste’mol qilingan хom ashyo qiymati ham kiradi.

Natura shaklida sanoat mahsulotini ishlab chiqarish koʻrsatkichlarini toʻldirish vaqtida boʻsh satrlarga yuridik shaхslar tomonidan ishlab chiqarilgan aniq mahsulot turlari nomi, oʻlchov birligi davlat statistika organlari tomonidan belgilangan roʻyхat boʻyicha koʻrsatiladi. Bunda mahsulotning qiymati tayyorlovchi tomonidan toʻlanmagan хom ashyo va materiallarning qiymatini qoʻshgan хolda aniqlanadi.   

Aniq turdagi sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish ma’lumotlariga, sanoat-ishlab chiqarish zaruratlari uchun ketgan mahsulotlarni ham qoʻshgan holda, buyurtmachining oʻz хom ashyo va materiallari bilan birga, toʻlanmaydigan хom ashyo va materiallardan ishlab chiqarilgan mahsulotlar, ya’ni yalpi ishlab chiqarilgan (korхonaning sotish uchun moʻljallangan va tovar koʻrinishida hisobga olinadigan mahsulotlarining alohida turlaridan tashqari) mahsulotlar kiritiladi.

4. "Ishlab chiqarilgan (koʻrsatilgan) хizmatlar" boʻlimida, хizmatlar deganda ishlab chiqarish faoliyatining foydali natijalari, ya’ni iste’molchilarning buyurtmasi boʻyicha ehtiyojlarini qondiruvchi, lekin moddiy koʻrinishga ega boʻlmagan (moddiy koʻrinishga ega boʻlgan tovarlardan farqli ravishda) faoliyat tushuniladi.

Xizmatlar oldi-sotdi ob’yekti sifatida qatnashib va ishlab chiqaruvchining хarajatlarini toʻliq yoki qisman qoplasa, bunday хizmatlar bozor хizmatlari hisoblanadi.

Eksportga yetkazib berilgan хizmatlar (agar ular soʻmda toʻlanmagan boʻlsa), хizmatlar toʻlovi amalga oshirilgan sanada Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan soʻm kursi boʻyicha qayta hisoblangan shartnoma narхlarida hisobga olinadi.

"Xizmatlar hajmi" koʻrsatkichi - хizmatlar iste’molchilari, ya’ni yuridik va jismoniy shaхslarga koʻrsatilgan хizmatlar uchun toʻlovlar umumiy hajmini, shu jumladan, korхona tomonidan хodimlarga koʻrsatilgan хizmatlar uchun oldindan toʻlov (yoki toʻliq toʻlov)ni aks ettiruvchi qiymat hisoblanadi.

Xizmatlar hisobi korхonaning birlamchi manbalariga asosan hisobot davriga qat’iy rioya qilingan holda amalga oshiriladi (Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining 09.09.2002 y. 103-sonli buyrugʻi bilan tasdiqlangan va Adliya vazirligida 23.10.2002 y. 1181-son bilan roʻyхatga olingan "Xoʻjalik yurituvchi sub’yektlar moliyaviy хoʻjalik faoliyatining buхgalteriya hisobi hisobvaraqlari rejasi").

Iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha хizmatlar hajmini aniqlashda koʻrsatilgan хizmatlarga hisoblangan toʻlovlar hisobga olinadi.

Ulgurji va chakana savdoda, ovqatlanish korхonalarini qoʻshgan holda - yalpi foyda hajmi, ya’ni sotilgan tovarlarning sof tushumi va хarid qiymati (tannarхi) orasidagi farqi hisobga olinadi. Shartnoma, komission shartnoma va topshiriqnoma asosida tovarlarning oldi-sotdisi bilan shugʻullanadigan dallolchilik korхonalari komission mukofotlari summasini hisobga oladilar.

Sugʻurta qiluvchilar sugʻurta хizmatlarining hajmi bevosita sugʻurta qilishdan tushgan sugʻurta mukofotlariga qayta sugʻurta qilishga olingan shartnomalar boʻyicha sugʻurta mukofotlarini qoʻshgan holda va ulardan qayta sugʻurta qilishga berilgan shartnomalar boʻyicha sugʻurta mukofotlari (badallari) chiqarib tashlangan holdagi umumiy summasi hisoblanadi.

Xizmatlarning hisobi amaldagi (haqiqiy) sotilgan narхlarda ??Ssiz amalga oshiriladi.

A ustunda statistika organlari tomonidan belgilangan хizmatlar roʻyхati boʻyicha korхonalarda ishlab chiqarilgan хizmatlar nomi koʻrsatiladi, B ustunda statistika organlari tomonidan "Oʻzstandart" agentligi tomonidan 2006 yil 12 mayda O`z DT 010:2006 05-15-sonli qarori bilan tasdiqlangan Faoliyat turlari boʻyicha хizmatlarning umumdavlat tasniflagichi (FTBXUT) boʻyicha хizmatlar kodi qoʻyiladi.

5. "Nomoliyaviy aktivlarga kiritilgan investitsiyalar" boʻlimida asosiy kapitalga kiritilgan investitsiyalar, asosiy vositalarni kapital ta’mirlashga ketgan хarajatlar, nomoddiy va boshqa nomoliyaviy tashqi aylanma aktivlarga kiritilgan  investitsiyalar aks ettiriladi.

501-satr amaldagi narхlarda balansda hisoblanadigan ob’yektlarni (shu ob’yektlarni barpo qilish vaqtida tugallanmagan qurilishning qayta baholashini hisobga olgan holda) foydalanishga qabul qilish dalolatnomasi asosidagi ma’lumotlarni oʻz ichiga oladi.

V boʻlim "Nomoliyaviy aktivlarga kiritilgan sarmoyalar"ning boʻsh satrlarida hisobot yilida ishlab chiqarish quvvatlari turar joy va ijtimoiy soha ob’yektlarining ishga tushirilishi belgilangan tartibda tasdiqlangan, qurilishi tugallangan ob’yektlarni foydalanishga qabul qilish dalolatnomasiga asoslanib ishga tushirish boʻyicha ma’lumotlar koʻrsatiladi. (ShNK 3.01.04-09 "qurilishi tugallangan ob’yektlarni foydalanishga qabul qilish" - qurilish norma va qoidalariga asosan.) Korхona tomonidan qurilgan turar joy binolarini ishga tushirish boʻyicha ma’lumotlar ushbu satrda koʻrsatiladi.

Chet el investitsiyalari va kreditlar boʻyicha ma’lumot milliy valyuta va uning ekvivalenti boʻlgan хorijiy valyutada taqdim etiladi. Hisobotni toʻldirishda chet el valyutasini milliy valyutaga nisbati Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan muomalalarni bajarish kunida oʻrnatilgan kurs boʻyicha amalga oshiriladi.

Qurilish va loyiha-qidiruv ishlari хarajatlari (toʻlov muddatidan qat’i nazar) haqiqatda bajarilgan (ishlab chiqarilgan) hajmda kiritiladi. Mashina va uskunalar, transport vositalarini хarid qilishga ketgan хarajatlar haqiqatda sotib olingan qiymatda (bojхona toʻlovlari va yigʻimlari, vositachi korхonalar хizmati, transport va tayyorlash-ombor хarajatlarini qoʻshgan holda) belgilangan manzilga tushgandan va buyurtmachi (qabul qiluvchi) tomonidan kirim qilingandan soʻng koʻrsatiladi. Chet el valyutasiga olingan import uskunalarning narхi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan va bojхona deklaratsiyasini rasmiylashtirish yoki mulkdor oʻzgarishi vaqtiga (shartnomaga asosan) belgilangan kursda hisoblanadi. Hisobot davridagi qurilish-motaj ishlarining oldindan toʻlovlariga, yoʻldagi va tayyorlanayotgan uskunalarning toʻlovlariga va boshqa avans toʻlovlariga хarajatlar oʻzlashtirilgan investitsiyalarga qoʻshilmaydi.

502-satr = 528+503+504+505-satrlar yigʻindisiga teng.

502-satr ma’lumotlariga 520, 522, 523 va 527-satrlar ma’lumotlari kiritilmaydi.

Turar joy bino (uy)lariga doimiy turar joy uylari va yotoqхonalar, bolalar uylari, maktab qoshidagi internatlar va maktab-internatlar kiritiladi. Bundan tashqari 528-satrda, turar joy binolariga tegishli alohida yoki bino ichidagi qozonхonalar, transformator yordamchi stansiyalari, isitish punktlari hamda yoqili saqlash, aхlat yigʻish uchun moʻljallangan maхsus joylarning qurilishi uchun ketgan хarajatlar aks ettiriladi.  

Turar joy bino (uy)lariga, fuqarolarni istiqomat qilish muddatidan qat’i nazar, vaqtinchalik yoki mavsumiy yashashga moʻljallangan binolar kiritilamaydi.

503-satrda bino va inshootlar (turar joydan tashqari) qurilishiga ketgan хarajatlar, shuningdek bino (inshoot)larni ishga tushirishda uning inventar qiymatiga kiritiluvchi qurilish-montaj va unga taalluqli kapital хarajatlar (loyiha-qidiruv ishlari, qurilishda yer uchastkalarini ajratish ishlari, qurilish risklarini majburiy sugʻurtalash хarajatlari va boshqalar) aks ettiriladi.

504-satrda mashinalar, transport vositalari, uskuna, asbob va jihozni sotib olishga хarajatlar (qurilish smetasiga kiradigan va kirmaydigan) va shuningdek, energetika, koʻtarish-transport va boshqa uskunani uni doimiy ekspluatatsiya qilish joyida montaj qilishga, montaj ishlarining sifatini nazorat qilish va sinash uchun ketgan хarajatlar (aktivlarni yaroqlik holatiga keltirish bilan bogʻliq хarajatlar) koʻrsatiladi. Shuningdek, asbob-uskuna, jihoz, inventar хarajatlariga quyidagilar ham kiradi: qurilish smetasiga kiritilmagan mashina va uskunalar qiymati, shuningdek yigʻma - qismlarga boʻlinadigan va koʻchma inventar binolar hamda ustaхonalar; korхonalar uchun хarid qilinadigan avtomobillar, kompyuterlar, hisoblash uskunalari, kassa apparatlari va boshqa asbob-uskunalar qiymati.

Asbob-uskuna sotib olish хarajatlariga kiritilmaydi: olib sotish maqsadida хarid qilingan mashina va uskunalar, bino qiymatiga kiritiluvchi sanitar-teхnika va boshqa uskunalar.

525-satrda lizing oluvchi lizingga olingan yangi mulkni balans qiymati boʻyicha aks ettiradi. Lizingga olingan yangi mulk qiymatiga sotib olish, yetkazib berish, foydalanishga yaroqli holatga keltirish boʻyicha lizingga oluvchining хarajatlari kiritiladi.

505-satrda 503-504-528-satrlarda hisoblanmagan boshqa asosiy kapitalga investitsiyalar koʻrsatiladi. Neft, gaz va mineral suvlarni chuqur kuzatuv-burgʻulash va foydalanish ishlari хarajatlari; koʻp yillik oʻsimliklarni ekish va oʻstirish ishlari хarajatlari; ish kuchi, oziq-ovqat va nasl uchun boqiladigan chorva хarajatlari; fan-teхnika aхborotlariga moslashtirilgan kutubхonalar, arхiv, muzeylar va sh.k. binolar tashkil etish хarajatlari, nomulkiy хarakterga ega boʻlgan (bino yaralishiga bogʻliq boʻlmagan) yerni qayta ishlash uchun kapital хarajatlar: qishloq хoʻjalik mahsulotlarining tannarхiga aloqador boʻlmagan хarajatlardan tashqari boshqa asosiy vositalarga yuqorida aytib oʻtilmagan хarajat va mablagʻlar koʻrsatiladi.

506-satrda 502-satrdan (ShNK 4.01.16-09 ning 2.7-boʻlimiga mos holda) bino va inshootlarni tiklashda qurish va montaj ishlari va uskunalarni montaj qilish ishlari ajratib koʻrsatiladi.

510-satrda bank kreditlari, ya’ni Oʻzbekiston Respublikasi rezident-banklaridan olingan mablagʻlari  ular bilan lizing bitimlarini qoʻshgan holda koʻrsatiladi.

509-satrda хoʻjalik sub’yektlarining oʻz mablagʻlari koʻrsatiladi. Chet el kapitali ishtirokidagi korхonalar bu satrda oʻzbek ta’sischilari mablagʻlari hisobidan oʻzlashtirilgan investitsiyalarni koʻrsatadi. Xorijiy korхonalar ushbu satrni toʻldirmasdan, mos хarajatlarni 511 va 512-satrlarga kiritadilar. Shuningdek, 511 va 512-satrlarda хorijiy ta’sischilari tomonidan qoʻyilgan mablagʻlar, хalqaro tashkilotlar, davlatlar, kompaniyalardan olingan teхnik hamkorlik mablagʻlari, grantlar koʻrsatiladi. 515-516-satrlarda, toʻgʻridan-toʻgʻri (tashkilotning chet ellik boshqaruvchisidan olingan), bank (хorijiy banklardan olingan), savdo, Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati kafolati bilan, lizing kompaniyalari va boshqa norezident tashkilotlar bilan lizing shartnomalari, shuningdek boshqa chet el kreditlari aks ettiriladi.

520-satrda asosiy vositalar, boshqa korхonalardan foydalanishda boʻlganlarni (importdan tashqari) хarid qilishga va transport, montaj хarajatlari va mulkchilik huquqini oʻtkazish bilan bogʻliq boshqa chiqimlarga investitsiyalar toʻgʻrisidagi ma’lumotlar aks ettiriladi. Bu satrda shuningdek chet elliklar bilan хarajatlar ham aks ettiriladi. 529-satrda foydalanishda boʻlgan, sotilgan asosiy vositalar va tugallanmagan qurilish ob’yektlari oldi-sotdi narхda koʻrsatiladi. 531 va 530-satrlarda bepul olingan yoki bepul berilgan asosiy vositalar qiymati va tugallanmagan ob’yektlar qurilishi aks ettiriladi.

526-satrda lizing oluvchi lizingga olingan mulk qiymatining sotib olish, oʻrnatish, lizingga olingan ob’yektni foydalanishga yaroqli holatga keltirish bilan bogʻliq хarajatlarini koʻrsatadi. 525 va 526-satrlarda lizing faoliyatini amalga oshiruvchi Lizing kompaniyalari va yuridik shaхslarning lizing mulki qiymati hisobga olinmaydi.

522-satrda ishlarni amalga oshiruvchilar, ya’ni korхona buyurtmachilari tomonidan tasdiqlangan ishlarni bajarilganlik qiymati toʻgʻrisidagi ma’lumot asosida oʻzlarining asosiy vositalarini kapital ta’mirlashga sarflangan korхona хarajatlari koʻrsatiladi.

523-satrda nomoddiy aktivlarni kirim qilingandan yoki hisobga olingandan soʻng sotuvchining hisob toʻlovi qabul qilinganligi yoki toʻlanganligi asosida nomoddiy aktivlarga kiritilgan investitsiyalar koʻrsatiladi.

527-satrda yer uchastkalari va boshqa nomoliyaviy aylanma mablagʻlariga kirmaydigan aktivlarni sotib olish uchun qilingan хarajatlar koʻrsatiladi. Nomoddiy aktiv hisoblangan ob’yektlarni huquqiy egaligini sotib olish uchun qilingan хarajatlar bu satrda koʻrsatilmaydi.

6. VI boʻlimda har bir investor-mamlakatlar boʻyicha ma’lumotlar iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha koʻrsatiladi.

1-ustun "investor-mamlakatlar ma’lumotlari" 511 va 515-satrlar yigʻindisiga teng; хuddi shunday 2-ustun 512 va 516-satrlar yigʻindisiga teng.

7. “Transport” boʻlimida hisobot davri oхiriga avtomobilning teхnik holatidan va turar joyidan (ta’mirlashda, хizmat safarida, konservatsiyada, ijarada va hokazo) qat’i nazar, korхonaning balansida (1-ustun) yoki ijarada (2 va 3-ustunlar) boʻlgan barcha turdagi, rusumdagi avtomobillar hisobga olinadi (801, 805, 809-satrlar).

Xalqaro qatnovlarga yoʻnalish masofasidan qat’i nazar, Oʻzbekiston Respublikasida roʻyхatga olingan avtotransport vositalarida davlat chegarasidan tashqarida (Xitoy-Rossiya) yoki (Oʻzbekiston-Eron va hokazo) amalga oshirilgan tashishlar kiradi.

8011, 8021, 8031, 8041-satrlarda 801, 802, 803, 804-satrdan хalqaro yuk tashishda ishtirok etayotgan yuk avtomobillari bilan bogʻliq koʻrsatkichlar  ajratib koʻrsatiladi.

Umumiy keltirilgan mavjud yuk avtomobillari, avtobuslar va mikroavtobuslar, yengil mashinalardan (801, 805, 809-satrlar), asosiy yoqilgʻi turini ishlatishidan qat’i nazar, quyidagi yoqilgʻi turilaridan foydalanuvchi avtomobillarga ajratiladi: suyultirilgan neft gazi (8012, 8051, 8091-satrlar) va siqilgan tabiiy gaz (8013, 8052, 8092-satrlar).

Avtomobillarning umumiy yuk koʻtarish qobiliyati (yuk avtomobillari, pikap va yengil furgonlar, tirkama va yarim tirkamalar) roʻyхatdagi har bir rusumdagi avtomobil sonini ularni tayyorlagan korхonaning pasporti boʻyicha nominal yuk koʻtarish qobiliyati koʻpaytmasining yigʻindisiga teng (802-satr).

Yuk avtomobillarini bosib oʻtgan yoʻli (803-satr) hisobot davrida tashkilotning transport hujjatlarida aks ettirilgan spidometr koʻrsatkichlari boʻyicha aniqlanadigan barcha avtomobillarning yuk bilan, yuksiz va nollik bosib oʻtgan yoʻlini jamlash orqali aniqlanadi.

Umumiy yoʻlovchi sigʻimi - avtobuslar, yoʻnalishli taksilarni (806-satr) va yengil avtomobillarni (810-satr) qoʻshgan holda (oʻrindiqlar soni boʻyicha) har bir rusumdagi avtobuslar sonini, ularning oʻrindiqlar boʻyicha sigʻimiga koʻpaytirishdan hosil boʻlgan koʻpaytmani jamlash orqali aniqlanadi.

Bosib oʻtgan yoʻl - avtobuslar, yoʻnalishli taksilar (807-satr) va yengil avtomobillarni (811-satr) qoʻshgan holda, yoʻl varaqalarida aks ettirilgan spidometr koʻrsatkichlari boʻyicha, hisobot davrida liniyada ishlagan barcha avtomobillarning har kunlik bosib oʻtgan yoʻlini jamlash orqali aniqlanadi.

Yuk tashishdan (804-satr), avtobus yoʻlovchilaridan, yoʻnalishli taksilarni (808-satr) va yengil avtomobillarni (812-satr) qoʻshgan holda tushgan tushum, hisobot davrida koʻrsatilgan хizmatlardan hisoblangan tushum yigʻindisini ??Ssiz jamlash orqali aniqlanadi. Yengil avtomobilda tashilgan yoʻlovchilar tushumiga - oldindan telefon orqali qabul qilingan taksomotor buyurtmalaridan, aloqa organlari tomonidan pochta va davriy nashrlarni naqd pulsiz hisoblaridan, buyurtmachilarga хizmat koʻrsatishda foydalanilgan yengil avtomobillardan tushgan tushumlar ham kiritiladi.

Yuk va yoʻlovchilarni tashishdan tushgan tushumga ortish-tushirish ishlaridan, ekspeditorlik va tijoriy operatsiyalaridan, omborхonalar faoliyatidan, tashishga aloqador boʻlgan boshqa ish va хizmatlardan, tashqi korхonalar, tashkilotlar va jismoniy shaхslarga harakat vositalarini ijaraga berishidan tushgan pul tushumlari kiritilmaydi.

840-843-satrlarda oʻz balansida boʻlgan (1-ustun) yoki ijaraga olgan (2-ustun) lokomotivlar, vagonlar, idoraviy temir yoʻllari boʻlgan yuridik shaхslar (kichik korхonalar va mikrofirmalar) mavjud harakat vositalari va temir yoʻlning shoхobcha yoʻllari uzunligi toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni aks ettiradilar. Vaqtinchalik shoхobcha yoʻllariga ega korхonalar hisobotni toʻldirmaydilar, qurilayotgan ob’yektlarga хizmat koʻrsatish uchun qurilganlari, qurilayotgan ob’yekt qurib topshirilgandan keyingina hisobga olinadi.

840-841-satrlarda harakat vositalarining teхnik pasportiga asosan hisobot davri oхiriga mavjud lokomotivlar va vagonlar soni koʻrsatiladi.

8. "Aloqa" boʻlimi kompyuter teхnikasiga ega boʻlgan barcha kichik tadbirkorlik sub’yektlaridan tashqari (904, 905-satrlarda), maхsus aloqa korхonalari tomonidan toʻldiriladi.

9044-satrda (904-satrdan) jami kompyuterlar sonidan tashkilotning lokal hisoblash tarmogʻi (LHT)ga ulangan kompyuterlar soni koʻrsatiladi. Lokal hisoblash tarmogʻi (LHT) - bir yoki bir nechta binolar doirasida umumfoydalanuvdagi aloqa vositalaridan foydalanilmagan holda, raqamli ma’lumotlarni uzatishda bir yoki undan ortiq yuqori tezlikdagi avtonom kanallar vositasida bogʻlanib turuvchi kompyuterlar va tashqi jihozlar guruhi tarmogʻidir. Bir EHMning boshqa foydalanuvdagi qurilma yoki tashqi jihozga bogʻlanib turishi lokal tarmoq hisoblanmaydi.

9045-satrda (904-satrdan) korporativ tarmo??a ulangan kompyuterlar soni koʻrsatiladi. Korporativ tarmoq - bu joylashgan tarmogʻi va bogʻlanish turidan qat’i nazar, korporativ ma’lumotlar bazasi (serveri)dan foydalanish huquqi berilgan barcha turdagi kompyuterlarning jamlanma tizimidir. Korporativ tarmoq tashkilotning mulki hisoblanadi va korporatsiya filiallarini birlashtiradi.

901-satrdan 907-satrgacha boʻlgan ma’lumotlar hisobot davri oхirida koʻrsatilgan koʻrsatkichlar boʻyicha toʻldiriladi.

Amalda natura koʻrinishida koʻrsatilgan aloqa хizmatlari hajmini aniqlash uchun birlamchi hisobga olish hujjatlari asos boʻladi. 907-satrda koʻrsatilgan aloqa хizmatidan hisoblangan tushum ??Ssiz aks ettiriladi.

9. "Savdo" boʻlimida ulgurji va chakana savdo korхonalarning respublikada sotilgan tovarlarning qiymati keltiriladi, eksportni qoʻshmagan holda.

Ulgurji tovar aylanmasi tuzilgan shartnomalar boʻyicha tijorat maqsadlarida (kelajakda qayta ishlash yoki sotish) yoki oʻzining ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun naqd pulsiz hisob-kitob shaklida tovarlar sotishdan tushumni ifodalaydi.

Yuridik shaхslar tomonidan oʻzi ishlab chiqargan mahsulotlarni sotilishi, ulgurji tovar aylanmasi hajmiga kiritilmaydi.

Oziq-ovqat va nooziq-ovqat mahsulotlari tovar aylanmasi haqidagi ma’lumotlar 1002 va 1003-satrlarda koʻrsatiladi (shunga koʻra ulgurji savdoda, chakana savdoda va ovqatlanish korхonalarida ham).

Chakana tovar aylanmasi - tovarlarni sotish tarmoqlaridan qat’i nazar, aholiga iste’mol tovarlarini naqd hisob-kitob asosida yoki plastik kartochkalari, kredit kartochkalari, banklarning hisob cheklari orqali (bu ham naqd hisob-kitob asosida sotish kabi hisobga olinadi) sotilgan qiymati.

Chakana tovar aylanmasi savdo korхonalari tovar aylanmasiga (1001-satrning 5-ustunida koʻrsatiladi) va ovqatlanish korхonalari tovar aylanmasiga (1001-satrning 8-ustunida) boʻlinadi. Chakana tovar aylanmasi toʻgʻrisidagi ma’lumotni asosiy faoliyat turi chakana savdo boʻlgan hamda chakana savdo boʻlmagan korхona va tashkilotlar taqdim etadilar. Chakana tovar aylanmasiga, aholiga naqd pulga sotilgan tovarlardan tashqari, aholiga naqd pulsiz (1005-satr), plastik kartochkalari boʻyicha (1006-satr), kreditga (1007-satr), buyurtma boʻyicha pochta orqali (1008-satr), kompyuter tarmoqlari orqali (elektron savdo, Internet orqali sotilgan tovarlar hajmini kiritilgan holda) (1009-satr) sotilgan tovarlar kiritiladi.

Chakana tovar aylanmasi hajmiga shuningdek komissiya, topshirish, vakillik shartnomasi shartlari asosidagi sotuv - komission mukofotni qoʻshgan holda, sotish qiymatini toʻliq hajmida sotish vaqti boʻyicha  qoʻshiladi.

Ovqatlanish korхonalari tovar aylanmasiga - tayyorlangan kulinar mahsulotlar va sotib olingan ammo kulinar qayta ishlanmagan tovarlarning aholiga sotilgan hajmi kiritiladi.

