Soliq kodeksi tovarlar olib kirilgan (import qilingan) taqdirda soliqni toʻlash fakti boʻyicha QQSni hisobga olish huquqini taqdim etadi (SK 266-m. 1-q. 3-b.). Agar import qiluvchi QQSni toʻlash boʻyicha toʻlov muddatini uzaytirish imkoniyatidan foydalangan boʻlsa, soliqni qisman toʻlash unga byudjetga toʻlanadigan QQSni hisoblashda ushbu summani hisobga olish huquqini beradi (10.02.2020 yildagi 76-son VMQ 15-b.). Biroq soliqni toʻlash boʻyicha toʻlov muddatini uzaytirish imkoniyatidan foydalanishda QQSni qisman hisobga olish mexanizmi soliq hisoboti tizimida texnik jihatdan ishlab chiqilmagan.
Buxgalter.uz “Tadbirkor va Soliqchi” Telegram-kanali orqali ushbu savolni DSQga berdi va telefon orqali idora xodimlarining ogʻzaki tushuntirishlarini oldi: ...
“Oʻzbekistonning rezidenti boʻlgan ikkita kompaniya - topshiriq (vositachilik) shartnomasini tuzishdi. Bir kompaniya boshqa kompaniyaning buyurtmasi boʻyicha chet elda buyurtmachining mablagʻlari hisobidan uskuna sotib olish majburiyatini oldi. U mahsulotni sotib olish bilan bogʻliq barcha xarajatlarni, shu jumladan - barcha zarur toʻlovlarni amalga oshirdi, buyurtmachi yukni oluvchi hisoblanadi. Buyurtmachida BYuD IM-40 kiruvchi hisobvaraq-fakturalar reyestridan oʻtdi. Biroq tomonlar shartnomaga doir oʻz majburiyatlarini bajargandan soʻng, buyurtmachi oʻz hamkoridan BYuDdan tashqari, tovarga hisobvaraq-faktura rasmiylashtirishni talab qildi”.
Bunday talab qanchalik qonuniyligi va vaziyatdan qanday toʻgʻri chiqishni buxgalter.uz iltimosiga binoan soliq maslahatchisi Gulnora ERGAShEVA tushuntirdi: ...
Korxona import qilingan tovarlarni olib kirishda QQSni toʻlash muddatini uzaytirish imkoniyatidan foydalandi. Uning tovarlar (xizmatlar)ni realizatsiya qilish boʻyicha barcha aylanmasiga QQS solinadi. Korxona bunday vaziyatda import qilingan tovarlarni olib kirishda QQSni hisobga olishi mumkinmi?”.
Ushbu savolga milliy qonunchilik qanday javob berishini “Norma” ekspertlari Irina AXMETOVA va Azizaxon TOShXOʻJAYeVA tushuntirishdi: ...
“QQS toʻlovchisi boʻlgan korxona chet el kompaniyasi bilan litsenziyadan foydalanishga doir kontrakt tuzdi va royalti toʻlaydi. Kontrakt summasi – 1 000 AQSh dollari. Kompaniya haqiqiy benefitsiar hisoblanadi. Kontrakt Oʻzbekistonda toʻlanadigan QQS hisobga olinmagan holda tuzilgan.
Norezidentning royalti tarzidagi daromadlariga QQS solinadimi? Mazkur vaziyatda QQS qanday hisoblab chiqariladi?”.
Vaziyatni “Norma” ekspertlari Irina AXMETOVA va Azizaxon TOShXOʻJAYeVA tushuntirishdi: ...
“Mol-mulkni ishonchli boshqarish shartnomasi tuzilgan. Ishonchli boshqaruvchi hisoblangan korxona mol-mulkni 0100-buxgalteriya schyotiga kirim qildi va amortizatsiya hisoblaydi. Bundan tashqari, korxona ushbu shartnoma boʻyicha mazkur mol-mulkdan foydalanganlik uchun ijara haqini toʻlaydi. Ishonchli boshqarish shartnomasi boʻyicha olingan mol-mulk qanday toʻgʻri hisobga olinadi? Operativ ijara shartnomasi va ishonchli boshqarish shartnomasi asosida olingan mol-mulkni hisobga olish nima bilan farq qiladi?”.
Savollarga “Norma” eksperti Olga BUSAROVA javob berdi: ...