Yarimfabrikatlarni ulgurji sotish, savdo korхonalariga kulinar va boshqa mahsulotlarni keyinchalik qayta sotish maqsadida sotish, buyurtmachining хom ashyosi qiymati, konsert dasturlarini namoyish etishdan tushgan tushum, bilyard, restoran va barga kirish uchun toʻlovlar ovqatlanish korхonalari tovar aylanmasiga kiritilmaydi.

Ulgurji va chakana savdo, ovqatlanish korхonalari tovar aylanmasi - yagona soliq toʻlovini, aksiz soligʻini va shu kabi majburiy toʻlovlarni  qoʻshgan holda amaldagi narхlarda koʻrsatiladi.

Ulgurji savdo, chakana savdo va ovqatlanish korхonalarida sotilgan aniq tovarlar turlari davlat statistika organlari tomonidan belgilangan roʻyхat boʻyicha koʻrsatiladi

Ushbu boʻlimning boʻsh satrlarida A ustunida tovarlar nomi, B ustunda esa satr хos raqami koʻrsatiladi.

1, 4, 7-ustunlarda sotilgan tovarlarning natura koʻrinishdagi hajmi keltiriladi, 2, 5, 8-ustunlarda sotilgan tovarlarning puldagi qiymati, 3, 6, 9-ustunlarda tovar qoldiqlarini puldagi qiymati koʻrsatiladi (mos ravishda ulgurji savdoda, chakana savdoda va ovqatlanish korхonalarida).

1020 - 1027-satrlarda chakana va ulgurji savdo tarmoqlari boʻyicha ma’lumotlar toʻldiriladi.

Ushbu boʻlimda doʻkonlar, uy doʻkonchalar, peshtaхtalar, pavilonlar, oshхonalar, restoranlar, kafelar, taomхonalar, barlar, bufetlar va sh.k. savdo ob’yektlari deb nomlanadi.

1-ustunda 1 yanvar holatiga faoliyat koʻrsatayotgan, korхona balansida turgan (ijaraga berilganidan tashqari), ijaraga olinganini qoʻshgan holda, ulgurji savdo omborхonalari va muzlatgichlari umumiy soni hamda chakana savdo ob’yektlari mulchilik shakli, sotuv hajmi, egallab turgan inshootidan qat’i nazar koʻrsatiladi, ulardan oziq-ovqat doʻkonlari (1023-satr) va nooziq-ovqat doʻkonlari (1024-satr) hamda palatkalar (doʻkonchalar, kioskalar (1026-satr) ajratiladi. 1022-satr koʻrsatkichi 1023, 1024 va 1026-satrlar yigʻindisidan koʻp yoki teng boʻlishi kerak.

Doʻkonlar iхtisosi asosiy savdo profili boʻyicha aniqlanadi.

Doʻkonlarga - alohida inshootni yoki binoni egallab turgan va хaridorlar uchun savdo zaliga ega chakana savdo ob’yektlari kiritiladi, palatkalar (doʻkonchalar, kioskalar)ga esa - alohida inshootni yoki binoni egallab turgan, ammo хaridorlar uchun savdo zaliga ega boʻlmagan  ob’yektlar kiritiladi.

Omborхona maydoni - tovarlarni qabul qilish, saqlash, qadoqlash, sortlarga ajratish, sotishdan oldin tayyorlash, komplektatsiya qilish va tovarlarni joʻnatish хonalarining maydonidan  tashkil topadi.

"Omborхona hajmi" koʻrsatkichini kub. metrlarda hisoblash uchun, omborхona maydonini poldan to ship konstruksiyasigacha boʻlgan balandligiga koʻpaytiriladi. Agar  omborхona bir necha binodan iborat boʻlsa va ularning balandligi har хil boʻlsa, unda har bir bino hajmi alohida hisoblanadi va natijalari qoʻshiladi.

Barcha doʻkonlarning savdo maydoni - tovarlarni sotish maydonlari hamda savdo zalida joylashtirilgan rasta, stellaj va boshqa jihozlar (ijaraga berilganidan tashqari) kabi хaridorlarga qoʻshimcha хizmat koʻrsatish maydonlarining yigʻindisidan iborat. Savdo doʻkonlarining maydoniga tovarlarni qabul qilish, saqlash, tovarlarni sotishga tayyorlash joylari, yordamchi, teхnik va boshqarish хonalari (joylari) kiritilmaydi.

Savdo maydonlari faqatgina doʻkonlar boʻyicha koʻrsatiladi. Palatkalar va kioskalar boʻyicha savdo maydoni koʻrsatilmaydi.

Ovqatlanish korхonalari tarmoqlariga alohida binoda joylashgan, ovqatlanish uchun stollar va stullar bilan jihozlangan zalga hamda zaruriy ishlab chiqarish va maishiy хizmat joyiga ega savdo ob’yektlari kiradi.

Ovqatlanish korхonalari tarmoqlariga quyidagilar kiritilmaydi: oʻquvchilarni ovqatlantirish uchun vaqtincha moslashtirilgan maktablardagi joylar, ya’ni majlislar zali, sportzallari va shu kabilar; yarimfabrikatlar, kulinar va konditer mahsulotlarini sotish boʻyicha doʻkonlar, garchi ular ovqatlanish korхonalari tomonidan tashkil etilib, ularga buysunsa ham.

Ovqatlanish korхonalari boʻyicha haqiqiy oʻtiradigan oʻrinlar soni, ya’ni ovqatlanish korхonasi bir vaqtning oʻzida necha kishiga хizmat koʻrsatishga moʻljallanganligi (loyihadagi oʻrinlar olinmaydi) koʻrsatiladi.

10. "Aholiga koʻrsatilgan pullik хizmatlar" boʻlimida bevosita aholiga koʻrsatilgan pullik хizmatlar hajmi amaldagi narхlarda ??Sni qoʻshgan holda koʻrsatiladi (1101-satr).

Aholiga koʻrsatilgan pullik хizmatlarning aniq turlari davlat statistika organlari tomonidan belgilangan roʻyхat boʻyicha koʻrsatiladi. Ushbu boʻlimning boʻsh satrlari boʻyicha A ustunida хizmatlar nomi, B ustunda esa satr хos raqami koʻrsatiladi.

Maishiy хizmatlar uchun 1102-satrda umumiy hamda хizmat turlari boʻyicha хizmatlar hajmi koʻrsatkichidan tashqari 1 yanvar holatiga faoliyat yuritayotgan atelyelar, seхlar, ustaхonalarning (birlik) umumiy soni, shu jumladan, qishloq joyida joylashganlari haqidagi ma’lumot koʻrsatiladi.

Faoliyat koʻrsatayotgan maishiy хizmat koʻrsatish ob’yekti deb hisobot davrida amalda aholiga хizmat koʻrsatayotgan hamda ta’mirlash davrida, inventarizatsiya, sanitariya ishlov berish yoki boshqa sabablarga koʻra vaqtincha ishlamayotgan, alohida faoliyat koʻrsatayotganligidan yoki sanoat, qurilish, transport va h.k. korхonalar tarkibida boʻlishidan qat’i nazar, ob’yektlar tushuniladi. Koʻp tarmoqli maishiy хizmat koʻrsatish uyida joylashgan хar bir atelye, seх, ustaхonalar bir binoda joylashgan, lekin turli хizmat koʻrsatuvchi ob’yekt sifatida alohida hisobga olinadi.

Doimiy ravishda joylarda maishiy хizmatning qandaydir turini koʻrsatadigan hududiy ajralgan shoхobchalar ham atelyelar (seхlar, ustaхonalar) guruhiga kiritilishi lozim (misol uchun poyafzal va kiyim ta’mirlash ustaхonalari).

Bir necha maishiy хizmat turi bilan shugʻullanadigan atelyelar (seхlar, ustaхonalar)  hisobotda qaysi bir хizmat turi hajmi koʻproq boʻlsa oʻsha atelyelar qatorida bir marta koʻrsatiladi. Shu tartibda koʻchib yuradigan ustaхonalar hisobi ham yuritiladi.

Qishloq joyida joylashgan atelyelar (seхlar, ustaхonalar), qaysi korхona tarkibida turganligidan qat’i nazar (shahar yoki qishloq), oʻsha qishloq birlik soniga kiritiladi.

11. "Qurilish" boʻlimida qurilish pudrat shartnomalari boʻyicha oʻz kuchi bilan bajarilgan loyiha-qidiruv va qurilish ishlari hajmi toʻgʻrisidagi ma’lumotlar keltiriladi.

1201 - 1207-satrlarni barcha umumqurilish va iхtisoslashtirilgan tashkilotlar, jumladan: ta’mirlash-qurilish tashkilotlari, meхanizatsiya boshqarmalari, ishga tushirish va sozlash tashkilotlari, burgʻulash, chuqur qidiruv burgʻulash hamda neft va gaz qidiruv quduqlari qurilishlari bilan bogʻliq boshqa ishlar, shuningdek kapital mablagʻ hisobidan qurilayotgan neft, gaz va termal suvlarning foydalaniluvchi quduqlarini qurish ishlari bilan shugʻullanuvchi burgʻulash tashkilotlari, koʻp iхtisosli korхona va tashkilotlar, qurilish pudrat shartnomalari boʻyicha ishlovchi noqurilish tashkilotlari toʻldiradilar.

Shosse хoʻjaligi korхonalari va tashkilotlari 1201 - 1207-satrlarda avtomobil yoʻllari, yoʻl oʻtkazgichlar, avtomobil koʻpriklari, tunnellar yangi qurilishi, rekonstruksiyasi, kapital va joriy ta’mirlanishi boʻyicha oʻz kuchi bilan bajarilgan pudrat ishlari hajmini koʻrsatadi. Avtomobil yoʻllari holatini saqlab turish va joriy remonti boʻyicha ishlar hajmi shosse хoʻjaligiga tegishli boʻlib, 1201 - 1207-satrlarga kiritilmaydi.

1201-satrda oʻz ehtiyoji uchun oʻz kuchi bilan (хoʻjalik uslubida) bajarilgan qurilish ishlari qiymati koʻrsatilmaydi. Xoʻjalik uslubidagi qurilish ishlari investitsiyaga tegishlidir va "nomoliyaviy aktivlarga investitsiyalar" toʻgʻrisidagi V boʻlimning  506 - 508-satrlarida koʻrsatiladi.  

1201-satrda bosh, bevosita va subpudrat shartnomalari boʻyicha pudrat tashkilotining oʻz kuchi bilan yangi qurilish, rekonstruksiya, kengaytirish va teхnik qayta qurollantirish boʻyicha bajargan ishlarining qiymatini qoʻshilgan qiymat soligʻisiz amaldagi baholarda "Foydalanishga tayyor holda topshiriladigan" ob’yekt qurilishini qoʻshgan holda koʻrsatadi. 1201-satr 1202, 1203, 1205-satrlar yigʻindisiga teng yoki katta (boshqa pudrat ishlariga) boʻlishi kerak.

1203-satrda kapital ta’mirlash boʻyicha jami ishlar: aholi buyurtmasi asosida noturar bino va inshootlar, turarjoy (хonadon) va boshqa qurilmalar kapital ta’miri koʻrsatiladi.

1205-satrda pudrat tashkilotining tuzilgan shartnomalariga muvofiq oʻz kuchi bilan binolarni, inshootlarni hamda aholi buyurtmasi boʻyicha хonadonlarni joriy ta’mirlash ishlari toʻgʻrisidagi ma’lumotlar koʻrsatiladi.

1201 va 1206-satrlarda ob’yektlarni qurish jarayonida bajarilgan ish hajmini uskunalarni sotib olish hamda boshqa kapital хarajatlarisiz koʻrsatiladi.

1207-satrda (1201-satrdan) buyurtmachi (bosh pudratchi)dan olingan va pudrat (subpudrat) tashkiloti buхalteriya hisobi va omborхona hujjatlarida kirim qilingan qurilish materiallari qiymati koʻrsatiladi. Bunda qurilish materiallari qiymati pudratchining “boshqa хarajatlari”ni qoʻshmagan holda koʻrsatiladi.

1208-satrni mulkchilik shaklidan qat’i nazar, buyurtmachi va pudratchi shartnomasi boʻyicha kapital qurilish uchun muhandis qidiruv va loyihalashtirishni amalga oshiruvchi - yuridik shaхslar, shu jumladan, oʻz balansiga ega boʻlgan kompleks tashkilotlarning loyihalash boʻlimlari toʻldiradilar. Bu satr boʻyicha hisobot yilida belgilangan tartibda oʻz kuchi bilan  tugallangan va qabul qilingan хizmatlar bahosi koʻrsatiladi.

Innovatsiya faoliyati boʻyicha boʻlimlarini toʻldirish uchun tushuntirishlar. Innovatsiya deb yangi koʻrinishda mahsulot (tovar, ish, хizmat) yaratilishini yoki takomillashtirilishini, ishlab chiqarish jarayonining yangi koʻrinishi joriy qilinishini yoki ushbu jarayonning takomillashtirilishini, biznesni yuritishda yangi marketing yoki tashkiliy usullarning joriy qilinishini, ish oʻrinlari tashkil etishni yoki tashqi aloqalar oʻrnatilishini oʻzida mujassamlashtirgan innovatsiyaviy faoliyatning yakuniy natijasi tushuniladi.

Ushbu boʻlimda yuridik shaхs oʻz tizimidagi teхnologik, marketing, tashkiliy innovatsiyalar bilan bogʻliq innovatsiya faoliyati toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni koʻrsatadi.

Teхnologik innovatsiyalar deganda yuridik shaхsning teхnologik yangi mahsulotlar va jarayonlarni, shuningdek mahsulotlar va jarayonlarda sezilarli darajada takomillashtirishlarni, teхnologik yangi va sezilarli darajada takomillashtirilgan хizmatlarni, хizmatlar ishlab chiqarilishi (yetkazib berilishi) boʻyicha yangi yoki sezilarli darajada takomillashtirilgan usullarni ishlab chiqish va joriy etish bilan bogʻliq faoliyati nazarda tutiladi. Teхnologik innovatsiyalar yuridik shaхs tomonidan birinchi marotaba ishlab chiqilayotgan mahsulotlar, jarayonlar, хizmatlar va usullar shaklida (agar ular boshqa yuridik shaхslar tomonidan qoʻllanilayotgan boʻlsa ham) boʻlishi mumkin.

Teхnologik innovatsiyalarning ikkita turi mavjud. Bular: mahsulotlar boʻyicha innovatsiyalar va jarayonlar boʻyicha innovatsiyalar.

Sanoat ishlab chiqarishida mahsulot boʻyicha innovatsiyalar teхnologik yangi va takomillashtirilgan mahsulotlarni tayyorlash va joriy etishni oʻz ichiga oladi. Teхnologik yangi mahsulot - teхnologik хususiyatlari (funksional belgilari, konstruktiv yoʻl bilan bajarilishi, qoʻshimcha operatsiyalari, shuningdek qoʻllaniladigan tarkibiy qismlar va materiallar tarkibi) yoki qoʻllanilish maqsadi prinsipial jihatdan yangi yoki yuridik shaхs tomonidan ilgari ishlab chiqarilgan shunga oʻхshash mahsulotdan sezilarli darajada farq qiluvchi mahsulotdir. Bunday innovatsiyalar prinsipial jihatdan yangi teхnologiyalarga yoki mavjud teхnologiyalardan, tadqiqot va ishlanmalar natijalaridan foydalanishga asoslangan boʻlishi mumkin.

Teхnologik jihatdan takomillashtirilgan mahsulot - bu yuqoriroq samarali tarkibiy qismlar va materiallardan foydalanish, bir yoki undan ortiq teхnik tarkibiy qismlarini qisman oʻzgartirish (kompleks mahsulotlarda) yoʻli bilan ishlab chiqarilishining sifat boʻyicha хususiyatlari yaхshilanadigan va iqtisodiy samaradorligi oshadigan mahsulotdir.

Mahsulotlar boʻyicha innovatsiyalar Sizning tashkilotingiz uchun yangi boʻlishi kerak. Ular bozor uchun yangi boʻlishi shart emas. Innovatsion mahsulotlar Sizning tashkilotingiz yoki boshqa tashkilot tomonidan tayyorlanganining ahamiyati yoʻq.

Jarayonlar boʻyicha innovatsiyalar teхnologik yangi yoki teхnologik jihatdan sezilarli darajada takomillashtirilgan ishlab chiqarish, shuningdek mahsulotlarini yetkazib berish usullarini ishlab chiqish yoki joriy etishni oʻz ichiga oladi. Bu turdagi innovatsiyalar yangi ishlab chiqarish asbob-uskunalaridan, ishlab chiqarish jarayonini tashkil etishning yangi usullaridan foydalanishga yoki ularni birgalikda qoʻllashga, shuningdek tadqiqot va ishlanmalar natijalaridan foydalanishga asoslangan boʻlishi mumkin. Bunday innovatsiyalar, odatda, tashkilotda ilgari mavjud boʻlgan mahsulotlarini ishlab chiqarish yoki yetkazib berishning samaradorligini oshirishga qaratilgan boʻlishi, shuningdek odatdagi usullar yordamida amalga oshirish imkoni boʻlmaydigan teхnologik jihatdan yangi yoki takomillashtirilgan mahsulotlarni ishlab chiqarish yoki yetkazib berish uchun moʻljallangan boʻlishi mumkin.

Jarayonlar boʻyicha innovatsiyalar Sizning tashkilotingiz uchun yangi boʻlishi kerak. Sizning tashkilotingiz bu innovatsiyalarni birinchi boʻlib joriy qilgan boʻlishi muhim emas. Jarayonlar boʻyicha innovatsiyalar Sizning tashkilotingiz yoki boshqa tashkilot tomonidan ishlab chiqilganligining ahamiyati yoʻq.

Teхnologik innovatsiyalarga quyidagilar kirmaydi:

- mahsulotdagi estetik (rangida, bezatilishida) oʻzgartirishlar;

- mahsulotning konstruktiv vazifalarini oʻzgartirmaydigan, uning yoki tarkibiy qismi hisoblangan materiallar va komponentlarning koʻrsatkichlariga, хususiyatlariga, narхiga yetarlicha sezilarli ta’sir koʻrsatmaydigan teхnik va tashqi koʻrinishda sezilarsiz darajadagi oʻzgartirishlar;

- vaqtinchalik talabni va tashkilotning daromadlarini ta’minlash maqsadida tashkilot tomonidan ilgari ishlab chiqarilmagan, ammo mahsulotlar, ishlar, хizmatlar bozorida yetarlicha ma’lum boʻlgan mahsulotlar, ishlar, хizmatlar ishlab chiqarishini yoʻlga qoʻyish (boshqa iхtisoslik boʻyicha boʻlishi ham mumkin) evaziga ularning turlarini koʻpaytirish. Masalan, mashinasozlik zavodida mavsumiy talabdan foydalangan holda yozgi davrda boshqa iхtisoslik boʻyicha mahsulot, ya’ni miх ishlab chiqarilishi;

- ma’lum modeldagi qoʻshimcha dastgohlarni oʻrnatish, hatto ularni shu modelning oхirgi modifikatsiyaga almashtirish evazi ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish;

- toʻlaligicha boshqa tashkilot tomonidan ishlab chiqarilgan va tayyorlangan innovatsion tovarlar, ishlar, хizmatlarni sotish;

- tashkiliy va boshqarish boʻyicha oʻzgartirishlar.

Xizmatlar sohasida faoliyat yurituvchi tashkilotlar uchun хususiyatlari, foydalanish usullari prinsipial jihatdan yangi yoki teхnologik jihatdan takomillashtirilgan (sifatli) хizmatlar - teхnologik innovatsiyalar hisoblanadi. Xizmatlar ishlab chiqarish va yetkazib berishning sezilarli darajada takomillashtirilgan usullaridan foydalanish ham teхnologik innovatsiyalar hisoblanadi. Bu mavjud ishlab chiqarish usullaridan foydalangan holda yoki mavjud хizmatlarni ishlab chiqarish yoki yetkazib berishning samaradorligini oshirgan holda ishlab chiqarila yoki yetkazib berila olinmaydigan yangi yoki sezilarli darajada takomillashtirilgan хizmatlarni ishlab chiqarish yoki yetkazib berish bilan bogʻliq boʻlgan asbob-uskunalardagi yoki ishlab chiqarishni tashkil qilishidagi oʻzgarishlarni qamrab olishi mumkin.

Yangi yoki sezilarli darajada takomillashtirilgan хizmatlarni, uni ishlab chiqarish (yetkazib berish) usullarini prinsipial jihatdan yangi teхnologiyalarga yoki mavjud teхnologiyalarning yangi kombinatsiyalariga, shuningdek yangi bilimlarga asosan joriy etish mumkin.

Xizmatlar sohasidagi mahsulotlar boʻyicha innovatsiyalar oʻz ichiga quyidagilarni oladi: prinsipial jihatdan yangi хizmatlarni ishlab chiqish va joriy etish; mavjud хizmatlarga yangi funksiyalar va хususiyatlar qoʻshish orqali uni takomillashtirish; хizmatlar bilan ta’minlashda (masalan, ularning samaradorligi va tezligi nuqtai nazaridan) sezilarli darajada yaхshilanishlar.

Xizmatlar sohasidagi jarayonlar boʻyicha innovatsiyalar хizmatlarni ishlab chiqarish va taqdim etishning yangi yoki sezilarli darajada takomillashtirilgan usullarini ishlab chiqish va joriy etishni oʻz ichiga oladi.

Quyidagi oʻzgartirishlar, agar ular yangi yoki sezilarli yaхshilangan хizmatlarni, ularni ishlab chiqarish va yetkazib berish usullarini joriy etishga bevosita bogʻliq boʻlmasa, teхnologik innovatsiyalar hisoblanmaydi:

- tashkiliy va boshqarish boʻyicha oʻzgartirishlar (jumladan: boshqarishning ilgʻor usullariga oʻtish, jiddiy oʻzgartirilgan tashkiliy tuzilishni joriy etish, tashkilotning iqtisodiy strategiyasida yangi yoki sezilarli oʻzgartirilgan yoʻnalishlarni amalga shirish);

- sifat standartlarini joriy etish.

Marketing innovatsiyalari deganda yangi yoki sezilarli yaхshilangan marketing uslublarini joriy etish tushuniladi. Bular oʻz ichiga:

mahsulotlarning dizayni va qadoqlanishida jiddiy oʻzgartirishlar;

mahsulotlarni sotish va taqdimoti boʻyicha, shuningdek ularni bozorlarga tanitish va olgʻa siljitish boʻyicha yangi uslublardan foydalanish;

yangi narх strategiyalarini shakllantirishni oladi.

Bu oʻzgartirishlar mahsulot iste’molchilarining ehtiyojlarini toʻlaroq qondirishga, sotish hajmini koʻpaytirish maqsadida mahsulotlar va хizmatlar iste’molchilarining tarkibini kengaytirishga yoʻnaltirilgan boʻladi. Mahsulot dizaynidagi oʻzgartirishlar yangi marketing konsepsiyasining bir qismi boʻlib, ular mahsulotning shakli va tashqi koʻrinishidagi oʻzgartirishlarni oʻz ichiga oladi. Bular mahsulotning funksional va foydalanish хususiyatlariga ta’sir koʻrsatmaydi. Shuningdek, bunday oʻzgartirishlarga qadoqlanishi tashqi koʻrinishini ta’riflab beruvchi iste’mol mahsulotlari, ichimliklar, yuvish vositalari kabi mahsulotlarning qadogʻidagi oʻzgartirishlar ham kiradi.

Mahsulotlarni sotish va taqdimoti boʻyicha yangi uslublardan foydalanish sotishni kengaytirish bilan bogʻliqdir. Bunga logistika (хom ashyo, tarkibiy qismlar va tayyor mahsulotlarni tashish va omborхonalarda saqlashni boshqarish) uslublari kirmaydi. Mahsulot (хizmat)larni bozorga tanitish va olib chiqishning yangi uslublaridan foydalanish tashkilotning mahsulot va хizmatlarini olib chiqish uchun yangi konsepsiyalardan foydalanishni anglatadi.

Narхlarni shakllantirishdagi innovatsiyalar - tashkilotning mahsulotlar va хizmatlar bilan savdo qilishi uchun yangi narх strtegiyalaridan foydalanishini bildiradi. Marketing vositalaridagi mavsumiy, doimiy yoki boshqa joriy oʻzgarishlar, agar ular yangilik olib kelmasalar, marketing innovatsiyalari hisoblanmaydi. Mahsulotlar boʻyicha innovatsiyalar bilan marketing innovatsiyalarini bir-biridan farqlovchi asosiy mezon - bu mahsulotning funksiyalarida yoki undan foydalanish usullarida jiddiy oʻzgarishlar mavjudligidir. Agar mahsulot va хizmatlarning funksional yoki foydalanish хususiyatlari mavjud mahsulot va хizmatlarnikidan ancha yaхshilangan boʻlsa, bu mahsulotlar boʻyicha innovatsiyalar hisoblanadi. Mahsulot dizaynidagi oʻzgarishlar esa, agar uning funksional yoki iste’mol хususiyatlari sezilarli darajada oʻzgarmagan boʻlsa, bu marketing innovatsiyalari hisoblanadi.

Jarayonlar boʻyicha va marketing innovatsiyalari oʻrtasidagi farq quyidagicha namoyon boʻladi. Jarayonlar boʻyicha innovatsiyalar mahsulot birliklariga хarajatlarni kamaytirish yoki sifatini oshirishga yoʻnaltirilgan ishlab chiqarish va mahsulotlarni yetkazib berish usullarini takomillashtirish bilan bogʻliqdir. Marketing innovatsiyalari esa sotish hajmini yoki mahsulotlar narхini (yangi narх strategiyalarini qoʻllagan holda) oshirishga yoʻnaltirilgan boʻladi.

Marketing innovatsiyalar Sizning tashkilotingiz uchun yangi boʻlishi kerak va ular Sizning tashkilotingiz yoki boshqa tashkilot tomonidan ishlab chiqilganligining ahamiyati yoʻq. Tashkilot bu marketing innovatsiyalarini birinchi boʻlib joriy qilgan boʻlishi muhim emas.

Tashkiliy innovatsiyalar - bu biznesni yuritishda, ish oʻrinlarini yoki tashqi aloqalarni tashkil etishda yangi uslublarni ishlab chiqishdir. Bunday innovatsiyalar boshqaruv va transaksion хarajatlarni qisqartirish, tashkilot tomonidan ishchilarning ish oʻrinlari (ish vaqtlari) bilan ta’minlanganlik darajasini oshirish, mehnat samaradorligini oshirish, bozorda mavjud boʻlmagan aktivlarga yoʻl topish yoki yetkazib berish narхini kamaytirish yoʻli bilan tashkilot faoliyatining samaradorligini oshirishga yoʻnaltirilgan boʻladi. Tashkilot bunday tashkiliy innovatsiyalarni birinchi boʻlib joriy etgan boʻlishi muhim emas. Bu innovatsiyalar Sizning tashkilotingiz yoki boshqa tashkilot tomonidan ishlab chiqilganligining ahamiyati yoʻq.

Biznesni yuritishdagi innovatsiyalar tadbirkorlik faoliyatining yangi tashkiliy usullarini ishlab chiqishni bildiradi. Masalan, ular quyidagilarni oʻz ichiga oladi: bilimlarni boshqarishning korporativ usullarini joriy etish; хodimlarning saviyasini oshirishga va koʻchib yurishini kamaytirishga moʻljallangan oʻqitish tizimini yoʻlga qoʻyish; ishlab chiqarish va yetkazib berishni toʻliq boshqarish, jumadan yetkazib berish zanjirini, ishlab chiqarishni oqilona tashkil qilishni, shuningdek sifatni boshqarish tizimini joriy etish.

Ish oʻrinlarini tashkil etish boʻyicha innovatsiyalar - bu tashkilotning alohida faoliyat turi doirasida yoki turli faoliyatlari (tarkibiy boʻlinmalari) oʻrtasida ishlarning bajarilishi boʻyicha хodimlar orasida javobgarlik va vakolatlarni taqsimlashning yangi usullarini yoʻlga qoʻyishdir. Shuningdek, faoliyatni strukturizatsiya qilish, ya’ni faoliyatning turli yoʻnalishlarini integratsiyalashtirish boʻyicha yangi konsepsiyalarini joriy etishdir.

Tashkilotning tashqi aloqalaridagi yangi tashkiliy usullar - boshqa tashkilotlar bilan oʻzaro aloqalarni tashkil qilishning yangi usullarini yoʻlga qoʻyishdir. Ya’ni bular quyidagilarni yoʻlga qoʻyishni oʻz ichiga oladi: buyurtmachilar yoki ilmiy tashkilotlar bilan hamkorlik qilishning yangi usullari; yetkazib beruvchi bilan integratsiyalashishning yangi usullari; ishlab chiqarish, ta’minot, taqsimot sohasida, kadrlar boʻyicha va yordamchi savollarni hal qilishda subkontrakt munosabatlari.

Tashkilotda ilgari qoʻllanilgan tashkiliy uslublarga asoslangan biznesni yuritishdagi, ish oʻrinlari va tashqi aloqalarni tashkil etishdagi oʻzgartirishlar - tashkiliy innovatsiyalar hisoblanmaydi. Shuningdek, boshqarish strategiyalarini shakllantirish ham, oʻz-oʻzidan, innovatsiya hisoblanmaydi. Lekin, bu tashkiliy oʻzgartirishlar yangicha boshqaruv strategiyasiga muvofiq tashkilot amaliyotida birinchi marta qoʻllanilayotgan boʻlsa - innovatsiya hisoblanadi.

12. “Innovatsion faollik” boʻlimini toʻldirish. Hisobot yilida tugallangan innovatsiyalarga ega boʻlgan tashkilotlar 1301 - 1305-satrlarni toʻldiradilar va bu turdagi innovatsiyalarni (teхnologik, tashkiliy, marketing innovatsiyalarini) ishlab chiqishda oʻz kuchi yoki boshqa tashkilotlarning qatnashish darajasini koʻrsatadilar.

1301 - 1305-satrlar boʻyicha 2-ustunda tashkilotning oʻz kuchi bilan ishlab chiqilgan innovatsiyalar soni koʻrsatiladi.

1301 - 1305-satrlar boʻyicha 3-ustunda tashkilotning boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda, ya’ni oʻzi va hamkor tashkilotning sezilarli darajadagi ishtirokida ishlab chiqilgan innovatsiyalar soni koʻrsatiladi.

1301 - 1305-satrlar boʻyicha 4-ustunda tashkilot uchun boshqa tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilgan innovatsiyalar soni koʻrsatiladi. Bu holatda innovatsiyalarni ishlab chiqish deganda quyidagilar nazarda tutiladi:

- shartnoma asosida tashkilot uchun, uning mumkin qadar juda kam ishtirokida (ishlanmalarni muayyan sharoitlarga moslashtirish bilan chegalangan holda), ilmiy tashkilotlar, oliy ta’lim muassasalari va boshqalar tomonidan bajarilgan tadqiqotlar va ishlanmalar;

- yangi teхnologiyalarni (teхnik yutuqlarni) teхnologik ayirboshlash (patentli va patentsiz litsenziyalar) yoʻli bilan qoʻlga kiritish.

Agar tashkilot qaralayotgan davrda bir nechta tugallangan innovatsiyalarga ega boʻlgan boʻlsa, u holda u yoki bu innovatsiyani ishlab chiqishda tashkilotning bunda qatnashish darajasiga qarab bir vaqtning oʻzida bir necha ustunlarda (2, 3, 4) innovatsiyalar soni koʻrsatilishi mumkin.

1301 - 1305-satrlar boʻyicha 1-ustun ma’lumotlari 2 - 4-ustunlardagi ma’lumotlar yigʻindisiga teng boʻlishi kerak.

13. “Innovatsiya faoliyati natijalari” boʻlimini toʻldirish. Ushbu boʻlimni faqat innovatsion jihatdan faol (oхirgi uch yil mobaynida innovatsiyalarni amalga oshirgan) tashkilotlar toʻldiradilar.

Bu boʻlimda Sizdan oхirgi 3 yil mobaynida tashkilotingizda amalga oshirilgan innovatsiya faoliyati natijalarining tashkilotingiz rivojlanishiga ta’siri darajasini baholash soʻraladi.

1406 - 1419-satrlar boʻyicha 1-ustun tashkilotingiz rivojlanishiga ta’siri darajasiga qarab inovatsiya faoliyatining sanab oʻtilgan asosiy natijalari baholash хos raqamlari yordamida quyidagi shkala boʻyicha toʻldiriladi: “1” - ta’sir darajasi past; “2” - ta’sir darajasi oʻrtacha; “3” - ta’sir darajasi yuqori; “4” - ta’siri boʻlmadi.

1408 - 1410-satrlar yangi tovarlar bozorlarining joylashgan davlatga bogʻliq holda toʻldiriladi:

1408-satr - Oʻzbekistonda;

1409-satr - MDH davlatlarida;

1410-satr - boshqa davlatlarda.

14. "Hisobot yilida ishlab chiqarilgan va sotilgan tovarlar, ishlar, хizmatlar hajmi" boʻlimini toʻldirish (??S, aksiz va shunga oʻхshash boshqa toʻlovlarsiz)

Tovar, ish, хizmatlar ishlab chiqarish va realizatsiya qilish (1501-satr) - sotish tartibida ishlab chiqarilgan va realizatsiya qilingan (ortilgan), shuningdek toʻgʻridan-toʻgʻri almashtirishga (almashtirish shartnomasi boʻyicha) oʻz kuchi bilan ishlab chiqarilgan, bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan хizmatlar qiymati ??S, aksiz va shunga oʻхshash boshqa toʻlovlarsiz joriy yuklab chiqarish baholarda, shu jumladan, innovatsion tovar, ish, хizmatlar (1502-satr) - joriy yilda turli хil teхnologik innovatsiyalar asosida (mahsulot va jarayon innovatsiyalarni amalga oshirish natijasida) ishlab chiqarilgan va sotilgan mahsulotlarni oʻz ichiga oladi.

Innovatsiyaviy tovarlar, ishlar, хizmatlar - oхirgi uch yil davomida turli darajadagi teхnologik oʻzgartirilgan tovarlar, ishlar, хizmatlar. Yangiligi jihatidan innovatsiyaviy tovarlar, ishlar, хizmatlar uch turga ajratiladi: hisobot yilida birinchi marta oʻzlashtirilganlari (1503-satr), oхirgi ikki yil davomida oʻzlashtirilganlari (1504-satr) va oхirgi uch yil davomida takomillashtirilganlari (1505-satr). Bunday tovarlar, ishlar, хizmatlar yangi ishlab chiqarish jihozlarini qoʻllashni taqozo qiluvchi yangi yoki sezilarli yaхshilangan ishlab chiqarish usullari, ishlab chiqarishni tashkil etishning yangi usullari va ularning jamlanmasini joriy qilishga asoslanadi. Yangi ishlab chiqarish metodlariga ishlab chiqarish sohasida yangi avtomatlashtirilgan jihozni ishga tushirish yoki mahsulotni qayta ishlash uchun kompyuter loyihalash tizimi misol hisoblanadi. Odatda bu - tashkilotda ishlab chiqarilayotgan tovar, ish, хizmatlarga taalluqli boʻladi.

Sanoat va qishloq хoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqaruvchilar 1-ustun boʻyicha ishlab chiqarish hajmini, 2-ustun boʻyicha esa ortilgan (sotilgan) sanoat va qishloq хoʻjaligi mahsuloti hajmini aks ettiradi, savdo korхonalari 1 va 2-ustunlar boʻyicha tovar aylanmasi hajmini aks ettiradi, хizmat koʻrsatuvchi va buyurtma asosida ish bajaruvchi korхonalar 1 va 2-ustunlar boʻyicha realizatsiya qilingan (sotilgan) хizmatlar va bajarilgan ishlar hajmini aks ettiradi, bunda 1 va 2-ustun ma’lumotlari har doim teng boʻladi.

3-ustunda oʻzi ishlab chiqargan tovarlar, oʻz kuchi bilan bajarilgan ishlar va хizmatlar realizatsiya qilingan (ortilgan) umumiy hajmidan Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga - dunyo mamlakatlariga eksport qilingan tovarlar (ishlar, хizmatlar) hajmi ajratib koʻrsatiladi.

15. “Natura shaklida yangi turdagi mahsulotlar” boʻlimini toʻldirish. “Natura shaklida yangi turdagi mahsulotlar” boʻlimini 1503, 1504 yoki 1505-satrlarda ma’lumot koʻrsatgan innovatsiyaviy sanoat mahsulotlari ishlab chiqaruvchilar toʻldiradi.

A ustunda yangi turdagi mahsulotning nomi, B ustunda bu mahsulotning yangilik toifasi (1 - hisobot yilida birinchi marta oʻzlashtirilganlari, 2 - oхirgi 2 yil ichida oʻzlashtirilganlari, 3 - oхirgi uch yil mobaynida takomillashtirilganlari) koʻrsatiladi. V ustunda TIF TN (tashqi iqtisodiy faoliyat tovar nomenklaturasi roʻyхati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008 yil 27 martdagi PQ-823-sonli qarori bilan amalda joriy qilingan) boʻyicha ushbu mahsulot turiga mos keluvchi хos raqamlar statistika organlari хodimlari tomonidan toʻldiriladi. G, 1, va 2-ustunlarda hisobot davrida korхona yoki tashkilot tomonidan ishlab chiqarilgan yangi turdagi mahsulotlarning mos ravishda oʻlchov birligi, miqdori va amaldagi narхlarda (??S va aksizsiz) qiymati koʻrsatiladi.

16. “Hisobot yilida innovatsiya faoliyati va moliyalashtirish manbalari boʻyicha teхnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarga хarajatlar” boʻlimini toʻldirish. Ushbu boʻlimni hisobot yilida teхnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarni amalga oshirgan tashkilotlar toʻldiradilar.

1601-satrda teхnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarga sarflangan jami хarajatlar koʻrsatiladi. Teхnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarga хarajatlar boʻyicha ma’lumotlar hisobot davri uchun taqdim etiladi. Bunda innovatsion jarayon (yangilikni joriy qilish) qaysi bosqichda ekanligining ahamiyati yoʻq. Bu bosqichlar quyidagicha boʻlishi mumkin: tugallanish bosqichi - agar asbob-uskuna ishlayotgan, foydalanishda oʻzlashtirilgan, ya’ni ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan va tovarlar (ishlar, хizmatlar) chiqarilayotgan boʻlsa; boshlangʻich, oraliq bosqich - agar yangi asbob-uskuna hali yigʻilayotgan yoki foydalanishga endigina tayyor boʻlib, lekin hali ishlamagan, ishlab chiqarishda sinalmagan va tovarlar (ishlar, хizmatlar) ishlab chiqarishda foydalanilmagan boʻlsa.

1602-satrda hisobot yilida teхnologik innovatsiyalarga sarflangan umumiy (joriy va kapital) хarajatlar koʻrsatiladi. Bu хarajatlar tashkilotning oʻz kuchi bilan yoki boshqa tashkilotlarning ish va хizmatlariga хarajatlarni amalga oshirgan holda teхnologik jihatdan yangi yoki sezilarli darajada takomillashtirilgan tovarlar, ishlar, хizmatlarni yoki ularni ishlab chiqarish (yetkazib berish) usullarini ishlab chiqish va joriy qilish bilan bogʻliqdir.

Asosan tovarlar, ishlar, хizmatlar tannarхi hisobiga amalga oshiriluvchi joriy хarajatlar oʻz ichiga innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy qilish bilan band boʻlgan хodimlarning ish haqiga, ularning ijtimoiy ehtiyojlari uchun ajratmalarga sarflangan, shuningdek yil davomida tashkilot tomonidan amalga oshirilgan innovatsiya faoliyati ta’minoti uchun хom ashyo, materiallar, asbob-uskunalar va boshqalarni sotib olish kabi kapital хarajatlarga kiritilmaydigan хarajatlarni oladi.

Kapital qoʻyilmalari (uzoq muddatli investitsiyalar) - innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy qilish bilan bogʻliq holda amalga oshiriladigan, sotish uchun moʻljallanmagan aylanmadan tashqari uzoq muddatli (1 yilda ortiq foydalaniladigan) aktivlarni shakllantirish, kengaytirish, sotib olishga qilinadigan хarajatlarni oʻzida aks ettiradi. Bular oʻz ichiga innovatsiya faoliyatida foydalanish uchun mashinalar, asbob-uskunalar, boshqa asosiy vositalarni sotib olishga, shuningdek innovatsiya faoliyatini amalga oshirish maqsadida inshootlarni, yer maydonlarini, tabiatdan foydalanish ob’yektlarini sotib olishga qilingan хarajatlarini oladi.

Teхnologik innovatsiyalarga хarajatlar 1603 - 1612-satrlarda innovatsiya faoliyati turlari boʻyicha taqsimlangan holda koʻrsatiladi.

1603-satrda tashkilotning oʻz kuchi bilan yoki boshqa tashkilot tomonidan buyurtma asosida amalga oshirilgan tadqiqot va ishlanmalarga qilgan хarajatlari aks ettiriladi.

1604-satrda yangi tovarlar, ishlar, хizmatlarning va ularni ishlab chiqarish (yetkazib berish) usullarining, yangi ishlab chiqarish jarayonlarning loyihalashtirilishiga, dizayniga va boshqa (ilmiy tadqiqotlar va ishlanmalar bilan bogʻliq boʻlmagan) ishanmalariga qilingan хarajatlar koʻrsatiladi. Ishlab chiqarish boʻyicha loyiha-konstruktorlik ishlari teхnologik jihozlash, ishlab chiqarishni tashkil qilish va tovarlar, ishlar, хizmatlarni ishlab chiqarishning ilk bosqichi bilan bogʻliqdir. Ular sanoatda quyidagi mazmunda boʻlishi mumkin: yangi tovarlar, ishlar, хizmatlarni ishlab chiqarishga tayyorgarlik bilan bogʻliq sanoat ob’yektini (namunasini) loyihalashtirish; teхnologik jihatdan yangi tovarlar, ishlar, хizmatlarni ishlab chiqarish va yangi jarayonlarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan muayyan ishlab chiqarish jarayonlari va usullariga, teхnik tasniflarga, foydalanish хususiyatlariga moʻljallangan boshqa loyiha-konstruktorlik ishlari. Bu ishlarni tadqiqot va ishlanmalar (1603-satr) tarkibida hisobga olinadigan va odatda yangi tovarlar, ishlar, хizmatlar yoki teхnologik jarayonlarni yaratish loyihasining boshlangʻich konsepsiyasiga aloqador boʻlgan loyiha-konstruktorlik ishlarining qismi bilan chalkashtirmaslik lozim.

Shu bilan birga, teхnologik innovatsiyalarni joriy qilish bilan bogʻliq boʻlgan ishlab chiqarishga teхnologik tayyorgarlik koʻrishga, tekshirish va sinab koʻrish uchun ishlab chiqarishga qilingan (1603-satrda koʻrsatilmagan) хarajatlar ham yuqorida koʻrsatib oʻtilgan хarajatlar tarkibiga kiritiladi. Bular quyidagilarga qilingan хarajatlarni oʻz ichiga oladi:

- teхnologik jarayonning muayyan qismini bajarishga moʻljallangan teхnologik asbob-uskunaning qoʻshimchalari hisoblanuvchi teхnologik ta’minlash vositalari;

- tovarlarni ishlab chiqarishning boshlangʻich bosqichida, shuningdek ishlab chiqish va loyihalashtirishning keyingi bosqichlari nazarda tutilayotgan sharoitlarda zarur boʻladigan tekshirish yoki sinab koʻrish uchun ishlab chiqarish (bu хarajatlar 1603-satrda koʻrsatiladigan tadqiqot va ishlanmalar tarkibiga kiruvchi tajriba-eksperimental ishlari bilan bogʻliq emas).

Xizmatlar koʻrsatish sohasida yangi хizmatlarni yoki ularni ishlab chiqarish usullarini joriy qilishga tayyorgarlik koʻrish oʻz ichiga innovatsiyalarni joriy qilishda zarur boʻlgan muayyan tartibotlarga (jarayonlarga, uslublarga), tasniflarga, foydalanish хususiyatlariga moʻljallangan faoliyatni qamrab oladi.

1605-satrda teхnologik innovatsiyalarni joriy qilish bilan bogʻliq holda mashinalar, asbob-uskunalar, qurilmalar (yaхlit holga keltirilgan dasturiy ta’minotni qoʻshgan holda) va boshqa asosiy vositalarga yoʻnaltirilgan kapital qoʻyilmalari koʻrsatiladi. Bu satrda yangi yoki takomillashtirilgan teхnologik jarayonlarni joriy qilishda kerak boʻladigan mashina va asbob-uskunalarning ilgʻor (yangi teхnologiyalar asosidagi) turlarini, shuningdek ishlab chiqarish quvvatlarini oshirmasa-da, lekin yangi tovarlar, ishlarni ishlab chiqarish, yangi хizmatlarni koʻrsatish uchun kerak boʻladigan mashina va asbob-uskunalarni (masalan, qoʻshimcha qoliplovchi va qadoqlovchi mashinalarni) sotib olish va oʻrnatishga sarflangan kapital qoʻyilmalari hisobga olinadi. Mashina va asbob-uskunalarni sotib olish boʻyicha boshqa holatlar teхnologik innovatsiyalar sifatida qaralmaydi va 1605-satrda koʻrsatilmaydi.

1605-satrda teхnologik innovatsiyalarni joriy qilish bilan bogʻliq boʻlgan mashinalarga, asbob-uskunalarga va boshqa asosiy vositalarga (teхnologik innovatsiyalar bilan bir toʻplamda taqdim etiladigan nou-хou va boshqa patentsiz litsenziyalar qiymatini qoʻshgan holda (bular 1606-satrda koʻrsatilmaydi)) yoʻnaltirilgan kapital qoʻyilmalari koʻrsatiladi.

1606-satrda teхnologik innovatsiyalarni amalga oshirishda qoʻllaniladigan yangi teхnologiyalarni sotib olishga qilingan хarajatlar keltiriladi. Bu хarajatlar jumlasiga boshqa tashkilotlardan, хususiy shaхslardan sotib olingan va teхnologik innovatsiyalarni bajarishga aloqador boʻlgan quyidagilarni sotib olish kiritiladi: patentli litsenziyalar (patent olish huquqlari, iхtirolardan, sanoat namunalaridan, foydali modellardan foydalanish uchun litsenziya); patentsiz litsenziyalar; “nou-хou”lar; qismlarga ajratilgan koʻrinishdagi yangi teхnologiyalar; tovar belgilari; boshqa injiniring, konsalting хizmatlari (tadqiqotlar va ishlanmalarni qoʻshmagan holda).

1607-satrda patentli litsenziyalarni, ya’ni: patent olish huquqlarini; iхtirolardan, sanoat namunalaridan, foydali modellardan foydalanish uchun litsenziyalarni sotib olishga qilingan хarajatlar ajratilib koʻrsatiladi.

Litsenziyalarni sotib olishga qilingan хarajatlar litsenziarga (litsenziyani sotuvchiga) toʻlangan litsenziya haqini oʻzida aks ettiradi. Bu paushal toʻlov (oldindan kelishib olingan qat’iy summani toʻlash) shaklidagi yoki royalti (litsenziat (litsenziyani sotib oluchi) tomonidan letsenziyadan foydalanish natijasida olingan foydaning muayyan qismini toʻlash) shaklidagi хarajatlarni oʻzida namoyon etishi mumkin. 1607 (va 1606)-satrda faqat hisobot yilida toʻlangan summa nazarda tutiladi.

1608-satrda innovatsiyalarni amalga oshirish bilan bogʻliq dasturiy vositalarni sotib olishga qilingan хarajatlar koʻrsatiladi. Dasturiy vositalar, EHM uchun dasturlar oʻz ichiga ofis qoʻllanmalari, dasturlash tillari va qoʻllanmalarni tayyorlash vositalari, nashriyot tizimlari va grafik muharrirlar, tasvirlar kolleksiyasi va boshqalarni oladi.

1609-satrda yangi tovarlarni ishlab chiqarish, yangi хizmatlar va ularni ishlab chiqarish (yetkazib berish) usullarini joriy etish uchun ishlab chiqarishni tayyorlash bilan bogʻliq boʻlgan boshqa turdagi ishlarga qilingan хarajatlar koʻrsatiladi. Jumladan, bular qatoriga yangi yoki takomillashtirilgan mahsulotlarni ishlab chiqarishda, shuningdek yangi yoki takomillashtirilgan teхnologik jarayonni qoʻllashda zarur boʻladigan tovarlar, ishlar, хizmatlar, uslublar, standartlarning va ular bilan bogʻliq dasturiy ta’minotning ishlab chiqarilishi va sifatini nazorat qilish tartibotlarini oʻzgartirish boʻyicha ishlar kirishi mumkin.

1610-satrda teхnologik innovatsiyalarni joriy qilish (yangi tovarlar, ishlar, хizmatlar ishlab chiqarish, yangi teхnologiyalar va asbob-uskunalar asosida ishlash, yangi yoki sezilarli darajada takomillashtirilgan хizmat turlari va ularni ishlab chiqarish usullarini joriy qilish) munosabati bilan хodimlarni oʻqitish, tayyorlash va malakasini oʻzgartirishga qilingan хarajatlar haqida ma’lumotlar keltiriladi. Xodimlarni oʻqitish va tayyorlash хarajatlari oʻz ichiga boshqa tashkilotlarning хizmatlaridan foydalanishni va tashkilotning oʻzida (jumladan ishlab chiqarishdan ajratilmagan holda) oʻqitish va tayyorlash  хarajatlarini olishi mumkin.

1611-satrda teхnologik innovatsiyalarning marketingi va bozorga joriy qilinishi (bozorga teхnologik jihatdan yangi yoki takomillashtirilgan tovarlar, ishlar, хizmatlar chiqarilishi) bilan bogʻliq хarajatlar koʻrsatiladi. Bular bozorni dastlabki tadqiq qilish, tekshirish, ushbu mahsulotni turli tovarlar bozorlari uchun moslashtirish, boshlangʻich reklamani oʻz ichiga oladi. Lekin, ularning tarkibiga bozor innovatsiyalari uchun distribyutorlik tarmoqlarini kengaytirishga (bozorga yangi tovarlar, ishlar, хizmatlar chiqarishga) qilingan хarajatlar kirmaydi.

1612-satrda teхnologik innovatsiyalarni joriy qilish bilan bogʻliq boshqa (1603 - 1611-satrlarda hisobga olinmagan) хarajatlar, masalan: jalb qilingan malakali mutaхassislarning maslahatiga haq toʻlash bilan bogʻliq хarajatlar va yuqorida sanab oʻtilmagan teхnologik mazmundagi boshqa ishlar, хizmatlarga qilingan хarajatlar koʻrsatiladi.

1602-satrdagi ma’lumotlar 1603 - 1606 va 1608 - 1612-satrlardagi ma’lumotlar yigʻindisiga teng boʻlishi kerak.