“Ikki yil oldin bizning korxonamiz qayta tashkil etilgan. Yangi yagona ta’sischi – yuridik shaxs bizning MChJ ustav fondiga asosiy vosita bilan badal qoʻshdi. Asosiy vosita shu vaqt mobaynida bevosita belgilangan maqsadiga binoan foydalanildi va iqtisodiy foyda keltirdi. Eskirish hisobladik va qayta baholashni amalga oshirdik. Bu yil sud qarori bilan uning ta’sischiligi noqonuniy deb topildi va bekor qilindi. Endi ta’sischi UFdagi oʻz badalini olib ketmoqchi. 1. Agar bitim haqiqiy emas deb topilgan boʻlsa, bizda QQS solinadigan aylanma yuzaga keladimi? 2. AVning chiqib ketishi va UFning kamaytirilishida qanday buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi?”.
Vaziyatni “Norma” eksperti Olga BUSAROVA tushuntirdi: ...
“Marketpleyslar tobora ommalashib bormoqda. Shu sababli, 2022 yil 18 avgustda boʻlib oʻtgan vebinar juda dolzarb mavzuga bagʻishlandi.
Buxgalter.uz iltimosiga binoan ushbu vebinar ma’ruzachisi – soliq maslahatchisi Gulnora ERGAShEVA oʻz fikri bilan oʻrtoqlashdi va turli yetkazib beruvchilar tovarlari va xizmatlari sotiladigan internet-maydon ochmoqchi boʻlganlarni qanday soliq xavflari kutayotganligini tushuntirdi”. ...
“Norezidet-korxona rezident-korxonaga internetdagi oʻquv platformasidan foydalanish imkoniyatini taqdim etgan holda ta’lim xizmatlari koʻrsatdi. Rezident-korxona, daromad toʻlash manbai sifatida, norezidentning ta’lim xizmatlari koʻrsatishdan olingan daromadidan soliq ushlab qolishi kerakmi?”.
Savolga buxgalter.uz iltimosiga binoan DSQ Soliq solish metodologiyasi departamenti bosh mutaxassisi Ra’no ALIShAYeVA javob berdi: ...
“Chet el tashkiloti tomonidan yetkazib berish shartnomasi boʻyicha CIP asosida xom ashyo yetkazib berildi. Shartnomada, xom ashyo qiymatidan tashqari, norezident xom ashyoning har bir tonnasi uchun oʻzining marjasini koʻrsatgan. Invoys umumiy qiymatga taqdim etilgan – xom ashyo qiymati + marja. BYuD invoys qiymatiga rasmiylashtirilgan. DSI marja summasini norezidentning daromadi sifatida hisoblamoqda, norezidentning daromadiga 20% miqdorida soliq solmoqda, rezidentlik sertifikati mavjud boʻlishini talab qilmoqda.
Chet el tashkilotining marjasi summasi norezidentning daromadi hisoblanadimi? Mazkur shartnoma ikkiyoqlama soliq solishni oldini olish toʻgʻrisida xalqaro shartnoma bilan tartibga solinadimi, mazkur holda ijrochi tomonidan rezidentlik sertifikatining taqdim etilishi talab qilinadimi?”.
Savollarga buxgalter.uz iltimosiga binoan “Assistance In Tax” soliq maslahatchilari tashkiloti direktori Radmila KARIMOVA javob berdi: ...
«2022 yil avgustdan korxona QQS toʻlashga oʻtdi. 2022 yilga tuzilgan shartnomaga quyidagi qoʻshimcha band kiritildi: «shartnoma yakunlanadigan sanada ijrochi OʻzR SKga muvofiq QQS toʻlovchisi boʻlgan hollarda shartnoma summasi QQS summasiga oshiriladi va qoʻshimcha bitim rasmiylashtiriladi». Mazkur holatda oʻtgan yillarda tuzilgan shartnomalarni nima qilish kerak?».
Savolga «Norma» kompaniyasi eksperti Azizaxon TOShXOʻJAYeVA javob berdi: ...
“Norezident MChJ ishtirokchilari tarkibidan chiqadi va faqat qoʻshilgan kapital summasini olib ketadi. Ta’sischi-norezidentda va MChJda qanday soliq oqibatlari yuzaga keladi?”.
Buxgalter.uz iltimosiga binoan savolga Moliya vazirligi Soliq-bojxona siyosati va daromadlarni prognozlashtirish departamenti direktori Irodaxon ABBOSXONOVA javob berdi: ...
“Korxona import qilingan tibbiyot buyumlarini realizatsiya qiladi. Ularni olib kirishda QQS toʻlangan. Biroq tibbiyot buyumlarini realizatsiya qilish boʻyicha aylanma QQSdan ozod qilingan, shu bois ular QQSsiz sotiladi.