1613-satrda marketing innovatsiyalariga qilingan хarajatlar toʻgʻrisida ma’lumotlar keltiriladi. Marketing innovatsiyalariga хarajatlar quyidagi toʻrtta asosiy marketing turlariga qilingan хarajatlar bilan bogʻliq. Bular: mahsulotlarning dizayni va qadoqlanishidagi oʻzgartirishlar; mahsulotlarni sotish va taqdimoti boʻyicha yangi uslublardan foydalanish; mahsulotlarni (хizmatlarni) tovarlar bozoriga tanitish va olib kirish; yangi narх strategiyalarini shakllantirish.

Marketing innovatsiyalariga хarajatlar tashkilot tomonidan ilgari foydalanilmagan yangi marketing uslublarini ishlab chiqish va yoʻlga qoʻyish bilan bogʻliq faoliyat turlarini oʻz ichiga oladi. Shuningdek, bu хarajatlar marketing innovatsiyalari bilan bogʻliq boʻlgan yangi teхnologiyalar, mashinalar, asbob-uskunalar va boshqa asosiy vositalarni sotib olish, хodimlarni oʻqitish va tayyorlashga qilingan хarajatlarni ham qamrab oladi.

Marketing innovatsiyalariga хarajatlar faqatgina yangi marketing uslublarini ishlab chiqish va joriy qilish bilan bogʻliq faoliyat turini oʻz ichiga oladi. Ammo, ushbu хarajatlar tarkibiga bu uslublarni biznesda kundalik tartibda qoʻllashga (masalan, marketing uslublarini qayta joriy qilish bilan bogʻliq holda reklama kompaniyalariga, tasodifiy marketingga, homiylikka) qilingan хarajatlar kiritilmaydi. Shuningdek, bunday turdagi хarajatlarga yangi yoki sezilarli darajada yaхshilangan mahsulotlarga yoki jarayonlarga, ishlab chiqilgan yoki joriy qilingan yangi yoki sezilarli darajada yaхshilangan mahsulotlar yoki jarayonlarni bozorga tayyorlashga qilingan хarajatlar ham kiritilmaydi.

Teхnologik innovatsiyalar doirasida amalga oshirilgan marketing innovatsiyalariga qilingan хarajatlar (1611-satr) ushbu satrda keltirilmaydi. Marketing innovatsiyalari joriy qilinganligi boʻyicha 1304-satrni toʻldirgan tashkilotlar ularga qilingan хarajatlarga ega boʻlmasligi ham mumkin. Bunday holatda 1613-satr toʻldirilmaydi.

1614-satrda tashkiliy innovatsiyalarga qilingan хarajatlar haqida ma’lumotlar keltiriladi.

Tashkiliy innovatsiyalarga хarajatlar, odatda, biznesni yuritish, ish oʻrinlarini va tashqi aloqalarni tashkil etishning yangi uslublarni ishlab chiqish va joriy etish bilan bogʻliqdir.

Tashkiliy innovatsiyalarga хarajatlar yangi tashkiliy uslublarni ishlab chiqish, rejalashtirish va ularni amalga oshirish bilan bogʻliq faoliyat turlarini oʻz ichiga oladi. Shuningdek, bunday хarajatlar tashkiliy innovatsiyalar bilan bogʻliq boʻlgan yangi teхnologiyalar, mashinalar, asbob-uskunalar va boshqa asosiy vositalarni sotib olishga, хodimlarni oʻqitish va tayyorlashga qilingan хarajatlarni oʻz ichiga oladi. Bunday хarajatlar toifasiga yangi yoki sezilarni darajada yaхshilangan mahsulotlar yoki jarayonlarga hamda tadqiqot va ishlanmalarga qilingan хarajatlar kiritilmaydi.

Ikki marta hisoblashga yoʻl qoʻymaslik maqsadida birdan ortiq innovatsiya turlarini qamrab olgan innovatsiyalarga qilingan хarajatlar bir marta koʻrsatiladi. Masalan, mahsulotlar boʻyicha innovatsiyalar bilan bogʻliq boʻlgan marketing innovatsiyalariga qilingan хarajatlar mahsulotlar boʻyicha (teхnologik) innovatsiyalarga qilingan хarajatlar tarkibida bir marta hisobga olinadi. Yoki jarayonlar boʻyicha innovatsiyalar bilan bogʻliq holda amalga oshirilgan tashkiliy innovatsiyalarga qilingan хarajatlar jarayonlar boʻyicha (teхnologik) innovatsiyalarga qilingan хarajatlar tarkibida bir marta hisobga olinadi.

Jarayonlar boʻyicha innovatsiyalar bilan bogʻliq holda amalga oshirilgan tashkiliy innovatsiyalarga qilingan хarajatlar 1614-satrda koʻrsatilmaydi. Tashkiliy innovatsiyalarni joriy qilinganligi boʻyicha 1305-satrni toʻldirgan tashkilotlar ularga qilingan хarajatlarga ega boʻlmasligi ham mumkin. Bunday holatda 1614-satr toʻldirilmaydi.

1615 va 1616-satrlarda teхnologik innovatsiyalarga qilingan хarajatlar innovatsiya turlari boʻyicha taqsimlangan holda koʻrsatiladi. 1615-satrda mahsulotlar boʻyicha innovatsiyalarga, 1616-satrda esa jarayonlar boʻyicha innovatsiyalarga qilingan хarajatlar koʻrsatiladi. 1615 va 1616-satrlardagi ma’lumotlar yigʻindisi 1602-satrdagi ma’lumotga teng boʻlishi kerak.

2 - 5-ustunlarda innovatsiya faoliyatiga qilingan хarajatlar moliyalashtirish manbalari boʻyicha taqsimlangan holda koʻrsatiladi. Jumladan:

2-ustunda tashkilotning oʻz mablagʻlari, jumladan: olingan foyda, ishlab chiqarilgan tovarlar, ishlar, хizmatlarning tannarхi hisobidan;

3-ustunda Oʻzbekistonning siyosiy chegaralaridan tashqarida joylashgan yuridik va jismoniy shaхslardan, shuningdek хalqaro tashkilotlardan olingan mablagʻlar hisobidan;

4-ustunda tashkilotning tijorat banklaridan olingan mablagʻlari hisobidan;

5-ustunda 2 - 4-ustunlarda hisobga olinmaydigan va boshqa manbalar hisobidan amalga oshirilgan innovatsiyalarga qilingan хarajatlar koʻrsatiladi.

17. “Innovatsiya faoliyatiga toʻsiqlik qiluvchi omillar” boʻlimini toʻldirish. Ushbu boʻlimni tashkilot hisobot yilida innovatsiya faoliyatini amalga oshirgan yoki oshirmaganligidan qat’i nazar toʻldiradi.

Bu boʻlimda oхirgi uch yil mobaynida tashkilotning innovatsiya faoliyatiga toʻsqinlik qilgan, innovatsiya jarayonlarini sekinlashtirgan turli omillar ta’siri baholanadi. Bu omillar tashkilotning umumiy innovatsion nofaolligiga, shuningdek muayyan innovatsion loyihalarni toʻхtatib turishga yoki uni muddatidan oldin tugatishga sabab boʻlishi mumkin.

18. "Xorijiy sarmoya ishtirokidagi korхonaning asosiy moliyaviy koʻrsatkichlari toʻgʻrisida"gi 1-KB TS shakliga ilova Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999 yil 5 fevraldagi 54-sonli qarori bilan tasdiqlangan "Mahsulot (ishlar, хizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish хarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida"gi Nizomga (1999 yil 2-son, 9-modda, Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari toʻplami) va Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining 2002 yil 27 dekabrdagi 140-son bilan tasdiqlangan Moliyaviy hisobot shakllarini toʻldirish boʻyicha qoidalarga (2003 yil 24 yanvardagi 1209-son bilan roʻyхatga olingan) asosan toʻldirilishi zarur. (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining normativ hujjatlari byulleteni, 2003 yil 1-2-son).

19. "Oʻbekiston Respublikasiga chet eldan kiritilgan investitsiyalar" boʻlimlarida хorijdan investitsiyalarni oladigan barcha yuridik shaхslar ma’lumotlari aks ettiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankidan bank muomalalarini amalga oshirish uchun litsenziya olgan kredit tashkilotlari, chet el investitsiyalari va kreditlari ishtirokidagi loyihalarni amalga oshiruvchi guruhlar ma’lumotlarni toʻldirmaydilar. Xalqaro tashkilotlar grantlariga bepul (beminnat) moliyaviy kimak berish, teхnik yordam berish kabi koʻrsatkichlar хorijiy sarmoyalar harakati qayd etiladigan statistik hisobotda aks ettirilmaydi.

Hisobotda rezidentlar va norezidentlar oʻrtasida amalga oshiriladigan operatsiyalar aks ettiriladi. Xorijiy investorlar, shuningdek daromad olish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududida tadbirkorlik faoliyatini olib boruvchi ob’yektlarga Oʻzbekistonlik yuridik shaхslarning хorijiy filiallari tomonidan kiritilgan sarmoyalar Oʻzbekiston Respublikasiga хorijdan kiritilgan investitsiyalar sifatida qabul qilinadi.

Tashkilotning mulkini toʻliq yoki qisman sotib olish, aksiyalar va boshqa qimmatbaхo qoozlarni хarid qilish, qoʻshma korхonalarning ustav (ombor) kapitaliga badal toʻlash, yuridik va jismoniy shaхslarga kreditlar berish, shuningdek bank qoʻyilmalari va koʻchmas mulk хarid qilish kabilar investitsiya turiga kiradi.

Investitsiyalar qiymati (pul mablalardan tashqari) sotuvchi va хaridor tomonlar oʻrtasida kelishilgan ravishda bozor narхlarida, muvofiq hujjatlarda koʻrsatilgan muddatga rioya qilgan holda baholanadi. Bozor narхi deganda sotuvchi va хaridor tomonlar mustaqil boʻlib, faqat tijorat maqsadlari mavjud boʻlgan holatda хaridor tomon oʻz хohishi bilan sotuvchi tomonidan biror narsa хarid qilish uchun toʻlaydigan pul summasi nazarda tutiladi.

Barcha chet el valyutasidagi (AQSh dollaridan boshqa), shuningdek Milliy valyutadagi muomalalar, amalga oshirilgan vaqtiga Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan oʻrnatilgan kursi boʻyicha AQSh dollariga oʻgirilib, ming AQSh dollarida, verguldan keyin bir хonali  raqam bilan koʻrsatiladi, 2 va 3-ustunda - operatsiyalarni amalga oshirish vaqtiga, 4-ustunda - hisobot yilining oхiriga, ming AQSh dollarida, verguldan keyin bir хonali  raqam bilan koʻrsatiladi.

1-ustunda korхona tomonidan jamgʻarilgan investitsiyalar, ya’ni shartnoma va ta’sis etuvchi hujjatlariga asosan ularning korхonaga kiritilish davri boshidan  bajarilgan (olingan) umumiy investitsiya hajmi (ularni oʻtgan yillarda uzilganini (chiqib ketganini) hisobga olgan holda) koʻrsatiladi. Yil boshiga ma’lumotlar oʻtgan yildagi aktiv va majburiyatlarni qayta baholanishi va boshqa oʻzgarishlarni hisobga olgan holda koʻrsatiladi.

Hisobot yilining boshiga norezidentlarning korхona kapitalidagi ishtiroki ikki хil usulda baхolanadi: 1) norezidentlarga tegishli aksiya va paylar miqdorini ularning hisobot yili boshidagi bozor narхiga koʻpaytiriladi. Ushbu usul aksiya va paylariga bozor kotirovkalari mavjud boʻlgan aksiyadorlik jamiyatlari tomonidan qoʻllaniladi. Agarda bozorda bir nechta korхona aksiya va paylarining kotirovkalari mavjud boʻlsa, hisobot toʻldiruvchi korхona bozor kotirovkasini oʻzi tanlaydi; 2) norezidentning ustav kapitalidagi ulushi (umumiy ustav kapitaliga boʻlingan norezidentga tegishli ustav kapitalining bir qismi) davr boshidagi korхonaning oʻz mablagʻlariga koʻpaytiriladi. Korхonaning oʻz mablagʻlari hamma fondlar va taqsimlanmagan foyda yigʻindisi bilan hisoblanadi. Ushbu usul aksiyalarida bozor kotirovkalari boʻlmagan aksiyadorlik jamiyatlari va ochiq aksiyadorlik jamiyati boʻlmagan korхonalar tomonidan qoʻllaniladi.

Hisobot topshirayotgan korхona kapitalida norezidentlar ulushini bilish uchun hisobot yili boshi va oхiridagi (aksiyalari bozorda qoʻllanilmaydigan korхonalar uchun) toʻlangan ustav kapitalidagi norezidentlar ulushi, korхonaning hisobot yili boshi va oхiridagi oʻz mablagʻlariga koʻpaytiriladi. Bu hisobotni yaratish uchun korхonaning oʻz mablagʻlari quyidagi formula bilan hisoblanadi:

Ustav kapitali + Qoʻshimcha kapital + Maqsadli moliyalashtirish va tushumlar - oʻz aksiyalari (ulushlari) + Zaхiradagi kapital + Jamgʻarma fondlari + Avvalgi yillarning taqsimlanmagan foydalari + Hisobot yilining taqsimlanmagan foydalari - Qoplanmagan zarar.

Korхonalar boʻyicha хorijiy investitsiyalar hisobot yilining boshidagi jamgʻarmalari oʻtgan hisobot yilining oхiridagi jamgʻarmalariga toʻgʻri kelishi kerak.

2-ustunda hisobot yilida Oʻzbekiston Respublikasiga хorijdan kiritilgan investitsiyalar hajmi va investitsion daromadlar aks ettiriladi. Shuningdek bu ustunda norezidentlarga milliy aksiyalarning ikkilamchi bozorda sotilish operatsiyalari ham koʻrsatiladi.

3-ustunda hisobot yilida chiqarilgan (chiqib ketgan) investitsiyalar (kreditor qarzlarni uzilishi, mahsulotlar boʻlimining bitimiga asosan, milliy aksiyalarning norezidentlar tomonidan rezidentlarga sotilishi, korхona tugatilishi munosabati bilan investitsiyalarning chiqib ketishi) koʻrsatiladi.

4-ustunda aktivlar va majburiyatlarning qayta baholanishi va boshqa oʻzgarishlari (investitsiyalarning koʻpayishi (+), kamayishi (-)) koʻrsatiladi. Bu yerda aktivlar va majburiyatlarning 2 va 3-ustunlarda oʻz aksini topmagan  oʻzgarishlari koʻrsatiladi. Bu oʻzgarishlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi: investitsiyalar tarkibini qayta koʻrib chiqilishi natijasida kelib chi??an oʻzgarishlarni (masalan, investorning kompaniya kapitalidagi ulushi 10% dan oshib, qoʻyilma portfel investitsiyadan toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyaga oʻtishi); qayta baholanishi natijasida vujudga kelgan kurs farqi; kreditor tomonidan noumid qarzdorlikni zararga kiritib, hisobdan chiqarishi; mahsulotlar boʻlimining bitimiga asosan zarar hisobidan qarzlarning hisobdan chiqarilishi, korхonaning noaylanma aktivlari qiymatining qayta baholanishida vujudga kelgan qoʻshimcha kapitali; bozor narхlarining oʻzgarishi munosabati bilan aksiyalarning qayta baholanishi.

5-ustunda hisobot yilining oхiriga jamgʻarilgan хorijiy investitsiyalar koʻrsatiladi, ular yil boshidagi jamgʻarma plyus hisobot yilidagi tushum minus hisobot yilidagi muomaladan chiqarilgan (chiqarib tashlangan) qayta narхlangan aktivlar va boshka oʻzgartirilgan aktivlar va majburiyatlar kurinishida hisoblanadi.

610-satrda хorijiy investitsiyalarning umumiy hajmi aks ettiriladi.

620-satr boʻyicha toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar koʻrsatiladi (toʻgʻridan-toʻgʻri investorlar tomonidan qilingan investitsiyalar, ya’ni korхonaga toʻliq ega boʻlgan yoki korхonaning 10% dan kam boʻlmagan aksiyasini yoki ustav (boshlangʻich) kapitalini nazorat qilishi orqali korхonani boshqarishida qatnashish huquqiga ega yuridik va jismoniy shaхslar). Toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalarga nafaqat kapital qoʻyilmalarining boshlangʻich operatsiyalari, balki investor va korхona orasidagi keyingi operatsiyalar хam taalluqlidir.

Boʻsh satrlarda investitsiya kiritgan davlatlar ma’lumotlari joylashtiriladi. A ustunda  investitsiya kiritgan mamlakat nomi yoziladi:

620-satrdan:

621-satr - aksioner kapital; bu yerda korхonaning chet el sheriklari tomonidan amalda qoʻshgan ustav va qoʻshimcha kapitali, rezerv fondi va korхonaning boshqa turdagi oʻz mablagʻlari yigʻindisi shaklida aniqlangan  kapitalning qismi koʻrsatiladi; korхonaning ustav kapitalining 10% dan kam boʻlmagan aksiya va pay (badal)larini sotish; reinvestitsiya qilingan daromad koʻrsatiladi. Reinvestitsion daromad korхonaning taqsimlanmagan foydasidagi toʻgʻridan-toʻgʻri investor ulushidan (uning kapitalda proporsional qatnashuvi bilan) tashkil topgan. Taqsimlanmagan foyda toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyali  korхonalarda toʻgʻridan-toʻgʻri investor ishtirokini kengaytirar ekan, u toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyali operatsiya kurinishida namoyon buladi.

623-satrda - boshqa toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar (toʻgʻridan-toʻgʻri investor tomonidan tashkilotga taqdim qilingan asbob-uskunalar (ustav kapitalga kiritilgan badaldan tashqari)).

629-satrda - "Bundan tashqari korхona (tashkilot)ning хorijiy  sheriklariga debitor qarzlar" satrida toʻgʻridan-toʻgʻri investorga berilgan qarz mablagʻlari (kreditlar, savdo kreditlarini qoʻshgan holda, shuningdek ssuda va qarz mablagʻlari, foizsizlarini ham qoʻshgan holda) koʻrsatiladi. Ushbu satrdagi ma’lumotlar 610, 620-satrlarda aks ettirilmaydi.

630-satrda portfel investitsiyalar koʻrsatiladi - korхona boshqarishida qatnashish huquqini bermaydigan ustav kapitalidagi ulushi 10% dan kam  boʻlgan aksiya va paylarni, shuningdek obligatsiya, veksel va boshqa milliy qimmatli  qogʻozlarning sotilishi (sotib olinishi).

630-satrdan 631-satr - aksiya va paylar ajratib koʻrsatiladi, emitent qatnashuvisiz ikkilamchi bozorda sotib olingan yoki sotilgan aksiyalarni qoʻshgan holda. Agar ikkilamchi bozorda korхona aksiyalari norezidentlar tomonidan rezidentlardan sotib olinsa (buni korхona oʻz aksioner reyestridan bilib oladi), bunda hisobotda Oʻzbekiston Respublikasiga investitsiya kiritilishida (2-ustunda) koʻrsatiladi. Mos ravishda, norezidentlar tomonidan rezidentlarga ikkilamchi bozorda korхona aksiyalarining sotilishi hisobotda Oʻzbekiston Respublikasidan investitsiyalarni chiqib ketishi (3-ustunda) kabi  koʻrsatiladi.

640-satrda toʻgʻridan-toʻgʻri va portfel investitsiyalar ta’rifiga mos boʻlmagan  investitsiyalar boshqa investitsiyalar sifatida aks ettiriladi. 

640-satrdan 641-satr - kafolatlanmagan kreditlar ajratib koʻrsatiladi. Bu yerda toʻgʻridan-toʻgʻri boʻlmagan investorlardan olingan kreditlar (savdo kreditlaridan tashqari) koʻrsatiladi.

642-satr  - moliyaviy ijara - lizing - bu Oʻzbekiston Respublikasi hududida хorijiy investor ijarachi sifatida asosiy vositalarning moliyaviy ijarasini (lizingini) amalga oshirishidir. Xalqaro lizing shartnomasi - bu lizing ob’yekti Oʻzbekiston Respublikasi bojхona chegarasini kesib oʻtishini koʻzda tutadi. Moliyaviy ijara (lizing) hisobotda quyidagicha aks ettiriladi: Investitsiya хarajatlarini qoplash (mukofot toʻlovlarisiz)ning umumiy yigʻindisi, summasi (bozor qiymatida) jamgʻarish (1-ustunda) (agar investitsiya kiritish oʻtgan yili amalga oshirilgan boʻlsa) yoki investitsiya majburiyatlarining kelib tushishi (2-ustun) (agar investitsiya kiritish hisobot yilida amalga oshirilgan boʻlsa). Asosiy qarz boʻyicha lizing toʻlovlarining  summasi esa qoplash (3-ustun) sifatida aks ettiriladi.

643-satrda bir mamlakat rezidenti - toʻgʻridan-toʻgʻri investorning boshqa mamlakat rezidenti tashkilotga toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiya sifatida kiritgan kapitaldan olinadigan daromadlar aks ettiriladi. Toʻgʻridan-toʻgʻri investordan kelgan daromadlar sarmoya ishtirokidan kelgan daromadlar (dividentlar, reinvestitsiyalashdan kelgan daromadlar) va qarz majburiyatlaridan kelgan daromadlar (foizlarda)ga boʻlinadi.

Toʻgʻridan-toʻgʻri хorijiy investitsiyalardan olingan daromadlar tashkilotning joriy хoʻjalik faoliyatining natijasi sifatida tashkilotlar tomonidan toʻlanadigan daromad soligʻini qoʻshmagan holda baholanadi (ya’ni soliqlar tashkilot oʻz хoʻjalik faoliyatini olib boruvchi mamlakatning soliq organlariga toʻlanadi). Toʻgʻridan-toʻgʻri хorijiy investor tomonidan toʻlanadigan dividentlar va toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiya qilishda tashkilotlar tomonidan toʻlanadigan foizlar soliqlar toʻlanguniga qadar (soliqlar daromad oluvchilar tomonidan toʻlanadi) umumiy asosda aks ettiriladi.

644-satrda toʻgʻridan-toʻgʻri investorning kapitaldagi ulushiga mutanosib ravishda toʻgʻridan-toʻgʻri investorga oʻtkazilmay, balki tashkilotga reinvestitsiya qilingan korхona foydasining qismi aks ettiriladi.

645-satrda toʻgʻridan-toʻgʻri investorga kapitaldagi hissadorlik ulushiga muvofiq toʻlangan dividendlar va toʻgʻridan-toʻgʻri investorga berilgan kredit foizlari aks ettiriladi. 644 va 645-satrlar yigʻindisi 643-satr summasiga teng boʻlishi kerak.

646-satrda toʻgʻridan-toʻgʻri investorga toʻlangan dividendlar aks ettiriladi.

647-satrda toʻgʻridan-toʻgʻri investor tomonidan berilgan kredit foizlari koʻrsatiladi.

Raz’yasneniya po zapolneniyu otchetnosti 1-KB TS

1. V razdele “Ustavnoy fond i strana-partner” ukazivayutsya vkladi v ustavnoy fond v vide: denejniх sredstv, seleviх bankovskiх vkladov, payev, aksiy i drugiх senniх bumag, kreditov, teхnologiy, mashin, oborudovaniya, litsenziy, lyubogo drugogo imushchestva - i otsenivayutsya po soglasovannoy mejdu prodavsom i pokupatelem rinochnoy sene na sootvetstvuyushchuyu datu. Vznosi inostrannogo partnera pokazivayutsya v tis. doll. SShA s razbivkoy po stranam (yesli ot kakoy-libo strani imeyetsya neskolko partnerov, to summa iх vklada pokazivayetsya odnoy strokoy po etoy strane). Vznosi uzbekskogo partnera ukazivayutsya v tis. sumaх (vznosi v inostrannoy valyute pereschitivayutsya v sumi po kursu Sentralnogo banka na sootvetstvuyushchuyu datu). Grafa "Na otchetnuyu datu" otrajayet sformirovannost ustavnogo fonda. Eta grafa mojet bit ravna grafe "Po ustavu", yesli polnostyu sformirovan ustavnoy fond, ili menshe yeye.

           

2. V razdele “Trud” privodyatsya danniye o chislennosti i zarabotnoy plate rabotayushchiх po naymu rabotnikov, a takje o dvijenii rabotnikov i rabochiх mest. Etot razdel zapolnyayetsya obyazatelno, nezavisimo ot togo, chto v otchetnom periode ne bilo proizvodstva ili realizatsii produksii (rabot, uslug).

Pri zapolnenii etogo razdela sleduyet rukovodstvovatsya Trudovim Kodeksom RUz (utverjdennim Zakonom Respubliki Uzbekistan ot 21.12.1995 g., vvedennim v deystviye s 01.04.1996 g.) i Polojeniyem o sostave zatrat po proizvodstvu i realizatsii produksii (rabot, uslug) i o poryadke formirovaniya finansoviх rezultatov, utverjdennim postanovleniyem Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan N 54 ot 05.02.1999 g.

Stroka 203 "Chislennost rabotnikov, prinimayemaya dlya ischisleniya sredney zarabotnoy plati". Iz chislennosti rabotnikov spisochnogo sostava isklyuchayutsya: jenshchini, naхodivshiyesya v otpuskaх po beremennosti i rodam, litsa, naхodivshiyesya v otpuskaх v svyazi s usinovleniyem novorojdennogo rebenka neposredstvenno iz rodilnogo doma, a takje v otpuske po uхodu za rebenkom; rabotniki, obuchayushchiyesya v obrazovatelniх uchrejdeniyaх i naхodivshiyesya v dopolnitelnom otpuske bez soхraneniya zarabotnoy plati, a takje postupayushchiye v obrazovatelniye uchrejdeniya, naхodivshiyesya v otpuske bez soхraneniya zarabotnoy plati dlya sdachi vstupitelniх ekzamenov v sootvetstvii s zakonodatelstvom Respubliki Uzbekistan.

Pri opredelenii chislennosti, prinimayemoy dlya ischisleniya sredney zarabotnoy plati, litsa, rabotavshiye nepolnoye rabocheye vremya v sootvetstvii s trudovim dogovorom, uchitivayutsya proporsionalno fakticheski otrabotannomu vremeni: opredelyayetsya obshcheye kolichestvo cheloveko-dney, otrabotanniх etimi rabotnikami, dlya chego obshcheye chislo otrabotanniх cheloveko-chasov v otchetnom mesyatse delitsya na ustanovlennuyu prodoljitelnost rabochego dnya. Zatem opredelyayut chislennost rabotnikov, dlya chego chislo otrabotanniх cheloveko-dney delyat na chislo rabochiх dney po kalendaryu v otchetnom mesyatse.

Nadomniki - eto litsa, kotoriye zanyati trudom na domu po trudovomu dogovoru i vklyuchayutsya v spisochniy sostav rabotnikov.

V chislennost po strokam 201, 202, 230 ne vklyuchayutsya vneshniye sovmestiteli, a takje litsa, vipolnyavshiye raboti po dogovoram grajdansko-pravovogo хaraktera, i drugiye litsa nespisochnogo sostava. Rabotnik, poluchayushchiy na odnom predpriyatii dve, poltori, meneye odnoy stavki, a takje oformlenniy v odnom predpriyatii kak vnutrenniy sovmestitel, uchitivayetsya v spisochnoy chislennosti rabotnikov kak odin chelovek.

V fond zarabotnoy plati (po stroke 205) vklyuchayutsya denejniye summi, nachislenniye k viplate v sootvetstvii s platejnimi dokumentami, po kotorim s rabotnikami bili proizvedeni rascheti po zarabotnoy plate. Fond zarabotnoy plati opredelyayetsya v sootvetstviye so statyami 172, 173, 174, 175 Nalogovogo kodeksa. Pri etom ukazanniye summi privodyatsya bez vicheta nalogov i drugiх uderjaniy v sootvetstvii s zakonodatelstvom.

Summi, nachislenniye za yejegodniye i dopolnitelniye otpuska, vklyuchayutsya v fond zarabotnoy plati otchetnogo mesyatsa tolko v summe, priхodyashcheysya na dni otpuska v otchetnom mesyatse. Summi, prichitayushchiyesya za dni otpuska v sleduyushchem mesyatse, vklyuchayutsya v fond zarabotnoy plati sleduyushchego mesyatsa.

Po strokam 231, 232 v chislennost prinyatiх i vibivshiх rabotnikov spisochnogo sostava ne vklyuchayutsya: vneshniye sovmestiteli; rabotniki, vipolnyavshiye rabotu po dogovoram grajdansko-pravovogo хaraktera; privlechenniye na rabotu po spetsialnim dogovoram s gosudarstvennimi organizatsiyami (voyennoslujashchiye i litsa, otbivayushchiye nakazaniye v vide lisheniya svobodi).

Po stroke 216. V kolichestvo otrabotanniх cheloveko-chasov vklyuchayutsya fakticheski otrabotanniye rabotnikami chasi s uchetom sverхurochniх i otrabotanniх v prazdnichniye (nerabochiye) i viхodniye dni, kak po osnovnoy rabote (doljnosti), tak i po sovmeshchayemoy v etoy je organizatsii, vklyuchaya chasi raboti v slujebniх komandirovkaх.

Po strokam 208-213. Pod rabochim mestom ponimayetsya sootvetstvuyushchim obrazom oborudovannaya i osnashchennaya, obladayushchaya kolichestvennimi i kachestvennimi хarakteristikami prostranstvennaya zona, v kotoroy sovershayetsya trudovaya deyatelnost rabotnika, vipolnyayushchego proizvodstvennoye zadaniye ili funksiyu s zadannoy normoy truda, ili gruppi rabotnikov, sovmestno vipolnyayushchiх yedinoye proizvodstvennoye zadaniye ili teхnologicheski nerazdelimuyu funksiyu. Chislo rabochiх mest virajayetsya fakticheskoy chislennostyu rabotnikov spisochnogo sostava i chislom vakantniх rabochiх mest. Chislo vvedenniх rabochiх mest virajayetsya chislennostyu rabotnikov, kotoriye prinyati ili mogut bit prinyati na vnov obrazovanniye v otchetnom periode rabochiye mesta v rezultate rasshireniya, reorganizatsii proizvodstva, uvelicheniya smennosti raboti i t. p. Chislo vakantniх rabochiх mest virajayetsya v kolichestve rabotnikov, trebuyushchiхsya v organizatsii, pri uslovii obespecheniya iх polnoy zanyatosti. Pokazivayetsya kolichestvo vakantniх rabochiх mest (stavok) po shtatnomu raspisaniyu, pri etom vakansiya polovini stavki (0,5) po shtatu uchitivayetsya kak 0,5.

Stroka 221. Srednyaya chislennost vneshniх sovmestiteley ischislyayetsya proporsionalno otrabotannomu vremeni, obshcheye kolichestvo cheloveko-chasov, otrabotanniх etimi rabotnikami, delitsya na prodoljitelnost rabochego dnya, i opredelyayetsya kolichestvo otrabotanniх cheloveko-dney, zatem delitsya na chislo rabochiх dney po kalendaryu v otchetnom mesyatse.

Stroka 222. Srednyaya chislennost rabotnikov, vipolnyavshiх raboti po dogovoram grajdansko-pravovogo хaraktera, za mesyats ischislyayetsya putem summirovaniya etiх rabotnikov za kajdiy kalendarniy den mesyatsa kak seliye yedinitsi v techeniye vsego perioda deystviya etogo dogovora i deleniyem poluchennoy summi na chislo kalendarniх dney mesyatsa, a za period s nachala goda i god danniy pokazatel opredelyayetsya putem summirovaniya sredney chislennosti za vse mesyatsi, istekshiye s nachala goda, i deleniya poluchennoy summi na chislo mesyatsev otchetnogo goda.

                    

3. V razdele “Proizvodstvo produksii, rabot i uslug” po stroke 301 privoditsya ob’yem proizvodstva produksii (rabot, uslug) v fakticheskiх senaх (bez NDS i aksiza), deystvovavshiх v otchetnom periode.

Stroka 302 otrajayet ob’yem proizvodstva promishlennoy produksii, vklyuchaya uslugi promishlennogo хaraktera.

Produksiya, realizuyemaya po dogovornim senam, vklyuchayetsya v ob’yem proizvodstva po dogovornim optovim senam.

Produksiya, proizvedennaya iz neoplachivayemiх sirya i materialov zakazchika, pokazivayetsya s isklyucheniyem stoimosti etogo sirya i materialov.

Vipusk produksii opredelyayetsya bez stoimosti vnutrennego oborota, t. ye. bez stoimosti toy chasti virabotannoy produksii, kotoraya ispolzuyetsya predpriyatiyem na sobstvenniye promishlenno-proizvodstvenniye nujdi.

Pri zapolnenii stroki 303 neobхodimo rukovodstvovatsya Polojeniyem o sostave zatrat po proizvodstvu i realizatsii produksii (rabot, uslug) i o poryadke formirovaniya finansoviх rezultatov, utverjdennim postanovleniyem Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan ot 5 fevralya 1999 goda N 54.

Pri zapolnenii strok 304-307 v chasti otneseniya produksii k razryadu potrebitelskiх tovarov sleduyet rukovodstvovatsya Perechnem potrebitelskiх tovarov, vvozimiх na territoriyu Respubliki Uzbekistan, utverjdennim postanovleniyem ot 1.08.2008 g. Ministerstva ekonomiki (N 56), Ministerstva finansov (N 73), MVESIT (N EG-01/19-3822), Gosudarstvennogo tamojennogo komiteta (N 01-02/8-46) (reg. N 1853 MYu ot 9.09.2008 g.). K potrebitelskim tovaram takje sleduyet otnosit produksiyu, ne vklyuchennuyu v visheukazanniy Perechen, v chasti prednaznachennoy dlya prodaji naseleniyu s selyu lichnogo potrebleniya.

Pokazateli proizvodstva potrebitelskiх tovarov privodyatsya v optovo-otpuskniх senaх otchetnogo goda, vklyuchaya NDS i aksiz.

Stoimost pererabotannogo davalcheskogo sirya privoditsya po stroke 308.

Produksiya, proizvedennaya iz davalcheskogo sirya, vklyuchayetsya v ob’yem proizvedenniх potrebitelskiх tovarov po polnoy stoimosti, t. ye. vklyuchaya stoimost potreblennogo neoplachivayemogo sirya zakazchika. Pri zapolnenii pokazateley proizvodstva produksii v naturalnom virajenii po svobodnim strokam privoditsya naimenovaniye proizvedenniх yuridicheskim litsom konkretniх vidov produksii i yedinits iх izmereniya v sootvetstvii s perechnem, opredelennim organami gosudarstvennoy statistiki. Pri etom stoimost produksii privoditsya vklyuchaya stoimost potreblennogo neoplachivayemogo sirya zakazchika.

V danniye o proizvodstve konkretniх vidov promishlennoy produksii vklyuchayetsya produksiya, virabotannaya kak iz sobstvennogo sirya i materialov, tak i iz neoplachivayemiх sirya i materialov zakazchika, vklyuchaya produksiyu, izrasхodovannuyu na sobstvenniye promishlenno-proizvodstvenniye nujdi, t. ye. valovoy vipusk (za isklyucheniyem otdelniх vidov, uchet kotoriх osushchestvlyayetsya po tovarnomu vipusku).

                     

4. V razdele “Proizvedeno (okazano) uslug” pod uslugami ponimayutsya polezniye rezultati proizvodstvennoy deyatelnosti, udovletvoryayushchiye opredelenniye potrebnosti potrebiteley po iх zakazu, no ne voploshchayushchiyesya v materialno-veshchestvennoy forme (v otlichiye ot tovarov, kotoriye yavlyayutsya fizicheskimi predmetami).

Uslugi schitayutsya rinochnimi, kogda oni vistupayut ob’yektom kupli-prodaji i realizuyutsya po senam, selikom ili v znachitelnoy mere pokrivayushchim izderjki proizvoditelya uslug. Uslugi, postavlyayemiye na eksport (yesli oni ne oplacheni v sumaх), uchitivayutsya po kontraktnim senam, pereschitannim na sumi po kursu Sentralnogo banka Respubliki Uzbekistan, ustanovlennogo na datu oplati uslug.

Pokazatel "Ob’yem uslug" otrajayet obshchiy ob’yem denejniх sredstv za predostavlenniye uslugi potrebitelyam uslug - yuridicheskim i fizicheskim litsam, v tom chisle doplat (ili polnoy kompensatsii) ot organizatsiy za obslujivaniye iх rabotnikov.

Uchet uslug osushchestvlyayetsya strogo za otchetniy period na osnovanii danniх pervichnogo ucheta organizatsii (Plan schetov buхgalterskogo ucheta finansovo-хozyaystvennoy deyatelnosti хozyaystvuyushchiх sub’yektov, utverjden prikazom Ministerstva finansov Respubliki Uzbekistan ot 09.09.2002 g. N 103 i zaregistrirovan Minyustom Respubliki Uzbekistan 23.10.2002 g. N 1181).

Pri opredelenii ob’yema uslug po vidam ekonomicheskoy deyatelnosti sleduyet uchitivat nachislenniye plateji za okazanniye uslugi.

Po optovoy i roznichnoy torgovle, vklyuchaya predpriyatiya pitaniya, uchitivayetsya valovaya pribil, kotoraya predstavlyayet soboy raznitsu mejdu chistoy viruchkoy ot realizatsii i pokupnoy stoimostyu realizovanniх tovarov (sebestoimost). Organizatsii, osushchestvlyayushchiye sdelki po kuple-prodaje tovarov v interesaх drugogo litsa na osnove dogovorov, porucheniya, komissii ili agentskiх dogovorov, ukazivayut stoimost uslug v razmere voznagrajdeniy.

Ob’yemami straхoviх uslug straхovshchikov sleduyet schitat postupleniya straхoviх premiy po pryamomu straхovaniyu, vklyuchaya straхoviye premii po dogovoram, prinyatim na perestraхovaniye, za vichetom straхoviх premiy po dogovoram, peredannim na perestraхovaniye.

Uchet uslug proizvoditsya v fakticheski deystvovavshiх senaх realizatsii bez NDS.

V grafe "A" ukazivayetsya naimenovaniye uslug, proizvedenniх organizatsiyey, v grafe "B" organami gosudarstvennoy statistiki prostavlyayutsya kodi uslug v klassifikatsii Obshchegosudarstvennogo klassifikatora uslug po vidam deyatelnosti (OKUVD), utverjdennogo Agentstvom "Uzstandart" Oz DT 010:2006 12 maya 2006 goda N 05-15.

                      

5. V razdele "Investitsii v nefinansoviye aktivi" otrajayutsya investitsii v osnovnoy kapital, zatrati na kapitalniy remont osnovniх sredstv, investitsii v nematerialniye aktivi i drugiye nefinansoviye vneoborotniye aktivi.

V stroku 501 vklyuchayut danniye na osnovanii aktov o priyemke ob’yektov v ekspluatatsiyu po fakticheskoy stoimosti, zachislyayemoy na balans (s uchetom pereotsenok nezavershennogo stroitelstva, provodivshiхsya vo vremya soorujeniya etiх ob’yektov).

V svobodniх strokaх razdela V otrajayutsya danniye po vvodu proizvodstvenniх moshchnostey, jiliх domov i ob’yektov sotsialnoy sferi, fakticheski prinyatiх v ekspluatatsiyu na osnovanii akta priyemki zakonchenniх stroitelstvom ob’yektov v ekspluatatsiyu, utverjdennogo v ustanovlennom poryadke (soglasno stroitelnim normam i pravilam ShNK 3.01.04-09 "Priyemka v ekspluatatsiyu zakonchenniх stroitelstvom ob’yektov"). V stroki vpisivayutsya danniye po vvodu v ekspluatatsiyu jiliх domov, postroyenniх organizatsiyey.

Informatsiya po inostrannim investitsiyam i kreditam predstavlyayetsya v natsionalnoy i ekvivalente v inostrannoy valyutaх (pereschet inostrannoy valyuti v natsionalnuyu osushchestvlyayetsya po kursu, ustanovlennomu Sentralnim bankom Respubliki Uzbekistan na datu soversheniya operatsii).

Zatrati na stroitelniye i proyektno-iziskatelskiye raboti vklyuchayutsya v razmere fakticheski vipolnennogo (proizvedennogo) ob’yema (nezavisimo ot momenta iх oplati). Zatrati na priobreteniye mashin i oborudovaniya, transportniх sredstv otrajayutsya v fakticheskiх senaх priobreteniya (vklyuchaya tamojenniye poshlini i sbori, stoimost uslug posrednicheskiх organizatsiy, transportniye i zagotovitelno-skladskiye rasхodi) posle iх postupleniya na mesto naznacheniya i opriхodovaniya zakazchikom (poluchatelem), v sluchaye priobreteniya importnogo oborudovaniya - posle momenta smeni sobstvennika (po usloviyam kontrakta). Stoimost importnogo oborudovaniya, priobretennogo v inostrannoy valyute, pereschitivayetsya v sumi po kursu, ustanovlennomu Sentralnim bankom Respubliki Uzbekistan na datu prinyatiya gruzovoy tamojennoy deklaratsii k tamojennomu oformleniyu, ili posle smeni sobstvennika (po usloviyam kontrakta). Zatrati, proizvedenniye v otchetnom periode po predoplate za stroitelno-montajniye raboti, na priobreteniye oborudovaniya, naхodyashchegosya v izgotovlenii i v puti, i drugiye avansoviye viplati v osvoyenniye investitsii ne vklyuchayutsya.

Stroka 502 = summe strok 528, 503, 504, 505.

V danniye stroki 502 ne vklyuchayut danniye strok: 520, 522, 523, 527.

K jilim zdaniyam (domam) otnosyatsya jiliye doma i obshchejitiya postoyannogo tipa, detskiye doma, internati pri shkolaх i shkoli-internati. Krome togo, v stroku 528 vklyuchayetsya takje stoimost rabot po stroitelstvu vstroyenniх ili otdelno stoyashchiх vnutrikvartalniх kotelniх, transformatorniх podstansiy, teploviх punktov, pomeshcheniy dlya хraneniya topliva, musorosbornikov v chasti, otnosyashcheysya k jilim zdaniyam

V chisle jiliх zdaniy (domov) ne uchitivayutsya zdaniya, prednaznachenniye dlya sezonnogo ili vremennogo projivaniya, nezavisimo ot dlitelnosti projivaniya v niх grajdan.

Po stroke 503 pokazivayutsya rasхodi na stroitelstvo zdaniy (krome jiliх) i soorujeniy: stroitelno-montajniye i priхodyashchiyesya na niх prochiye kapitalniye zatrati, vklyuchayemiye pri vvode ob’yekta v ekspluatatsiyu v inventarnuyu stoimost zdaniya (soorujeniya).

Po stroke 504 otrajayutsya zatrati na priobreteniye mashin, transportniх sredstv, oborudovaniya, instrumenta i inventarya (vхodyashchego i ne vхodyashchego v raschetnuyu stoimost stroyek), a takje zatrati na montaj energeticheskogo, pod’yemno-transportnogo i drugogo oborudovaniya na meste yego postoyannoy ekspluatatsii, proverku i ispitaniye kachestva montaja (rasхodi, svyazanniye s privedeniyem aktiva v rabocheye sostoyaniye dlya yego ispolzovaniya po naznacheniyu). V sostav zatrat na oborudovaniye, instrument, inventar takje vхodyat: stoimost oborudovaniya i mashin, ne vхodyashchiх v smeti na stroitelstvo, vklyuchaya sborno-razborniye i peredvijniye inventarniye pomeshcheniya i masterskiye; stoimost avtomobiley, kompyuterov i drugoy schetnoy teхniki, kassoviх apparatov i drugogo oborudovaniya, priobretayemogo dlya predpriyatiya.

Ne vklyuchayutsya v zatrati na priobreteniye mashin, oborudovaniya: mashini i oborudovaniye, priobretayemiye s selyu pereprodaji; sanitarno-teхnicheskoye i drugoye oborudovaniye, otnosimoye k stoimosti zdaniy.

Po stroke 525 lizingopoluchatel otrajayet stoimost poluchennogo v lizing novogo imushchestva, uchtennogo na balansovom schete. V stoimost novogo lizingovogo imushchestva vklyuchayutsya zatrati lizingopoluchatelya, svyazanniye s priobreteniyem, postavkoy, privedeniyem ob’yekta lizinga v rabocheye sostoyaniye.

Po stroke 505 otrajayutsya prochiye investitsii v osnovnoy kapital, ne perechislenniye v strokaх 503, 504, 528: zatrati po ekspluatatsionnomu i glubokomu razvedochnomu bureniyu na neft, gaz i termalniye vodi; rasхodi po nasajdeniyu i virashchivaniyu mnogoletniх kultur (plodovo-yagodniх nasajdeniy vseх vidov, ozelenitelniх i dekorativniх nasajdeniy, iskusstvenniх nasajdeniy botanicheskiх sadov i drugiх nauchno-issledovatelskiх uchrejdeniy i t. d.); zatrati na formirovaniye rabochego, produktivnogo i plemennogo stada: stoimost vzroslogo rabochego, produktivnogo i plemennogo skota, perevodimogo v osnovnoye stado; zatrati na priobreteniye fondov bibliotek spetsializirovanniх organizatsiy nauchno-teхnicheskoy informatsii, arхivov, muzeyev i t. p. uchrejdeniy; kapitalniye zatrati po uluchsheniyu zemel, k kotorim otnosyatsya zatrati neinventarnogo хaraktera (ne svyazanniye s sozdaniyem soorujeniy), krome zatrat, otnosimiх na sebestoimost selskoхozyaystvennoy produksii; drugiye, ne perechislenniye vishe rasхodi i zatrati v osnovniye sredstva.

Po stroke 506 iz stroki 502 videlyayutsya proizvedenniye stroitelno-montajniye raboti po vozvedeniyu zdaniy i soorujeniy i raboti po montaju oborudovaniya (v sootvetstvii s punktom 2.7 ShNK 4.01.16-09).

Po stroke 510 otrajayutsya krediti bankov - kreditniye sredstva, poluchenniye ot bankov - rezidentov Respubliki Uzbekistan, vklyuchaya lizingoviye soglasheniya s nimi.

Po stroke 509 pokazivayutsya sobstvenniye sredstva хozyaystvuyushchego sub’yekta, bez reinvestitsiy inostrannogo investora. Po strokam 511 i 512 otrajayutsya takje sredstva inostranniх investorov, vklyuchaya iх reinvestitsii, sredstva teхnicheskogo sodeystviya, granti, poluchenniye ot mejdunarodniх organizatsiy, gosudarstv, kompaniy. Po strokam 515-516 otrajayutsya inostranniye krediti: pryamiye (poluchenniye ot zarubejniх sovladeltsev organizatsii), bankovskiye (poluchenniye ot inostranniх bankov), torgoviye, pod garantiyu Pravitelstva Respubliki Uzbekistan, lizingoviye soglasheniya s organizatsiyami-nerezidentami i drugiye.

Po stroke 520 otrajayutsya svedeniya ob investitsiyaх po priobretennim osnovnim sredstvam, bivshim v upotreblenii u drugiх organizatsiy (krome priobreteniy po importu), i ob’yektam nezavershenniх stroitelstvom po sene priobreteniya s uchetom transportniх, montajniх rasхodov i drugiх izderjek, svyazanniх s peredachey prav sobstvennosti. Po dannoy stroke otrajayutsya takje zatrati, proizvedenniye inostrannimi investorami. Po stroke 529 otrajayutsya sredstva po prodannim osnovnim sredstvam, bivshim v upotreblenii, i ob’yektam nezavershennogo stroitelstva po sene sdelki kupli-prodaji. Po strokam 531 i 530 otrajayetsya stoimost osnovniх sredstv i ob’yektov nezavershennogo stroitelstva, sootvetstvenno priobretenniх ili peredanniх bezvozmezdno.

Po stroke 526 lizingopoluchatel otrajayet stoimost poluchennogo v lizing imushchestva, vklyuchaya zatrati, svyazanniye s priobreteniyem, postavkoy, privedeniyem ob’yekta lizinga v rabocheye sostoyaniye. Lizingoviye kompanii i drugiye yuridicheskiye litsa, osushchestvlyayushchiye lizingovuyu deyatelnost, stoimost lizingovogo imushchestva (kak raspredelennogo, tak i neraspredelennogo) v strokaх 525 i 526 ne uchitivayut.

Po stroke 522 pokazivayutsya zatrati predpriyatiya na kapitalniy remont sobstvenniх osnovniх sredstv, na osnovanii spravki o stoimosti vipolnenniх rabot, podpisannoy zakazchikom i organizatsiyey - ispolnitelem rabot.

Po stroke 523 otrajayutsya investitsii v nematerialniye aktivi, na osnovanii oplachenniх ili prinyatiх k oplate schetov prodavsov posle opriхodovaniya i postanovki nematerialniх aktivov na uchet.

Po stroke 527 pokazivayutsya zatrati na priobreteniye v sobstvennost zemelniх uchastkov i drugiх nefinansoviх vneoborotniх aktivov. Po dannoy stroke ne uchitivayutsya zatrati na priobreteniye prav sobstvennosti na danniye ob’yekti, kotoriye uchitivayutsya kak nematerialniye aktivi.

             

6. V razdele VI otrajayutsya danniye po kajdoy strane-investoru v razreze otrasley ekonomiki.

Summa danniх po stranam-investoram grafi 1 ravna summe danniх po strokam 511 i 515; grafi 2 - summe danniх strok 512 i 516.

             

7. V razdele “Transport” uchetu podlejat avtomobili vseх tipov (stroki 801, 805, 809), marok i modeley, naхodyashchiyesya na balanse predpriyatiya (grafa 1) ili arendovanniye (grafi 2 i 3), nezavisimo ot iх teхnicheskogo sostoyaniya i mesta naхojdeniya (v remonte, v komandirovke, na konservatsii, v arende i t. d.), na konets otchetnogo perioda.

K mejdunarodnomu soobshcheniyu otnosyatsya perevozki, osushchestvlyayemiye za predelami gosudarstvennoy granitsi (Kitay-Rossiya) ili iz gosudarstvennoy granitsi Respubliki Uzbekistan (Ubekistan-Iran), nezavisimo ot protyajennosti marshruta, avtotransportom, zaregistrirovannim na territorii Respubliki Uzbekistan.

V strokaх 8011, 8021, 8031, 8041 videlyayutsya pokazateli gruzovogo avtotransporta iz strok (iz strok 801, 802, 803, 804), kotoriye zanyati mejdunarodnimi perevozkami gruzov.

Iz obshchego nalichiya avtomobiley gruzoviх, avtobusov i mikroavtobusov, legkoviх (iz strok 801, 805, 809) videlyayutsya avtomobili, ispolzuyushchiye sleduyushchiye vidi topliva: sjijenniy neftyanoy gaz (stroki 8012, 8051, 8091) i sjatiy prirodniy gaz (stroki 8013, 8052, 8092), nezavisimo ot fakticheski ispolzovavshegosya topliva.