Ularni keyinchalik sotish uchun xarid qilishda toʻlangan QQS bilan qanday yoʻl tutish lozim? Uni tannarxga kiritish zarurmi? Tibbiyot buyumlarini cheklangan ustamalarni hisobga olgan holda realizatsiya qilishda EHF qanday toʻgʻri rasmiylashtiriladi?
Savollarga “Norma” eksperti Irina AXMETOVA javob berdi: ...
“Doimiy muassasa koʻchmas mulk sotib olishi mumkinmi? Bunda qanday soliq oqibatlari yuzaga keladi? DM keyinchalik oʻz koʻchmas mulkini ijaraga berishi mumkinmi va bu qanday soliq oqibatlariga sabab boʻladi?”.
Buxgalter.uz iltimosiga binoan savollarga “Assistance In Tax” soliq maslahatchilari tashkiloti direktori Radmila KARIMOVA javob berdi: ...
Oʻzbekiston korxonasi Oʻzbekiston hududidagi bojxona omboriga joylashtirilgan, biroq «erkin muomalaga chiqarish» rejimiga rasmiylashtirilmagan uskunalarni sertifikatlashtirish xizmatlarini koʻrsatdi. Xizmatlar buyurtmachisi uskunalar yetkazib beruvchisi, chet el kompaniyasi hisoblanadi.
Ushbu xizmatga QQS solinish-solinmasligini «Norma» kompaniyasi eksperti Irina AXMETOVA tushuntirib berdi: ...
«Korxona import uskunani xarid qildi, olib keldi va uni oʻrnatdi. Shartnomada yetkazib beruvchi-norezident tomonidan koʻrsatiladigan ishga tushirish-sozlash xizmatlari alohida band bilan koʻrsatilgan. Biz ushbu xizmatlarga qandaydir soliqlar solishimiz kerakmi?».
Savolga «Norma» ekspertlari Irina AXMETOVA ...
“Tashkilotimiz bizga BAAda koʻrgazma stendini montaj qilish boʻyicha xizmatlar koʻrsatgan Turkiya kompaniyasiga (norezidentga) pul mablagʻlarini oʻtkazdi. Biz norezidentlardan olinadigan foyda soligʻi va QQSni toʻlashimiz kerakmi?”.
Buxgalter.uz ushbu savolga “Assistance In Tax” soliq maslahatchilari tashkiloti direktori Radmila KARIMOVAdan javob oldi: ...
Olib kirish va olib chiqish operatsiyalarini amalga oshirishda (98-turi), iyun oyi uchun QQS hisob-kitobida bojxonada toʻldirilgan EK-11 rejimining (reeksport) BYuDi avtomatik tarzda tortib olinadi. Bunda dastur BYuD summasiga avtomatik tarzda nol darajali stavka boʻyicha soliq soladi, bu QQSni hisobga olish ...
“A” korxonasi (MChJ, QQS toʻlovchisi) tovarlarni “B” korxonasiga (MChJ, aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchisi) ustav fondiga hissa sifatida bermoqchi. Bunday hissa berishga QQS solinadimi? Buni “Norma” eksperti Irina AXMETOVA tushuntirdi: ...
Xususiy maktab – QQS va foyda soligʻi toʻlovchisi. 15.09.2017 yildagi PQ-3276-son qarorga asosan imtiyozlardan foydalanadi, ular 2025 yil 1 yanvargacha uzaytirilgan (05.09.2018 yildagi PQ-3931-son qaror). Yoz mavsumida maktab oʻz oʻquvchilarini sogʻlomlashtirish va dam olishlari uchun kunduzgi oromgohni tashkil etdi.
Yozgi bolalar oromgohidan olingan daromadlarga QQS va foyda soligʻi boʻyicha imtiyozni qoʻllash mumkinmi? Buni “Norma” eksperti Irina AXMETOVA tushuntirdi: ...
“Xususiy korxona tugatilmoqda, asosiy faoliyati – alkogol mahsulotlarini chakana sotish. Biz realizatsiya qilinmagan markirovkalangan alkogol mahsulotlarini ta’sischiga u tomondan korxona UFga kiritilgan mablagʻlar miqdorida berishimiz mumkin yoki mumkin emasligini tushuntirib berishingizni iltimos qilamiz. Bunday chiqib ketishning soliq oqibatlari qanday boʻladi?”.
Savolga buxgalter.uz iltimosiga binoan Moliya vazirligining Soliq-bojxona siyosati va daromadlarni prognozlashtirish departamenti bilvosita soliqlar va bojxona toʻlovlari metodologiyasi boʻlimi boshligʻi Bahodir BOYQABILOV javob berdi: ...