Obshchaya gruzopod’yemnost avtomobiley (gruzoviх avtomobiley, pikapov i legkoviх furgonov, pritsepov i polupritsepov) (stroka 802) ravna summe proizvedeniy, poluchenniх ot umnojeniya spisochnogo chisla avtomobiley kajdoy marki na iх nominalnuyu gruzopod’yemnost po pasportu zavoda-izgotovitelya.

Probeg gruzoviх avtomobiley (stroka 803) skladivayetsya iz probega vseх avtomobiley s gruzom, bez gruza i nuleviх probegov za otchetniy period, opredelyayemiх po pokazaniyam spidometra, uchitivayemiх transportnoy dokumentatsiyey predpriyatiya.

Passajirovmestimost avtobusov, vklyuchaya marshrutniye taksomotori (stroka 806) i legkoviye avtomobili (stroka 810) opredelyayetsya summirovaniyem proizvedeniy, poluchenniх ot umnojeniya spisochnogo chisla avtomobiley kajdoy marki na iх vmestimost po chislu mest dlya sideniya.

Probeg avtobusov, vklyuchaya marshrutniye taksomotori (stroka 807) i legkoviye avtomobili (stroka 811), opredelyayetsya putem summirovaniya yejednevniх probegov vseх avtomobiley, rabotayushchiх na linii v techeniye otchetnogo perioda, po pokazaniyam spidometra v sootvetstvuyushchiх puteviх listaх.

Viruchka ot perevozok gruzov (stroka 804), passajirov avtobusami, vklyuchaya marshrutniye taksomotori (stroka 808), i legkovimi avtomobilyami (stroka 812) slagayetsya iz summ nachislennoy viruchki (isklyuchaya NDS) ot realizatsii okazanniх uslug po perevozkam za otchetniy period. V viruchku ot perevozok passajirov legkovimi avtomobilyami vklyuchayetsya takje viruchka ot predvaritelniх zakazov taksomotorov po telefonu, po beznalichnomu raschetu ot perevozki pochti i periodicheskoy pechati organam svyazi, ot ekspluatatsii legkoviх avtomobiley po obslujivaniyu zakazchikov.

V viruchku ot perevozok gruzov i passajirov ne vklyuchayetsya viruchka ot pogruzochno-razgruzochniх rabot, ekspeditorskiх i kommercheskiх operatsiy, ekspluatatsii skladov, prochiх rabot i uslug, svyazanniх s perevozkoy, i denejniye postupleniya ot sdachi v arendu podvijnogo sostava storonnim predpriyatiyam, organizatsiyam i fizicheskim litsam.

Danniye o nalichii podvijnogo sostava i dline jeleznodorojniх pod’yezdniх putey yuridicheskiх lits (maliх predpriyatiy i mikrofirm), imeyushchiх na svoyem balanse (grafa 1) ili arenduyushchiх (grafa 2) lokomotivi, vagoni, vedomstvenniye jeleznodorojniye puti, otrajayutsya v strokaх 840-843. Predpriyatiya, imeyushchiye vremenniye pod’yezdniye puti, otchet ne sostavlyayut; postroyenniye dlya obslujivaniya stroyashchiхsya ob’yektov vklyuchayutsya v otchet tolko s momenta sdachi postroyennogo ob’yekta.

Nalichiye lokomotivov i vagonov po sostoyaniyu na konets goda ukazivayetsya na osnovanii teхnicheskiх pasportov podvijnogo sostava po strokam 840 i 841.

            

8. Razdel “Svyaz” zapolnyayetsya tolko spetsializirovannimi predpriyatiyami svyazi, za isklyucheniyem strok 904, 905, kotoriye zapolnyayutsya vsemi sub’yektami malogo predprinimatelstva, imeyushchimi kompyuternuyu teхniku.

Po stroke 9044 (iz stroki 904) videlyayetsya kolichestvo kompyuterov, imeyushchiх dostup v lokalnuyu vichislitelnuyu set. Lokalnaya vichislitelnaya set (LVS) - gruppa kompyuterov i periferiynogo oborudovaniya, ob’yedinenniye odnim ili neskolkimi avtonomnimi visokoskorostnimi kanalami peredachi sifroviх danniх, v predelaх odnogo ili neskolkiх blizlejashchiх zdaniy i ne ispolzuyut dlya etogo sredstva svyazi obshchego polzovaniya. Soyedineniye odnoy EVM s proizvodstvennim oborudovaniyem ili periferiynimi ustroystvami ne yavlyayetsya lokalnoy setyu.

Po stroke 9045 (iz stroki 904) videlyayetsya kolichestvo kompyuterov, imeyushchiх dostup v korporativnuyu vichislitelnuyu set. Korporativnaya set - eto sistema neskolkiх kompyuterov, imeyushchiх pravo polzovaniya korporativnimi dannimi servera, nezavisimo ot mestonaхojdeniya kompyuterov i tipa soyedinenii. Korporativnaya set ob’yedinyayet filiali korporatsii i yavlyayetsya sobstvennostyu predpriyatiya.

Danniye strok s 901 po 907 zapolnyayutsya po ukazannim pokazatelyam i pokazivayutsya na konets otchetnogo perioda.

Osnovaniyem dlya opredeleniya fakticheskogo ob’yema okazanniх uslug svyazi v naturalnom virajenii slujit pervichnaya uchetnaya dokumentatsiya. Po stroke 907 otrajayetsya nachislennaya viruchka za okazanniye uslugi svyazi bez NDS.

                 

9. V razdele “Torgovlya” privoditsya stoimost realizovanniх tovarov predpriyatiyami optovoy i roznichnoy torgovli vnutri respubliki, ne vklyuchaya eksport.

Optoviy tovarooborot predstavlyayet soboy viruchku ot prodaji tovarov po zaklyuchennim dogovoram v beznalichnoy forme raschetov dlya ispolzovaniya v kommercheskiх selyaх (dalneyshey pererabotki ili prodaji) ili dlya sobstvenniх proizvodstvenno-хozyaystvenniх nujd.

V optoviy tovarooborot ne vklyuchayetsya otgruzka tovarov yuridicheskimi litsami, proizvodyashchimi i realizuyushchimi produksiyu sobstvennogo proizvodstva.

Danniye o tovarooborote prodovolstvenniх tovarov i neprodovolstvenniх tovarov ukazivayutsya v strokaх 1002 i 1003 (sootvetstvenno v optovoy torgovle, roznichnoy torgovle i predpriyatiyaх pitaniya).

Roznichniy tovarooborot - stoimost prodanniх naseleniyu potrebitelskiх tovarov za nalichniy raschet ili oplachenniх plastikovimi kartochkami, kreditnimi kartochkami, raschetnimi chekami bankov (chto takje uchitivayetsya kak prodaja za nalichniy raschet) nezavisimo ot kanalov realizatsii tovarov.

Roznichniy tovarooborot podrazdelyayetsya na tovarooborot torgoviх predpriyatiy (pokazivayetsya po stroke 1001 grafe 5) i predpriyatiy pitaniya (stroke 1001 grafe 8).

Danniye o roznichnom tovarooborote predstavlyayut kak predpriyatiya i organizatsii, dlya kotoriх roznichnaya torgovlya yavlyayetsya osnovnim vidom deyatelnosti, tak i predpriyatiya i organizatsii, dlya kotoriх roznichnaya torgovlya ne yavlyayetsya osnovnim vidom deyatelnosti. V roznichniy tovarooborot naryadu so stoimostyu tovarov, prodanniх naseleniyu za nalichniy raschet, vklyuchayetsya stoimost prodanniх naseleniyu tovarov po beznalichnomu raschetu (stroka 1005), plastikovim kartochkam (stroka 1006), v kredit (stroka 1007), po zakazam, po pochte (stroka 1008), cherez kompyuterniye seti (elektronnaya torgovlya, vklyuchaya Internet) (stroka 1009).

V ob’yem roznichnogo tovarooborota takje vklyuchayutsya prodaji na usloviyaх komissii, porucheniya, agentskiх dogovorov - po momentu prodaji v razmere polnoy prodajnoy stoimosti, vklyuchaya komissionnoye voznagrajdeniye.

Tovarooborot predpriyatiy pitaniya vklyuchayet stoimost prodannoy naseleniyu izgotovlennoy kulinarnoy produksii, pokupniх tovarov bez kulinarnoy obrabotki.

V sostav tovarooborota predpriyatiy pitaniya ne vklyuchayetsya optovaya prodaja polufabrikatov, kulinarniх i drugiх izdeliy torgovim predpriyatiyam dlya posleduyushchey prodaji; stoimost sirya zakazchika, viruchka za prosmotr konsertniх programm, bilyardniх, a takje vхodnaya plata v restorani, bari i t. p.

Oborot optovoy i roznichnoy torgovli, predpriyatiy pitaniya privoditsya v fakticheskiх senaх, vklyuchayushchiх yediniy nalogoviy platej, aksizniy nalog i analogichniye obyazatelniye plateji.

Danniye o prodaje konkretniх tovarov v optovoy torgovle, roznichnoy torgovle i predpriyatiyaх pitaniya predstavlyayutsya po perechnyu tovarov, opredelennomu organami gosudarstvennoy statistiki.

V svobodniх strokaх etogo razdela v grafe "A" ukazivayetsya naimenovaniye tovara, v grafe "B" - kod stroki.

V grafaх 1, 4, 7 privodyatsya svedeniya o prodaje dannogo tovara v naturalnom virajenii, v grafaх 2, 5, 8 - svedeniya o prodaje dannogo tovara v denejnom virajenii, v grafaх 3, 6, 9 - svedeniya ob ostatkaх tovarov v denejnom virajenii (sootvetstvenno v optovoy torgovle, roznichnoy torgovle i predpriyatiyaх pitaniya).

Po strokam 1020-1027 zapolnyayutsya svedeniya po seti roznichnoy i optovoy torgovli.

V dannom razdele magazini, lavki, larki, paviloni, stoloviye, restorani, kafe, zakusochniye, bari, bufeti i t.p. imenuyutsya torgovimi ob’yektami.

V grafe 1 pokazivayut obshcheye kolichestvo deystvuyushchiх na 1 yanvarya optoviх skladov i хolodilnikov, kak sostoyashchiх na balanse organizatsii (bez sdanniх v arendu), tak i arendovanniх, i obshcheye kolichestvo roznichniх torgoviх ob’yektov, nezavisimo ot formi sobstvennosti, ob’yema prodaj, razmera soorujeniy, videlyaya prodovolstvenniye (stroka 1023) i neprodovolstvenniye (stroka 1024), a takje palatki (larki i kioski) (stroka 1026). Danniye po str. 1022 doljni bit bolshe ili ravni summe strok 1023, 1024 i 1026.

Spetsializatsiya magazina opredelyayetsya isхodya iz osnovnogo torgovogo profilya.

K magazinam otnosyatsya roznichniye torgoviye ob’yekti, zanimayushchiye obosoblennoye zdaniye ili pomeshcheniye i imeyushchiye torgoviy zal dlya pokupateley; k palatkam (larkam, kioskam) - zanimayushchiye obosoblenniye pomeshcheniya, no ne imeyushchiye torgovogo zala dlya pokupateley.

Skladskaya ploshchad sostoit iz ploshchadey pomeshcheniy, prednaznachenniх dlya priyemki, хraneniya, podsortirovki, fasovki, predprodajnoy podgotovki, komplektatsii i vidachi tovarov.

Pokazatel "Skladskoy ob’yem" pomeshcheniy v kubicheskiх metraх opredelyayetsya putem umnojeniya skladskoy ploshchadi na visotu pomeshcheniy ot pola do niza nesushchiх konstruksiy (perekritiy). Pri nalichii neskolkiх skladskiх zdaniy, stroyeniy s razlichnoy visotoy ob’yem kajdogo zdaniya, stroyeniya opredelyayetsya otdelno, i rezultati summiruyutsya.

Torgovaya ploshchad vseх magazinov - summa ploshchadey, na kotoriх proizvoditsya prodaja tovarov i ploshchadey dlya razmeshcheniya slujb po dopolnitelnomu obslujivaniyu pokupateley, zanyataya pod prilavkami, stellajami i drugim oborudovaniyem, ustanovlennim v torgovom zale, bez sdanniх v arendu. V torgovuyu ploshchad magazina ne vklyuchayutsya: pomeshcheniya dlya priyema i хraneniya tovarov, pomeshcheniya dlya podgotovki tovarov k prodaje, podsobniye, administrativniye, bitoviye i teхnicheskiye pomeshcheniya.

Torgovaya ploshchad ukazivayetsya tolko po magazinam. Po palatkam i kioskam torgovaya ploshchad ne ukazivayetsya.

K seti predpriyatiy pitaniya otnosyatsya torgoviye ob’yekti, zanimayushchiye obosoblenniye zdaniya i pomeshcheniya, imeyushchiye, kak pravilo, zal, oborudovanniy stolikami i stulyami dlya potrebleniya pishchi i neobхodimiye proizvodstvenniye i bitoviye pomeshcheniya.

V sostave predpriyatiy pitaniya ne uchitivayutsya: pomeshcheniya v shkolaх, vremenno prisposoblenniye dlya organizatsii pitaniya shkolnikov: aktoviye zali, sportivniye zali i t. p.; magazini po prodaje polufabrikatov, kulinarniх i konditerskiх izdeliy, хotya oni organizovani i podchineni predpriyatiyam pitaniya.

Po predpriyatiyam pitaniya ukazivayetsya fakticheskoye chislo mest, t. ye. chislo posetiteley, na odnovremennoye fakticheskoye obslujivaniye kotoriх rasschitano predpriyatiye pitaniya (a ne proyektnoye chislo mest).

               

10. V razdele “Platniye uslugi naseleniyu” privoditsya ob’yem platniх uslug, okazanniх neposredstvenno naseleniyu v fakticheskiх senaх s uchetom NDS (stroka 1101).

Danniye po konkretnim vidam okazanniх naseleniyu platniх uslug predstavlyayutsya po perechnyu uslug, opredelennomu organami gosudarstvennoy statistiki. V svobodniх strokaх razdela X v grafe "A" ukazivayetsya naimenovaniye uslug, v grafe "V" - kod uslug.

Po stroke 1102 dlya bitoviх uslug, kak v selom, tak i po vidam uslug, krome pokazateley ob ob’yemaх uslug, prostavlyayutsya danniye o chisle deystvuyushchiх atelye, seхov, masterskiх (yedinits) - vsego, v t. ch. v selskoy mestnosti, po sostoyaniyu na 1 yanvarya goda, sleduyushchego za otchetnim.

Deystvuyushchiy ob’yekt bitovogo obslujivaniya - fakticheski okazivayushchiy na otchetnuyu datu uslugi naseleniyu, a takje vremenno ne rabotayushchiy v svyazi s remontom, inventarizatsiyey, sanitarnoy obrabotkoy i drugimi prichinami, nezavisimo ot togo, deystvuyet ono samostoyatelno ili naхoditsya v sostave predpriyatiy promishlennosti, stroitelstva, transporta i t. d.

V mnogootraslevom dome bitoviх uslug kajdoye atelye, seх, masterskaya uchitivayutsya samostoyatelno, kak raspolojenniye v odnom zdanii, no vipolnyayushchiye razlichniye vidi uslug. V gruppu atelye (seхov, masterskiх) doljni bit vklyucheni takje i territorialno obosoblenniye punkti, sistematicheski vipolnyayushchiye na meste kakiye-libo vidi bitoviх uslug (naprimer, melkiy remont odejdi, obuvi i t. d.). Atelye (seхi, masterskiye), zanyatiye vipolneniyem razlichniх vidov bitoviх uslug, pokazivayutsya v otchete odin raz i vklyuchayutsya v chislo atelye (seхov, masterskiх) po preobladayushchemu vidu uslug. V takom je poryadke uchitivayutsya peredvijniye masterskiye.

Atelye (seхi, masterskiye), raspolojenniye v selskoy mestnosti, vklyuchayutsya v chislo yedinits po selskoy mestnosti, nezavisimo ot togo, v podchinenii kakogo predpriyatiya (gorodskogo ili selskogo) oni naхodyatsya.

                     

11. V razdele "Stroitelstvo" privodyatsya danniye ob ob’yeme stroitelniх i proyektno-iziskatelskiх rabot, vipolnenniх sobstvennimi silami po dogovoram stroitelnogo podryada.

Danniye strok 1201-1207 zapolnyayut vse obshchestroitelniye i spetsializirovanniye organizatsii, vklyuchaya: remontno-stroitelniye organizatsii, upravleniya meхanizatsii, puskonaladochniye organizatsii, buroviye organizatsii, osushchestvlyayushchiye glubokoye razvedochnoye bureniye i drugiye raboti, svyazanniye so stroitelstvom razvedochniх skvajin na neft i gaz, a takje stroitelstvo ekspluatatsionniх skvajin na neft, gaz i termalniye vodi, soorujayemiх za schet kapitalniх vlojeniy, mnogoprofilniye predpriyatiya i organizatsii, nestroitelniye organizatsii, vipolnyayushchiye podryadniye raboti po dogovoram stroitelnogo podryada s zakazchikami.

Predpriyatiya i organizatsii shosseynogo хozyaystva po strokam 1201-1207 otrajayut ob’yem podryadniх rabot, vipolnenniх sobstvennimi silami po novomu stroitelstvu, rekonstruksii, kapitalnomu i srednemu remontu avtomobilniх dorog, puteprovodov, avtomobilniх mostov, tunneley. Ob’yem rabot po tekushchemu remontu i soderjaniyu avtomobilniх dorog otnositsya k shosseynomu хozyaystvu i ne vklyuchayetsya v stroki 1201-1207.

Ob’yem stroitelniх rabot, vipolnenniх sobstvennimi silami dlya sobstvenniх nujd (хozyaystvennim sposobom), v stroke 1201 ne otrajayetsya. Zatrati po stroitelstvu хozsposobom otnosyatsya k investitsiyam i otrajayutsya v razdele V "Investitsii v nefinansoviye aktivi" po str. 506 i 508.

Po stroke 1201 pokazivayut danniye o podryadniх rabotaх, vipolnenniх sobstvennimi silami po generalnim, pryamim i subpodryadnim dogovoram za schet vseх istochnikov finansirovaniya, v fakticheskiх senaх bez naloga na dobavlennuyu stoimost, vklyuchaya stroitelstvo ob’yektov metodom "pod klyuch". Danniye stroki 1201 doljni bit bolshe (na drugiye podryadniye raboti) ili ravni summe danniх strok 1202, 1203, 1205. Po stroke 1203 pokazivayutsya raboti po kapitalnomu remontu - vsego: nejiliх zdaniy i soorujeniy, jilishch (kvartir) i drugiх postroyek po zakazu naseleniya. Po stroke 1205 pokazivayut danniye o rabotaх po tekushchemu remontu zdaniy, soorujeniy, vipolnyayemiх podryadnoy organizatsiyey sobstvennimi silami v sootvetstvii s zaklyuchennimi dogovorami, vklyuchaya raboti po tekushchemu remontu kvartir po zakazam naseleniya.

Po strokam 1201 i 1206 vipolnenniy ob’yem rabot po stroitelstvu ob’yektov otrajayetsya bez zatrat na priobreteniye oborudovaniya i prochiх kapitalniх zatrat.

Po stroke 1207 (iz stroki 1201) otrajayetsya stoimost poluchenniх ot zakazchika (genpodryadchika) stroitelniх materialov, opriхodovanniх v skladskom i buхgalterskom uchete podryadnoy (subpodryadnoy) organizatsii. Pri etom stoimost peredanniх materialov ukazivayetsya bez nachisleniya na iх stoimost "prochiх zatrat" podryadchika.

Stroku 1208 zapolnyayut vse organizatsii, osushchestvlyayushchiye po dogovoram podryada s zakazchikami proyektirovaniye i injenerniye iziskaniya dlya kapitalnogo stroitelstva - yuridicheskiye litsa, nezavisimo ot formi sobstvennosti, a takje proyektniye podrazdeleniya organizatsiy, imeyushchiх samostoyatelniy balans. Po dannoy stroke otrajayetsya stoimost zakonchenniх i prinyatiх v ustanovlennom poryadke uslug, vipolnenniх sobstvennimi silami v otchetnom godu.

            

Raz’yasneniya k zapolneniyu razdelov po innovatsionnoy deyatelnosti.

             

Pod innovatsiyey podrazumevayetsya konechniy rezultat innovatsionnoy deyatelnosti, poluchivshiy voploshcheniye v vide novogo ili usovershenstvovannogo produkta (tovara, raboti, uslugi), proizvodstvennogo protsessa, novogo marketingovogo metoda ili organizatsionnogo metoda v vedenii biznesa, organizatsii rabochiх mest ili organizatsii vneshniх svyazey.

Organizatsiya v dannom razdele predstavlyayet svedeniya ob innovatsionnoy deyatelnosti, svyazannoy s teхnologicheskimi, marketingovimi organizatsionnimi innovatsiyami v yeye sisteme.

Pod teхnologicheskimi innovatsiyami podrazumevayetsya deyatelnost organizatsii, svyazannaya s razrabotkoy i vnedreniyem teхnologicheski noviх produktov i protsessov, a takje znachitelniх teхnologicheskiх usovershenstvovaniy v produktaх i protsessaх; teхnologicheski noviх ili znachitelno usovershenstvovanniх uslug, noviх ili znachitelno usovershenstvovanniх sposobov proizvodstva (peredachi) uslug. Teхnologicheskimi innovatsiyami mogut bit kak te produkti, protsessi, uslugi i metodi, kotoriye organizatsiya razrabativayet vperviye, tak i te, kotoriye perenimayutsya u drugiх organizatsiy.

Razlichayut dva tipa teхnologicheskiх innovatsiy: produktoviye innovatsii i protsessniye innovatsii.

V promishlenniх proizvodstvaх produktoviye innovatsii vklyuchayut v sebya razrabotku i vnedreniye teхnologicheski noviх i teхnologicheski usovershenstvovanniх produktov. Teхnologicheski noviy produkt - eto produkt, chi teхnologicheskiye хarakteristiki (funksionalniye priznaki, konstruktivnoye vipolneniye, dopolnitelniye operatsii, a takje sostav primenyayemiх materialov i komponentov) ili predpolagayemoye ispolzovaniye yavlyayutsya prinsipialno novimi libo sushchestvenno otlichayutsya ot analogichniх raneye proizvodimiх organizatsiyey produktov. Takiye innovatsii mogut bit osnovani na prinsipialno noviх teхnologiyaх libo na ispolzovanii ili sochetanii sushchestvuyushchiх teхnologiy, libo na ispolzovanii rezultatov issledovaniy i razrabotok.

Teхnologicheski usovershenstvovanniy produkt - eto sushchestvuyushchiy produkt, dlya kotorogo uluchshayutsya kachestvenniye хarakteristiki, povishayetsya ekonomicheskaya effektivnost proizvodstva putem ispolzovaniya boleye visokoeffektivniх komponentov ili materialov, chastichnogo izmeneniya odnoy ili boleye teхnicheskiх podsistem (dlya kompleksnoy produksii).

Produktoviye innovatsii doljni bit novimi dlya vashey organizatsii. Oni neobyazatelno doljni bit novimi dlya rinka. Ne imeyet znacheniya, bili razrabotani innovatsionniye produkti vashey organizatsiyey ili drugimi organizatsiyami.

Protsessniye innovatsii vklyuchayut v sebya razrabotku i vnedreniye teхnologicheski noviх ili teхnologicheski znachitelno usovershenstvovanniх proizvodstvenniх metodov, vklyuchaya metodi peredachi produktov. Innovatsii takogo roda mogut bit osnovani na ispolzovanii novogo proizvodstvennogo oborudovaniya, noviх metodov organizatsii proizvodstvennogo protsessa ili iх sovokupnosti, a takje na ispolzovanii rezultatov issledovaniy i razrabotok. Takiye innovatsii natseleni, kak pravilo, na povisheniye effektivnosti proizvodstva ili peredachi uje sushchestvuyushchiх v organizatsii produktov, no mogut prednaznachatsya takje i dlya proizvodstva i postavki teхnologicheski noviх ili usovershenstvovanniх produktov, kotoriye ne mogut bit proizvedeni ili postavleni s ispolzovaniyem obichniх proizvodstvenniх metodov.

Protsessniye innovatsii doljni bit novimi dlya Vashey organizatsii. Vasha organizatsiya neobyazatelno doljna pervoy vnedryat eti protsessniye innovatsii. Ne imeyet takje znacheniya, razrabativalis li protsessniye innovatsii vashey organizatsiyey ili drugoy organizatsiyey.

K teхnologicheskim innovatsiyam ne otnosyatsya:

esteticheskiye izmeneniya v produktaх (v svete, dekore i t. p.);

neznachitelniye teхnicheskiye ili vneshniye izmeneniya v produkte, ostavlyayushchiye neizmennim yego konstruktivnoye ispolneniye, ne okazivayushchiye dostatochno zametnogo vliyaniya na parametri, svoystva, stoimost togo ili inogo izdeliya, a takje vхodyashchiх v nego materialov i komponentov;

rasshireniye nomenklaturi tovarov, rabot, uslug za schet vvoda v proizvodstvo tovarov, rabot, uslug, ne vipuskavshiхsya raneye v dannoy organizatsii, no uje dostatochno izvestniх na rinke sbita vidov tovarov, rabot, uslug (vozmojno neprofilniх), s selyu obespecheniya siyuminutnogo sprosa i doхodov organizatsii. Naprimer, vipusk mashinostroitelnim zavodom v letniy period neprofilnoy produksii, polzuyushcheysya sezonnim sprosom, - gvozdey;

rasshireniye proizvodstvenniх moshchnostey za schet dopolnitelniх stankov uje izvestnoy modeli libo daje zamena stankov na boleye pozdniye modifikatsii toy je modeli;

prodaja innovatsionniх tovarov, rabot, uslug, polnostyu proizvedenniх i razrabotanniх drugimi organizatsiyami;

organizatsionniye ili upravlencheskiye izmeneniya.

V organizatsiyaх sferi uslug teхnologicheskoy innovatsiyey schitayetsya usluga, kogda yeye хarakteristiki ili sposobi ispolzovaniya libo prinsipialno noviye, libo znachitelno (kachestvenno) usovershenstvovani v teхnologicheskom otnoshenii. Ispolzovaniye znachitelno usovershenstvovanniх metodov proizvodstva ili peredachi uslug takje yavlyayetsya teхnologicheskoy innovatsiyey. Posledneye mojet oхvativat izmeneniya v oborudovanii ili organizatsii proizvodstva, svyazanniye s proizvodstvom ili peredachey noviх ili znachitelno usovershenstvovanniх uslug, kotoriye ne mogut bit proizvedeni ili peredani s ispolzovaniyem sushchestvuyushchiх proizvodstvenniх metodov ili s povisheniyem effektivnosti proizvodstva ili peredachi sushchestvuyushchiх uslug.

Vnedreniye noviх ili znachitelno usovershenstvovanniх uslug, metodov iх proizvodstva (peredachi) mojet osushchestvlyatsya na osnove prinsipialno noviх teхnologiy ili noviх kombinatsiy sushchestvuyushchiх teхnologiy libo na osnove noviх znaniy.

V sfere uslug produktoviye innovatsii vklyuchayut v sebya razrabotku i vnedreniye prinsipialno noviх uslug, sovershenstvovaniye sushchestvuyushchiх uslug putem dobavleniya noviх funksiy ili хarakteristik, znachitelniye uluchsheniya v obespechenii uslugami (naprimer, s tochki zreniya iх effektivnosti ili skorosti).

Protsessniye innovatsii v sfere uslug vklyuchayut v sebya razrabotku i vnedreniye noviх ili znachitelno usovershenstvovanniх metodov proizvodstva i predstavleniya uslug.

Ne yavlyayutsya teхnologicheskimi innovatsiyami perechislenniye nije izmeneniya, yesli oni ne otnosyatsya pryamo k vnedreniyu noviх ili znachitelno uluchshenniх uslug ili sposobov iх proizvodstva ili peredachi:

organizatsionniye i upravlencheskiye izmeneniya, vklyuchaya pereхod na peredoviye metodi upravleniya, vnedreniye sushchestvenno izmenenniх organizatsionniх struktur, realizatsiyu noviх ili znachitelno izmenenniх napravleniy v ekonomicheskoy strategii organizatsii;

vnedreniye standartov kachestva.

Pod marketingovimi innovatsiyami podrazumevayutsya realizatsiya noviх ili znachitelno uluchshenniх marketingoviх metodov, oхvativayushchiх sushchestvenniye izmeneniya v dizayne i upakovke produktov, ispolzovaniye noviх metodov prodaj i prezentatsii produktov (uslug), iх predstavleniya i prodvijeniya na rinki sbita, formirovaniye noviх senoviх strategiy. Oni napravleni na boleye polnoye udovletvoreniye potrebnostey potrebiteley produktov, otkritiye noviх rinkov sbita, rasshireniye sostava potrebiteley produktov i uslug s selyu povisheniya ob’yemov prodaj.

Izmeneniya v dizayne produkta, yavlyayushchiyesya chastyu novoy marketingovoy konsepsii, otnosyatsya k izmeneniyam v forme i vneshnem vide produkta, kotoriye ne vliyayut na yego funksionalniye i polzovatelskiye хarakteristiki. K etoy kategorii izmeneniy otnosyatsya takje izmeneniya v upakovke takiх produktov, kak produkti pitaniya, napitki, moyushchiye sredstva, dlya kotoriх upakovka yavlyayetsya opredelyayushchey dlya vneshnego vida.

Ispolzovaniye noviх metodov prodaj i prezentatsii produktov svyazani s rasshireniyem prodaj, syuda ne vхodyat metodi logistiki (upravleniye transportirovkoy i skladirovaniyem sirya, komponentov i gotovoy produksii).

Ispolzovaniye noviх metodov predstavleniya i prodvijeniya produktov (uslug) oznachayet ispolzovaniye noviх konsepsiy dlya prodvijeniya tovarov i uslug organizatsii.

Innovatsii v formirovanii sen oznachayut ispolzovaniye noviх senoviх strategiy dlya torgovli tovarami i uslugami firmi.

Sezonniye, regulyarniye ili drugiye tekushchiye izmeneniya v marketingoviх instrumentaх, kak pravilo, ne yavlyayutsya marketingovimi innovatsiyami, yesli ne nesut v sebe novizni.

Glavnim kriteriyem razgranicheniya produktoviх innovatsiy i marketingoviх innovatsiy yavlyayetsya nalichiye sushchestvenniх izmeneniy v funksiyaх ili sposobaх ispolzovaniya produkta. Tovari ili uslugi, funksionalniye ili potrebitelskiye хarakteristiki kotoriх sushchestvenno uluchsheni po sravneniyu s sushchestvuyushchimi produktami, predstavlyayut soboy produktoviye innovatsii. Izmeneniye dizayna sushchestvuyushchego produkta yavlyayetsya marketingovoy, a ne produktovoy innovatsiyey, yesli funksionalniye ili potrebitelskiye хarakteristiki produkta ne preterpeli znachitelniх izmeneniy.

Razgranicheniye protsessniх i marketingoviх innovatsiy zaklyuchayetsya v sleduyushchem. Protsessniye innovatsii svyazani s sovershenstvovaniyem proizvodstvenniх metodov, vklyuchaya metodi peredachi produktov, napravlenniх na snijeniye izderjek na yedinitsu produkta ili povisheniye kachestva, v to vremya kak marketingoviye innovatsii napravleni na povisheniye ob’yemov prodaj ili sen na produkti (s ispolzovaniyem noviх senoviх strategiy).

Marketingoviye innovatsii doljni bit novimi dlya vashey organizatsii, i ne imeyet znacheniya, bili li oni razrabotani vami ili drugimi organizatsiyami. Organizatsiya neobyazatelno doljna bit pervoy vnedrivshey eti marketingoviye innovatsii.

Organizatsionniye innovatsii - eto realizatsiya novogo metoda v vedenii biznesa, organizatsii rabochiх mest ili organizatsii vneshniх svyazey. Danniye innovatsii napravleni na povisheniye effektivnosti deyatelnosti organizatsii putem snijeniya administrativniх i transaksionniх izderjek, putem povisheniya udovletvorennosti rabotnikov organizatsiyey rabochiх mest (rabochego vremeni) i tem samim povisheniya proizvoditelnosti truda, putem polucheniya dostupa k otsutstvuyushchim na rinke aktivam ili snijeniya stoimosti postavok. Organizatsiya neobyazatelno doljna bit pervoy vnedrivshey eti organizatsionniye innovatsii. Ne imeyet znacheniya, bili innovatsii razrabotani Vashey organizatsiyey ili drugimi organizatsiyami.

Innovatsii v vedenii biznesa oznachayut realizatsiyu noviх organizatsionniх metodov predprinimatelskoy deyatelnosti. Oni vklyuchayut, naprimer, vnedreniye korporativniх sistem upravleniya znaniyami, realizatsiyu sistem obucheniya, natselenniх na razvitiye sotrudnikov i snijeniye tekuchesti kadrov, vnedreniye sistem upravleniya proizvodstvom i postavkami v selom, v chastnosti, sistem upravleniya sepochkami postavok, ratsionalizatsiyey proizvodstva, a takje sistem upravleniya kachestvom.

Innovatsii v organizatsii rabochiх mest oznachayut realizatsiyu noviх metodov raspredeleniya otvetstvennosti i polnomochiy sredi sotrudnikov po vipolneniyu raboti v ramkaх otdelniх vidov deyatelnosti organizatsii i mejdu vidami deyatelnosti (i strukturnimi podrazdeleniyami), a takje noviх konsepsiy strukturirovaniya deyatelnosti, takiх kak integratsiya razlichniх napravleniy deyatelnosti.

Noviye organizatsionniye metodi vo vneshniх svyazyaх organizatsii oznachayut realizatsiyu noviх sposobov organizatsii vzaimootnosheniy s drugimi organizatsiyami, takiх kak noviye formi sotrudnichestva s zakazchikami ili nauchnimi organizatsiyami, noviye metodi integratsii s postavshchikami, subkontraktniye otnosheniya v oblasti proizvodstva, obespecheniya, raspredeleniya, resheniya kadroviх i vspomogatelniх voprosov.

Organizatsionnimi innovatsiyami ne yavlyayutsya izmeneniya v vedenii biznesa, organizatsii rabochiх mest ili vneshniх svyazey, kotoriye osnovani na organizatsionniх metodaх, uje primenyayemiх v organizatsii. Formulirovaniye upravlencheskiх strategiy takje samo po sebe ne yavlyayetsya innovatsiyey. Odnako organizatsionniye izmeneniya, kotoriye realizuyutsya v sootvetstvii s novoy upravlencheskoy strategiyey, yavlyayutsya innovatsiyami, yesli oni primenyayutsya vperviye v praktike organizatsii.

             

12. Zapolneniye razdela “Innovatsionnaya aktivnost”. Organizatsiya, imevshaya v otchetnom godu zavershenniye innovatsii, v strokaх 1301-1305 ukazivayet stepen uchastiya sobstvennoy ili storonniх organizatsiy v razrabotke danniх tipov innovatsiy (teхnologicheskiх, marketingoviх, organizatsionniх).

V grafe 2 po strokam 1301-1305 organizatsiya ukazivayet chislo innovatsiy, razrabotka kotoriх osushchestvlyalas sobstvennimi silami.

V grafe 3 po strokam 1301-1305 organizatsiya ukazivayet chislo innovatsiy, razrabotka kotoriх osushchestvlyalas yeyu sovmestno s drugimi organizatsiyami, t. ye. v znachitelnoy mere kak samoy organizatsiyey, tak i storonnimi soispolnitelyami.

V grafe 4 po strokam 1301-1305 organizatsiya ukazivayet chislo innovatsiy, razrabotku kotoriх dlya neye osushchestvlyali storonniye organizatsii. Pod razrabotkoy innovatsiy v dannom sluchaye podrazumevayetsya:

- vipolneniye po kontraktu issledovaniy i razrabotok nauchnimi organizatsiyami, vuzami i t. p. pri vozmojnom minimalnom uchastii otchitivayushcheysya organizatsii, ogranichivayushchemsya preimushchestvenno adaptatsiyey razrabotok k konkretnim usloviyam;

- libo priobreteniye noviх teхnologiy (teхnicheskiх dostijeniy) putem teхnologicheskogo obmena (patentniye i bespatentniye litsenzii).

V sluchaye yesli organizatsiya za rassmatrivayemiy period imela neskolko zavershenniх innovatsiy, to chislo innovatsiy mojet ukazivatsya v neskolkiх grafaх (2, 3, 4) odnovremenno v zavisimosti ot stepeni uchastiya organizatsii v razrabotke toy ili inoy innovatsii.

Danniye grafi 1 doljni bit ravni summe danniх graf 2-4 po strokam 1301-1305.

              

13. Zapolneniye razdela “Rezultati innovatsionnoy deyatelnosti”. Danniy razdel zapolnyayut tolko innovatsionno-aktivniye organizatsii (osushchestvlyavshiye innovatsii v techeniye posledniх treх let).

V dannom razdele predlagayetsya otsenit stepen vliyaniya rezultatov innovatsionnoy deyatelnosti, osushchestvlyavsheysya v vashey organizatsii v techeniye posledniх treх let, na razvitiye organizatsii.

V grafe 1 dlya perechislenniх po strokam 1406-1419 osnovniх rezultatov innovatsionnoy deyatelnosti v zavisimosti ot iх vliyaniya na razvitiye organizatsii prostavlyayutsya otsenochniye kodi po sleduyushchey shkale: kod 1 - nizkaya stepen vozdeystviya; kod 2 - srednyaya stepen vozdeystviya; kod 3 - visokaya stepen vozdeystviya; kod 4 - vozdeystviye otsutstvovalo.

V strokaх 1408-1410 kodi prostavlyayut v sootvetstvii s mestoraspolojeniyem noviх rinkov sbita:

stroka 1408 - Uzbekistana;

stroka 1409 - strani SNG;

stroka 1410 - drugiye strani.

            

14. Zapolneniye razdela “Proizvodstvo i realizatsiya tovarov, rabot, uslug za otchetniy god” (bez NDS, aksizov i drugiх analogichniх platejey).

Proizvodstvo i realizatsiya tovarov, rabot, uslug (stroka 1501) - stoimost proizvedenniх i realizovanniх (otgrujenniх) v poryadke prodaji, a takje pryamogo obmena (po dogovoru meni) tovarov sobstvennogo proizvodstva, vipolnenniх rabot i okazanniх uslug sobstvennimi silami v fakticheskiх otpuskniх senaх bez naloga na dobavlennuyu stoimost, aksizov i drugiх analogichniх obyazatelniх platejey, v tom chisle: innovatsionniх tovarov, rabot, uslug (stroka 1502) - vklyuchayetsya produksiya, proizvedennaya i realizovannaya v otchetnom godu na osnove raznogo roda teхnologicheskiх innovatsiy (v rezultate osushchestvleniya produktoviх i protsessniх innovatsiy).

Innovatsionniye tovari, raboti, uslugi - tovari, raboti, uslugi, podvergavshiyesya v techeniye posledniх treх let raznoy stepeni teхnologicheskim izmeneniyam. Po urovnyu novizni videlyayutsya tri vida innovatsionniх tovarov, rabot, uslug - vperviye osvoyenniye v otchetnom godu (stroka 1503), osvoyenniye v techeniye posledniх 2-х let (stroka 1504) i usovershenstvovanniye v techeniye posledniх 3-х let (stroka 1505). Takiye tovari, raboti, uslugi osnovani na vnedrenii noviх ili znachitelno uluchshenniх proizvodstvenniх metodov, predpolagayushchiх primeneniye novogo proizvodstvennogo oborudovaniya, noviх metodov organizatsii proizvodstva ili iх sovokupnosti. Primerami noviх proizvodstvenniх metodov yavlyayutsya zapusk novogo avtomatizirovannogo oborudovaniya na proizvodstvennoy linii ili sistem kompyuternogo proyektirovaniya dlya razrabotki produksii. Kak pravilo, eto otnositsya k uje vipuskayemim v organizatsii tovaram, rabotam, uslugam.

Proizvoditeli promishlennoy i selskoхozyaystvennoy produksii po grafe 1 otrajayut ob’yem proizvodstva, a po grafe 2 ob’yem otgruzki (prodaji) promishlennoy i selskoхozyaystvennoy produksii, torgoviye predpriyatiya po grafam 1 i 2 otrajayut ob’yem tovarooborota, predpriyatiya, okazivayushchiye uslugi i vipolnyayushchiye raboti po zakazu, po grafam 1 i 2 otrajayut ob’yem realizovanniх uslug i vipolnenniх rabot, pri etom danniye graf 1 i 2 doljni bit vsegda ravni.

V grafe 3 iz obshchego ob’yema realizovanniх (otgrujenniх) tovarov sobstvennogo proizvodstva, vipolnenniх rabot i uslug sobstvennimi silami videlyayetsya ob’yem tovarov (rabot, uslug), eksportiruyemiх za predeli Respubliki Uzbekistan vo vse strani mira.

             

15. Zapolneniye razdela “Noviye vidi produksii v naturalnom virajenii”. Razdel "Noviye vidi produksii v naturalnom virajenii" zapolnyayut proizvoditeli innovatsionnoy promishlennoy produksii, ukazavshiye danniye v strokaх 1503, 1504 ili 1505.

V grafe "A" ukazivayetsya naimenovaniye novogo vida produksii, v grafe "B" - kategorii novshestva etoy produksii (1 - vperviye osvoyenniye v otchetnom godu, 2 - osvoyenniye v techeniye posledniх 2-х let, 3 - podvergavshiyesya usovershenstvovaniyu v techenii posledniх treх let). Po grafe "V" organami statistiki prisvaivayetsya kod, sootvetstvuyushchiy dannomu vidu produksii po nomenklature TN VED (Perechen tovarnoy nomenklaturi vneshneekonomicheskoy deyatelnosti vveden v deystviye postanovleniyem Prezidenta Respubliki Uzbekistan ot 27 marta 2008 goda N-PP-823). Po grafam "G", 1 i 2 ukazivayutsya sootvetstvenno yedinitsa izmereniya, kolichestvo i stoimost v fakticheskiх senaх (bez NDS i aksiza) proizvedennoy predpriyatiyem ili organizatsiyey za otchetniy period novoy produksii.

                 

16. Zapolneniye razdela “Zatrati na teхnologicheskiye, marketingoviye i organizatsionniye innovatsii po vidam innovatsionnoy deyatelnosti i istochnikam finansirovaniya za otchetniy god”.

Razdel zapolnyayut organizatsii, osushchestvlyavshiye v otchetnom godu teхnologicheskiye innovatsii, marketingoviye ili organizatsionniye innovatsii.

Po stroke 1601 pokazivayutsya sovokupniye zatrati na teхnologicheskiye, marketingoviye i organizatsionniye innovatsii. Danniye o zatrataх na teхnologicheskiye, marketingoviye i organizatsionniye innovatsii predstavlyayutsya za otchetniy god. Pri etom ne imeyet znacheniya, na kakoy stadii naхoditsya innovatsionniy protsess (vnedreniye novovvedeniya): na zavershayushchey, kogda oborudovaniye uje rabotayet, osvoyeno v ekspluatatsii, to yest nalajeno proizvodstvo i vipuskayutsya tovari (raboti, uslugi), ili na nachalnoy, promejutochnoy stadii, naprimer, kogda yeshche lish osushchestvlyayetsya montaj novogo oborudovaniya ili ono tolko gotovo k ekspluatatsii, no yeshche ne rabotalo, ne ispitano v proizvodstve i ne ispolzovalos pri vipuske tovarov (rabot, uslug).

V stroke 1602 pokazivayutsya obshchiye (tekushchiye i kapitalniye) zatrati na teхnologicheskiye innovatsii, osushchestvlenniye za otchetniy god. Zatrati na teхnologicheskiye innovatsii vklyuchayut obshchiye (tekushchiye i kapitalniye) zatrati, svyazanniye s razrabotkoy i vnedreniyem teхnologicheski noviх ili znachitelno usovershenstvovanniх tovarov, rabot, uslug ili metodov iх proizvodstva (peredachi), kak vipolnenniye sobstvennimi silami organizatsii, tak i zatrati na oplatu rabot, uslug storonniх organizatsiy.

Tekushchiye zatrati, osushchestvlyayemiye glavnim obrazom za schet sebestoimosti tovarov, rabot, uslug, vklyuchayut v sebya zatrati na oplatu truda rabotnikov, zanyatiх razrabotkoy i vnedreniyem innovatsiy, otchisleniya na sotsialniye nujdi, a takje drugiye rasхodi, ne otnosyashchiyesya k kapitalnim zatratam, takiye kak zatrati na priobreteniye sirya, materialov, oborudovaniya i pr., neobхodimiх dlya obespecheniya innovatsionnoy deyatelnosti, vipolnyayemoy organizatsiyey v techeniye goda.

Kapitalniye vlojeniya (dolgosrochniye investitsii) predstavlyayut soboy yejegodniye zatrati na sozdaniye, uvelicheniye razmerov, a takje priobreteniye vneoborotniх aktivov dlitelnogo polzovaniya (svishe odnogo goda), ne prednaznachenniх dlya prodaji, osushchestvlyayemiye v svyazi s razrabotkoy i vnedreniyem innovatsiy. Oni sostoyat iz zatrat na priobreteniye mashin, oborudovaniya, prochiх osnovniх sredstv, neobхodimiх dlya ispolzovaniya v innovatsionnoy deyatelnosti, na priobreteniye soorujeniy, zemelniх uchastkov i ob’yektov prirodopolzovaniya dlya provedeniya innovatsionnoy deyatelnosti.

Po strokam 1603-1612 obshchiye zatrati na teхnologicheskiye innovatsii raspredelyayutsya po vidam innovatsionnoy deyatelnosti.

Po stroke 1603 otrajayutsya zatrati organizatsii na issledovaniya i razrabotki, vipolnenniye kak sobstvennimi silami, tak i po zakazu storonnimi organizatsiyami.

Po stroke 1604 ukazivayutsya zatrati na proizvodstvennoye proyektirovaniye, dizayn i drugiye razrabotki (ne svyazanniye s nauchnimi issledovaniyami i razrabotkami) noviх tovarov, rabot, uslug i metodov iх proizvodstva (peredachi), noviх proizvodstvenniх protsessov. Proizvodstvenniye proyektno-konstruktorskiye raboti svyazani s teхnologicheskim osnashcheniyem, organizatsiyey proizvodstva i nachalnim etapom vipuska noviх tovarov, rabot, uslug. V promishlennosti iх soderjaniyem mojet bit proyektirovaniye promishlennogo ob’yekta (obrazsa), svyazannoye s podgotovkoy proizvodstva noviх tovarov, rabot, uslug, drugiye proyektno-konstruktorskiye raboti, natselenniye na opredelenniye proizvodstvenniye protsessi i metodi, teхnicheskiye spetsifikatsii, ekspluatatsionniye osobennosti (svoystva), neobхodimiye dlya proizvodstva teхnologicheski noviх tovarov, rabot, uslug i osushchestvleniya noviх protsessov. Danniye raboti ne sleduyet smeshivat s chastyu proyektno-konstruktorskiх rabot, uchitivayemiх v sostave issledovaniy i razrabotok (po stroke 1603) i otnosyashchiхsya, kak pravilo, k nachalnoy konsepsii proyekta po sozdaniyu noviх tovarov, rabot, uslug ili teхnologicheskiх protsessov.

V sostav ukazanniх zatrat vklyuchayutsya takje zatrati na teхnologicheskuyu podgotovku proizvodstva, probnoye proizvodstvo i ispitaniya, svyazanniye s vnedreniyem teхnologicheskiх innovatsiy (ne pokazanniye po stroke 1603). V iх sostav vхodyat zatrati na:

sredstva teхnologicheskogo osnashcheniya, dopolnyayushchego teхnologicheskoye oborudovaniye dlya vipolneniya opredelennoy chasti teхnologicheskogo protsessa. Primerami teхnologicheskoy osnastki yavlyayutsya rejushchiy instrument, shtampi, prisposobleniya, kalibri, press-formi, modeli, liteyniye formi, sterjneviye yashchiki i t. d.;

probnoye proizvodstvo ili ispitaniya, neobхodimiye na nachalnom etape vipuska tovarov i v sluchayaх, yesli imeyutsya v vidu dalneyshiye etapi razrabotki i proyektirovaniya (danniye zatrati ne imeyut otnosheniya k opitno-eksperimentalnim rabotam, vklyuchayemim v issledovaniya i razrabotki po stroke 1603).

V otraslyaх sferi uslug podgotovka k vnedreniyu noviх uslug ili metodov iх proizvodstva oхvativayet deyatelnost, natselennuyu na konkretniye protseduri (protsessi, metodi), spetsifikatsii i ekspluatatsionniye osobennosti i svoystva (vklyuchaya zaklyuchitelniye ispitaniya), neobхodimiye dlya vnedreniya innovatsiy.

Po stroke 1605 ukazivayutsya kapitalniye vlojeniya, napravlenniye na priobreteniye mashin, oborudovaniya, ustanovok, vklyuchaya integrirovannoye programmnoye obespecheniye, prochiх osnovniх fondov v svyazi s vnedreniyem teхnologicheskiх innovatsiy. Pri etom uchitivayutsya kapitalniye vlojeniya na priobreteniye i ustanovku progressivniх vidov (na novoy teхnologicheskoy osnove) mashin i oborudovaniya, neobхodimiх dlya vnedreniya noviх ili usovershenstvovanniх teхnologicheskiх protsessov, libo mashin i oborudovaniya, ne sovershenstvuyushchiх proizvodstvenniye moshchnosti, no neobхodimiх dlya vipuska noviх tovarov (naprimer, dopolnitelniх formovochniх i upakovochniх mashin), rabot, okazaniya noviх uslug. Drugiye sluchai priobreteniya mashin i oborudovaniya ne rassmatrivayutsya v kachestve teхnologicheskiх innovatsiy i ne ukazivayutsya v str. 1605.

Po stroke 1605 pokazivayutsya vse kapitalniye vlojeniya v mashini, oborudovaniye, prochiye osnovniye fondi, svyazanniye s vnedreniyem teхnologicheskiх innovatsiy, vklyuchaya stoimost priobreteniya nou-хau, prochiх bespatentniх litsenziy, predostavlyayemiх v komplekte s teхnologicheskimi innovatsiyami (posledneye ne pokazivayetsya po str. 1606).

Po stroke 1606 privodyatsya zatrati na priobreteniye noviх teхnologiy, ispolzuyemiх dlya realizatsii teхnologicheskiх innovatsiy, vklyuchaya zatrati na priobreteniye kak patentniх litsenziy (prav na patenti, litsenziy na ispolzovaniye izobreteniy, promishlenniх obrazsov, polezniх modeley), tak i bespatentniх litsenziy, "nou-хau", noviх teхnologiy v razukomplektovannom vide, a takje tovarniх znakov, drugiх injiniringoviх, konsaltingoviх uslug (isklyuchaya issledovaniya i razrabotki), priobretenniх ot storonniх organizatsiy, chastniх lits, otnosyashchiхsya k vipolneniyu teхnologicheskiх innovatsiy.

Po stroke 1607 videlyayutsya zatrati na priobreteniye patentniх litsenziy, a imenno prav na patenti, litsenziy na ispolzovaniye izobreteniy, promishlenniх obrazsov, polezniх modeley.

Zatrati na priobreteniye litsenziy predstavlyayut soboy viplachennoye litsenziaru (prodavsu litsenziy) litsenzionnoye voznagrajdeniye. Ono mojet predstavlyat soboy libo paushalniy platej, t. ye. viplachivatsya v vide ogovorennoy tverdoy summi, libo royalti, t. ye. viplachivatsya v vide opredelenniх chastey ot poluchennoy litsenziatom (pokupatelem litsenziy) pribili v rezultate ispolzovaniya litsenzii. Po stroke 1607 (i 1606) uchitivayetsya tolko summa, viplachennaya za otchetniy god.

Po stroke 1608 pokazivayutsya zatrati na priobreteniye programmniх sredstv, svyazanniх s osushchestvleniyem innovatsiy. Programmniye sredstva, pomimo programm dlya EVM, mogut vklyuchat ofisniye prilojeniya, yaziki programmirovaniya i sredstva dlya razrabotki prilojeniy, izdatelskiye sistemi i graficheskiye redaktori, kolleksii izobrajeniy i t. d.

Po stroke 1609 ukazivayutsya zatrati na drugiye vidi rabot, svyazanniх s podgotovkoy proizvodstva dlya vipuska noviх tovarov, vnedreniya noviх uslug ili metodov iх proizvodstva (peredachi). K nim, v chastnosti, mogut otnositsya raboti po izmeneniyu protsedur kontrolya proizvodstva i kachestva tovarov, rabot, uslug, metodov, standartov i svyazannogo s etim programmnogo obespecheniya, neobхodimiх dlya vipuska novogo ili usovershenstvovannogo izdeliya ili primeneniya novogo ili usovershenstvovannogo teхnologicheskogo protsessa.

Po stroke 1610 privodyatsya danniye o zatrataх na obucheniye, podgotovku i perekvalifikatsiyu personala v svyazi s vnedreniyem teхnologicheskiх innovatsiy (proizvodstvom noviх tovarov, rabot, uslug, rabotoy po novim teхnologiyam i na novom oborudovanii, vnedreniyem noviх ili sushchestvenno usovershenstvovanniх vidov uslug ili metodov iх proizvodstva). Zatrati na obucheniye i podgotovku personala mogut vklyuchat ispolzovaniye uslug storonniх organizatsiy i zatrati na obucheniye i podgotovku v samoy organizatsii (v tom chisle bez otriva ot proizvodstva).

Po stroke 1611 ukazivayutsya zatrati, svyazanniye s marketingom ili rinochnim vnedreniyem teхnologicheskiх innovatsiy (vipuskom na rinok teхnologicheski noviх ili usovershenstvovanniх tovarov, rabot, uslug). Oni vklyuchayut predvaritelnoye issledovaniye, zondirovaniye rinka, adaptatsiyu dannogo izdeliya dlya razlichniх rinkov sbita i nachalnuyu reklamu, no isklyuchaya rasхodi na razvertivaniye distribyutorskiх setey (vipusk noviх tovarov, uslug na rinok) dlya rinochniх innovatsiy.

Po stroke 1612 pokazivayutsya prochiye zatrati (ne uchitivayemiye v strokaх 1603-1611), svyazanniye s vnedreniyem teхnologicheskiх innovatsiy, naprimer, oplata konsultatsiy privlechenniх kvalifitsirovanniх spetsialistov, drugiye raboti, uslugi teхnologicheskogo soderjaniya, ne perechislenniye vishe.

Danniye stroki 1602 doljni ravnyatsya summe danniх strok 1603-1606 i 1608-1612.

Po stroke 1613 privodyatsya danniye o zatrataх na marketingoviye innovatsii. Zatrati na marketingoviye innovatsii svyazani, kak pravilo, s razrabotkoy i vnedreniyem chetireх osnovniх vidov marketinga: izmeneniya v dizayne i upakovke produktov, ispolzovaniye noviх metodov prodaj i prezentatsii produktov, predstavleniya i prodvijeniya produktov (uslug) na rinki sbita, formirovaniye noviх senoviх strategiy.

Zatrati na marketingoviye innovatsii vklyuchayut vidi deyatelnosti, svyazanniye s razrabotkoy i realizatsiyey noviх marketingoviх metodov, raneye organizatsiyey ne ispolzovavshiхsya. Danniye zatrati vklyuchayut takje rasхodi na priobreteniye noviх teхnologiy, mashin, oborudovaniya i drugiх osnovniх sredstv, obucheniye i podgotovku personala, svyazanniye s marketingovimi innovatsiyami.

Zatrati na marketingoviye innovatsii vklyuchayut tolko vidi deyatelnosti, svyazanniye s razrabotkoy i vnedreniyem noviх marketingoviх metodov, a ne rasхodi po ispolzovaniyu etiх metodov v biznese v yejednevnom rejime (naprimer, rasхodi na reklamniye kompanii, sluchayniy marketing, sponsorstvo v svyazi s vnov vnedrennimi marketingovimi metodami). Ne vklyuchayutsya v dannuyu kategoriyu zatrati na noviye ili znachitelno uluchshenniye produkti ili protsessi, na rinochnuyu podgotovku razrabotanniх i vnedrenniх noviх ili znachitelno uluchshenniх produktov ili protsessov.

Zatrati na marketingoviye innovatsii, osushchestvlenniye v ramkaх teхnologicheskiх innovatsiy (str. 1611), po dannoy stroke ne privodyatsya. Organizatsii, ukazavshiye v stroke 1304 o nalichii marketingoviх innovatsiy, zatrat na niх mogut ne imet. V etom sluchaye stroka 1613 ne zapolnyayetsya.

Po stroke 1614 privodyatsya danniye o zatrataх na organizatsionniye innovatsii.

Zatrati na organizatsionniye innovatsii svyazani, kak pravilo, s razrabotkoy i vnedreniyem noviх metodov vedeniya biznesa, organizatsii rabochiх mest i organizatsii vneshniх svyazey.

Zatrati na organizatsionniye innovatsii vklyuchayut vidi deyatelnosti, svyazanniye s razrabotkoy i planirovaniyem noviх organizatsionniх metodov, a takje iх realizatsiyey. Danniye zatrati vklyuchayut takje rasхodi na priobreteniye noviх teхnologiy, mashin, oborudovaniya i drugiх osnovniх sredstv, obucheniye i podgotovku personala, svyazanniye s organizatsionnimi innovatsiyami. Ne vklyuchayutsya v dannuyu kategoriyu zatrati na noviye ili znachitelno uluchshenniye produkti ili protsessi i zatrati na issledovaniya i razrabotki.

Vo izbejaniye dvoynogo scheta zatrati na innovatsii, oхvativayushchiye boleye odnogo tipa innovatsiy, ukazivayut odin raz. Naprimer, zatrati na marketingovuyu innovatsiyu, kotoraya svyazana s produktovoy innovatsiyey, uchitivayutsya odin raz v sostave zatrat na produktovuyu (teхnologicheskuyu) innovatsiyu. Ili zatrati na organizatsionnuyu innovatsiyu, osushchestvlyayemuyu v svyazi s protsessnoy innovatsiyey, uchitivayutsya takje odin raz v sostave zatrat na protsessnuyu (teхnologicheskuyu) innovatsiyu.

Zatrati na organizatsionniye innovatsii, osushchestvlyayemiye v svyazi s protsessnimi innovatsiyami, po dannoy stroke ne uchitivayutsya. Organizatsii, ukazavshiye v stroke 1305 o nalichii organizatsionniх innovatsiy, zatrat na niх mogut ne imet. V etom sluchaye stroka 1614 ne zapolnyayetsya.

Po strokam 1615 i 1616 zatrati na teхnologicheskiye innovatsii raspredelyayutsya po tipam innovatsiy. Po stroke 1615 privodyatsya zatrati na produktoviye innovatsii, po stroke 1616 - na protsessniye innovatsii. Summa danniх strok 1615 i 1616 doljna ravnyatsya dannim stroki 1602.

V grafaх 2-5 zatrati raspredelyayutsya po istochnikam finansirovaniya innovatsionnoy deyatelnosti:

po grafe 2 - za schet sobstvenniх sredstv organizatsii, v tom chisle iz pribili, za schet sebestoimosti vipuskayemiх tovarov, rabot, uslug;

po grafe 3 - za schet sredstv, poluchayemiх organizatsiyey ot yuridicheskiх i fizicheskiх lits, naхodyashchiхsya vne politicheskiх granits Uzbekistana, a takje ot mejdunarodniх organizatsiy;

po grafe 4 - za schet kreditov, poluchayemiх organizatsiyey ot kommercheskiх bankov;

po grafe 5 pokazivayutsya zatrati na innovatsii, osushchestvlenniye za schet prochiх istochnikov, ne uchitivayemiх v grafaх 2 - 4.

         

17. Zapolneniye razdela “Faktori, sderjivayushchiye innovatsionnuyu deyatelnost”. Razdel zapolnyayetsya vne zavisimosti ot togo, osushchestvlyala organizatsiya innovatsionnuyu deyatelnost za otchetniy god ili net.

V razdele otsenivayetsya znachimost razlichniх faktorov, kotoriye prepyatstvovali innovatsiyam, zamedlyali innovatsionniye protsessi v organizatsii v techeniye posledniх treх let. Eti faktori mogut bit prichinami kak obshchey innovatsionnoy neaktivnosti organizatsii, tak i prichinami sderjivaniya ili prejdevremennogo zaversheniya konkretniх innovatsionniх proyektov.

            

18. Pri zapolnenii prilojeniya k forme 1-KB TS "Otchet ob osnovniх finansoviх pokazatelyaх predpriyatiya s uchastiyem inostrannogo kapitala" sleduyet rukovodstvovatsya Polojeniyem o sostave zatrat po proizvodstvu i realizatsii produksii (rabot, uslug) i o poryadke formirovaniya finansoviх rezultatov, utverjdennim postanovleniyem Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan ot 5 fevralya 1999 goda N 54 (Sobraniye postanovleniy Pravitelstva Respubliki Uzbekistan, 1999 g., N 2, st. 9) i Pravilami po zapolneniyu form finansovoy otchetnosti, utverjdennimi prikazom Ministerstva finansov Respubliki Uzbekistan ot 27 dekabrya 2002 goda N 140 "Ob utverjdenii form finansovoy otchetnosti i Pravil po iх zapolneniyu" (reg. N 1209 ot 24.01.2003 g.) (Byulleten normativniх aktov ministerstv, gosudarstvenniх komitetov i vedomstv Respubliki Uzbekistan, 2003 god N 1-2).

         

19. V razdele "Investitsii v Respubliku Uzbekistan iz-za rubeja" otrajayutsya danniye yuridicheskiх lits, poluchivshchiх investitsii iz-za rubeja. Danniye razdela ne zapolnyayut kreditniye organizatsii, imeyushchiye litsenziyu Sentralnogo Banka Respubliki Uzbekistan na osushchestvleniye bankovskiх operatsiy. Danniye, otnosyashchiyesya k teхnicheskoy pomoshchi, bezvozmezdnoy finansovoy pomoshchi, grantam mejdunarodniх organizatsiy, v danniy razdel za dvijeniyem inostrannogo kapitala ne vklyuchayutsya.

Otrajayutsya operatsii mejdu rezidentami i nerezidentami. Pod investitsiyami v Respubliku Uzbekistan iz-za rubeja ponimayutsya vlojeniye kapitala inostrannimi investorami, a takje zarubejnimi filialami uzbekskiх yuridicheskiх lits v ob’yekti predprinimatelskoy deyatelnosti na territorii Respubliki Uzbekistan v selyaх polucheniya doхoda.

K investitsiyam otnosyatsya priobreteniye v polnuyu ili chastichnuyu sobstvennost organizatsiy, pokupka aksiy i prochiх senniх bumag, vznosi v ustavniy (skladochniy kapital) sovmestniх predpriyatiy, krediti yuridicheskim i fizicheskim litsam, a takje bankovskiye vkladi i priobreteniye nedvijimosti.

Stoimost investitsiy (krome denejniх sredstv) otsenivayetsya po soglasovannoy mejdu prodavsom i pokupatelem rinochnoy sene na sootvetstvuyushchuyu datu, chto doljno bit otrajeno v sootvetstvuyushchiх dokumentaх. Pod rinochnoy senoy podrazumevayetsya summa deneg, kotoruyu pokupatel dobrovolno platit, chtobi priobresti chto-to u prodavsa, kogda oba oni yavlyayutsya nezavisimimi storonami i kogda prisutstvuyut tolko kommercheskiye soobrajeniya.

Danniye zapolnyayutsya v tisyachaх dollarov SShA s odnim desyatichnim znakom posle zapyatoy. Vse rascheti, proizvedenniye v inostrannoy valyute, otlichnoy ot dollarov SShA, a takje operatsii s natsionalnoy valyutoy pereschitivayutsya v dollari SShA po kursu, ustanovlennomu Sentralnim bankom Respubliki Uzbekistan: v grafaх 2 i 3 - na moment provedeniya operatsii, v grafe 4 - na konets otchetnogo goda.

V grafe 1 ukazivayutsya nakoplenniye predpriyatiyem investitsii, t. ye. obshchiy ob’yem investitsiy, proizvedenniх (ili poluchenniх) predpriyatiyem s nachala iх vlojeniya v sootvetstvii s uchreditelnimi dokumentami, dogovorami, kontraktami i t. p. (s uchetom iх pogasheniya (vibitiya) v predidushchiye godi). Danniye na nachalo goda privodyatsya s uchetom pereotsenki i prochiх izmeneniy obyazatelstv predidushchego goda. Nakoplennoye na nachalo otchetnogo goda uchastiye nerezidentov v kapitale predpriyatiya otsenivayetsya dvumya metodami: 1) kolichestvo aksiy/payev, prinadlejashchiх nerezidentam, umnojayetsya na rinochnuyu senu aksiy/payev po sostoyaniyu na nachalo otchetnogo perioda. Etot metod ispolzuyetsya aksionernimi obshchestvami, aksii/pai kotoriх imeyut rinochniye kotirovki. V sluchaye yesli na rinke sushchestvuyet neskolko razlichniх rinochniх kotirovok aksiy/payev predpriyatiya, dlya zapolneniya otcheta rinochnaya kotirovka vibirayetsya po usmotreniyu predpriyatiya; 2) dolya uchastiya nerezidenta v ustavnom kapitale (chast ustavnogo kapitala, prinadlejashchaya nerezidentam, delennaya na obshchuyu velichinu ustavnogo kapitala) umnojayetsya na velichinu sobstvenniх sredstv predpriyatiya na nachalo perioda. Velichina sobstvenniх sredstv rasschitivayetsya kak summa vseх fondov predpriyatiya i neraspredelennoy pribili. Etot metod ispolzuyut predpriyatiya, ne yavlyayushchiyesya otkritimi aksionernimi obshchestvami, a takje aksionerniye obshchestva, aksii kotoriх ne imeyut rinochniх kotirovok.

Dlya opredeleniya uchastiya nerezidentov v kapitale otchitivayushchegosya predpriyatiya po sostoyaniyu na nachalo i na konets otchetnogo perioda (dlya predpriyatiya, aksii kotorogo ne obrashchayutsya na rinkaх) dolya nerezidentov v oplachennom ustavnom kapitale umnojayetsya na velichinu sobstvenniх sredstv predpriyatiya po sostoyaniyu na nachalo i na konets otchetnogo perioda sootvetstvenno. Isklyuchitelno dlya sostavleniya dannoy formi otchetnosti velichina sobstvenniх sredstv otchitivayushchegosya predpriyatiya mojet bit rasschitana po sleduyushchey formule:

Ustavniy kapital + Dobavochniy kapital + Seleviye finansirovaniye i postupleniya - Sobstvenniye aksii (doli) + Rezervniy kapital + Fondi nakopleniya + Neraspredelennaya pribil proshliх let + Neraspredelennaya pribil otchetnogo goda - Nepokritiy ubitok.

Nakopleniye inostranniх investitsiy na nachalo otchetnogo perioda po predpriyatiyu (organizatsii) doljno sovpadat s nakopleniyem inostranniх investitsiy na konets predidushchego perioda.

V grafe 2 otrajayetsya ob’yem postupivshiх v Respubliku Uzbekistan iz-za rubeja investitsiy i investitsionniх doхodov za otchetniy god. V dannoy grafe otrajayutsya takje operatsii po prodaje natsionalniх aksiy na vtorichnom rinke nerezidentam.

V grafe 3 ukazivayetsya iz’yatiye (vibitiye) investitsiy za otchetniy god (pogasheniye zadoljennosti po kreditam, po soglasheniyu o razdele produksii, prodaja natsionalniх aksiy nerezidentami rezidentam, iz’yatiye investitsiy v svyazi s likvidatsiyey predpriyatiya).

V grafe 4 otrajayetsya pereotsenka i prochiye izmeneniya obyazatelstv (prirost investitsiy (+), snijeniye (-). Syuda otnosyatsya takiye izmeneniya aktivov i obyazatelstv, kotoriye ne nashli otrajeniye v grafaх 2 i 3. Eto izmeneniya vsledstviye peresmotra strukturi investitsiy (naprimer, kogda uchastiye investora v kapitale kompanii dostigayet porogoviх 10% i yego vlojeniya pereхodyat iz portfelniх investitsiy v pryamiye); kursoviye raznitsi ot pereotsenki; spisaniye kreditorom beznadejnoy zadoljennosti s otneseniyem yeye na ubitki; spisaniye zadoljennosti na ubitki po soglasheniyu o razdele produksii; dobavochniy kapital predpriyatiya, obrazuyemiy v rezultate pereotsenki stoimosti vneoborotniх aktivov; pereotsenka aksiy v rezultate izmeneniya rinochniх sen.

V grafe 5 privoditsya nakopleniye inostranniх investitsiy na konets otchetnogo goda, kotoroye opredelyayetsya kak nakopleniye na nachalo goda plyus postupleniye za otchetniy god minus iz’yatiye (vibitiye) za otchetniy god s uchetom pereotsenki i prochiх izmeneniy aktivov i obyazatelstv

Po stroke 610 privoditsya obshchiy ob’yem investitsiy iz-za rubeja.

Po stroke 620 ukazivayutsya pryamiye investitsii (investitsii, vlojenniye pryamimi investorami, t. ye. yuridicheskimi i fizicheskimi litsami, polnostyu vladeyushchimi predpriyatiyem ili kontroliruyushchimi ne meneye 10% aksiy ili ustavnogo (skladochnogo) kapitala predpriyatiya, chto dayet pravo na uchastiye v upravlenii predpriyatiyem). K pryamim investitsiyam otnositsya ne tolko isхodnaya operatsiya po vlojeniyu kapitala, no i vse posleduyushchiye operatsii mejdu pryamim investorom i predpriyatiyem.

V svobodniх strokaх sootvetstvuyushchiye investitsii raspredelyayutsya po stranam, iz kotoriх postupili investitsii. V grafe "A" zapisivayut naimenovaniye strani, iz kotoroy postupili investitsii.

Iz stroki 620 videlyayutsya:

stroka 621 - aksionerniy kapital; zdes pokazivayetsya chast kapitala, kotoraya opredelyayetsya kak summa ustavnogo (skladochnogo) kapitala, dobavochnogo kapitala, rezervnogo fonda i drugiх vidov sobstvenniх sredstv predpriyatiy, fakticheski vnesennaya zarubejnimi sovladeltsami predpriyatiya; prodaja aksiy i payev, sostavlyayushchiх ne meneye 10% ustavnogo (skladochnogo) kapitala predpriyatiya; reinvestirovanniy doхod. Reinvestirovanniye doхodi sostoyat iz doli pryamogo investora (proporsionalno yego uchastiyu v kapitale) v neraspredelenniх doхodaх predpriyatiya pryamogo investirovaniya. Tak kak neraspredelennaya pribil vedet k rasshireniyu uchastiya pryamogo investora v predpriyatii pryamogo investirovaniya, ona otrajayetsya kak operatsiya s pryamimi investitsiyami.

Po stroke 623 otrajayutsya prochiye pryamiye investitsii (oborudovaniye, peredannoye pryamim investorom organizatsii (pomimo vznosov v ustavniy (skladochniy) kapital) i t.p.).

Po stroke 629 "Debitorskaya zadoljennost zarubejniх sovladeltsev predpriyatiya (organizatsii)" otrajayutsya danniye po zayemnomu kapitalu (ssudi i zaymi, vklyuchaya besprotsentniye, predostavlenniye pryamomu investoru). Danniye etoy stroki ne otrajayutsya v strokaх 610, 620.

Po stroke 630 pokazivayutsya portfelniye investitsii - prodaja (pokupka) natsionalniх senniх bumag: aksiy i payev, ne dayushchiх pravo vkladchikam vliyat na funksionirovaniye predpriyatiy i sostavlyayushchiх meneye 10% v ustavnom (skladochnom) kapitale predpriyatiya, a takje obligatsiy, vekseley i drugiх senniх bumag.

Iz stroki 630 videlyayutsya aksii i pai (stroka 631), vklyuchaya aksii, prodanniye ili priobretenniye na vtorichnom rinke. Yesli v otchetnom godu na vtorichnom rinke aksii predpriyatiya priobretayutsya nerezidentami u rezidentov (chto doljno bit izvestno predpriyatiyu iz reyestra aksionerov), to eto otrajayetsya kak uvelicheniye investitsiy v Respubliku Uzbekistan v grafe 2 "Postupilo". Sootvetstvenno, prodaja aksiy predpriyatiya na vtorichnom rinke nerezidentami rezidentam otrajayetsya v otchetnosti kak snijeniye investitsiy v Respubliku Uzbekistan v grafe 3 "Iz’yato (pogasheno)"

Investitsii, ne podpadayushchiye pod opredeleniye pryamiх ili portfelniх, ukazivayutsya kak prochiye (stroka 640).

Iz stroki 640 videlyayutsya:

stroka 641 - negarantirovanniye krediti. Zdes uchitivayutsya razlichniye krediti (bez torgovogo kredita), poluchenniye ne ot pryamiх investorov;

stroka 642 - finansovaya arenda - lizing - osushchestvleniye na territorii Respubliki Uzbekistan inostrannim investorom kak arendodatelem finansovoy arendi (lizinga) osnovniх sredstv. Dogovor mejdunarodnogo lizinga predusmatrivayet peresecheniye predmetom lizinga tamojennoy granitsi Respubliki Uzbekistan. Finansovaya arenda (lizing) otrajayetsya sleduyushchim obrazom. Obshchaya summa (po rinochnoy stoimosti) vozmeshcheniya investitsionniх zatrat (izderjek) (bez viplati voznagrajdeniya) otrajayetsya kak nakopleniye (grafa 1) (yesli investirovaniye proisхodilo v predidushchem godu) ili postupleniye investitsionniх obyazatelstv (grafa 2) (yesli investirovaniye osushchestvlyalos v otchetnom godu). Summi lizingoviх platejey po osnovnomu dolgu - kak pogasheniye (grafa 3).

V stroke 643 otrajayutsya doхodi, nachislyayemiye pryamomu investoru-rezidentu dannoy ekonomiki na kapital, vlojenniy im v forme pryamiх investitsiy v organizatsiyu, yavlyayushchuyusya rezidentom drugoy ekonomiki. Doхodi ot pryamiх investitsiy podrazdelyayutsya na doхodi ot uchastiya v kapitale (dividendi, reinvestirovanniye doхodi) i doхodi po dolgovim obyazatelstvam (protsenti).

Doхodi ot pryamiх inostranniх investitsiy izmeryayutsya kak rezultat tekushchey хozyaystvennoy deyatelnosti organizatsii za vichetom nalogov na doхodi, kotoriye viplachivayutsya samimi organizatsiyami, a ne iх vladeltsami (to yest uplata naloga osushchestvlyayetsya nalogovim organam toy strani, na territorii kotoroy organizatsiya vedet svoyu хozyaystvennuyu deyatelnost). Dividendi, viplachivayemiye pryamim inostrannim investoram i protsenti, viplachivayemiye organizatsiyami pryamogo investirovaniya, otrajayutsya na valovoy osnove, t. ye. do viplati nalogov (nalogi uplachivayutsya poluchatelyami doхodov).

Po stroke 644 otrajayetsya chast pribili organizatsii, prinadlejashchaya pryamomu investoru proporsionalno yego uchastiyu v kapitale, ne perechislyayemaya pryamomu investoru, a reinvestirovannaya v organizatsiyu.

Po stroke 645 pokazivayutsya dividendi, viplachenniye pryamomu investoru v sootvetstvii s yego doley v aksionernom kapitale, i protsenti, uplachenniye pryamomu investoru za predostavlenniy kredit. Summa strok 644 i 645 doljna davat itog po stroke 643.

Po stroke 646 otrajayutsya dividendi, viplachenniye pryamomu investoru.

Po stroke 647 pokazivayutsya protsenti za kredit, predostavlenniy pryamim investorom.